Các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran tại Vienna đã đạt được tiến triển đáng kể khi hai bên thu hẹp các bất đồng xuống còn 4 vấn đề hạt nhân then chốt. Đây được xem là bước tiến quan trọng trong nỗ lực khôi phục thỏa thuận hạt nhân năm 2015, còn được gọi là Kế hoạch Hành động Chung Toàn diện (JCPOA).
Bốn vấn đề hạt nhân cốt lõi
Theo các nguồn tin ngoại giao, bốn vấn đề chính mà Mỹ và Iran cần giải quyết bao gồm: mức độ làm giàu uranium, số lượng máy ly tâm, thời gian dỡ bỏ lệnh trừng phạt, và cơ chế xác minh, giám sát. Các cuộc thảo luận đã tập trung vào những chi tiết kỹ thuật này trong nhiều tuần qua.
Iran hiện đang làm giàu uranium ở mức 60%, vượt xa giới hạn 3,67% theo JCPOA. Mỹ muốn Tehran quay trở lại mức giới hạn này. Về số lượng máy ly tâm, Iran đã lắp đặt các máy ly tâm tiên tiến IR-6 và IR-9, trong khi thỏa thuận cũ chỉ cho phép sử dụng máy IR-1. Dỡ bỏ lệnh trừng phạt là một điểm gây tranh cãi, với Iran yêu cầu dỡ bỏ tất cả các lệnh trừng phạt do Mỹ áp đặt sau năm 2017. Cơ chế xác minh cũng là vấn đề quan trọng, khi Iran yêu cầu IAEA đóng cửa các cuộc điều tra về các địa điểm hạt nhân chưa được khai báo.
Triển vọng đạt thỏa thuận
Các nhà ngoại giao cho biết, việc thu hẹp xuống còn 4 vấn đề then chốt cho thấy cả hai bên đều có thiện chí đạt được thỏa thuận. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức phía trước. Iran nhấn mạnh rằng họ sẽ không từ bỏ chương trình hạt nhân hòa bình của mình, trong khi Mỹ yêu cầu Iran phải tuân thủ đầy đủ các nghĩa vụ hạt nhân.
Đại diện cấp cao của EU về chính sách đối ngoại, Josep Borrell, đã bày tỏ hy vọng rằng một thỏa thuận có thể đạt được trong vài tuần tới. Tuy nhiên, ông cũng cảnh báo rằng thời gian không còn nhiều và các bên cần nỗ lực hơn nữa để vượt qua những khác biệt cuối cùng.
Phản ứng từ các bên liên quan
Israel, quốc gia coi Iran là mối đe dọa hiện hữu, đã bày tỏ lo ngại về bất kỳ thỏa thuận nào cho phép Iran tiếp tục làm giàu uranium. Trong khi đó, các nước vùng Vịnh như Ả Rập Xê Út và UAE đang theo dõi sát sao diễn biến, yêu cầu một thỏa thuận bao gồm cả chương trình tên lửa đạn đạo của Iran.
Về phía Iran, Ngoại trưởng Hossein Amirabdollahian tuyên bố rằng Tehran sẽ không chấp nhận bất kỳ thỏa thuận nào vi phạm chủ quyền và lợi ích quốc gia. Ông cũng nhấn mạnh rằng Iran đã thể hiện sự linh hoạt cần thiết trong các cuộc đàm phán.
Các cuộc đàm phán tại Vienna dự kiến sẽ tiếp tục trong những ngày tới, với sự tham gia của các bên còn lại trong JCPOA là Anh, Pháp, Đức, Nga và Trung Quốc. Cộng đồng quốc tế đang hy vọng rằng một thỏa thuận sẽ sớm đạt được, giúp ổn định tình hình Trung Đông và ngăn chặn cuộc chạy đua vũ khí hạt nhân trong khu vực.
