Một số thay đổi do tình trạng khử oxy dưới nước gây ra có thể kéo dài hàng thế kỷ và không thể đảo ngược trong vòng đời con người, theo nghiên cứu mới công bố trên tạp chí Limnology and Oceanography. Nghiên cứu tập trung đánh giá sự sụt giảm nồng độ oxy hòa tan trong đại dương, vùng nước ven biển, sông, hồ và suối, đồng thời xem xét sự tương tác của quá trình này với 9 quá trình chính trong khuôn khổ Ranh giới Hành tinh (Planetary Boundaries).
Khuôn khổ Ranh giới Hành tinh và mối đe dọa mới
Được giới thiệu năm 2009, khuôn khổ Ranh giới Hành tinh xác định các quá trình môi trường thiết yếu để duy trì một hành tinh ổn định và có khả năng phục hồi. Chín ranh giới bao gồm: biến đổi khí hậu, axit hóa đại dương, mất đa dạng sinh học, tải lượng sol khí, suy giảm tầng ozone, thay đổi nước ngọt, thay đổi sử dụng đất, ô nhiễm hóa chất và các dòng sinh địa hóa. Các nhà nghiên cứu lập luận rằng nồng độ oxy hòa tan cần được chính thức đưa vào danh sách này.
Nguyên nhân và tác động
Sự nóng lên do con người gây ra, ô nhiễm chất dinh dưỡng quá mức và thay đổi trong sự chuyển động của các vùng nước sâu là những nguyên nhân chính dẫn đến cạn kiệt oxy. Khi nồng độ oxy giảm, chúng phá vỡ các quá trình sinh học và hóa học điều hòa khí hậu Trái Đất, đồng thời đe dọa sinh vật từ vi sinh vật đến cá và cá mập. Ngay cả động vật có vú biển cũng bị ảnh hưởng do mất con mồi và thay đổi môi trường sống.
Lời kêu gọi từ các nhà khoa học
Tiến sĩ Erica Ferrer, tác giả chính, nhấn mạnh: “Sức khỏe và sự ổn định của hành tinh chúng ta phụ thuộc vào sức khỏe của các hệ sinh thái dưới nước, vốn cần oxy để hoạt động bình thường. Nghiên cứu này được thiết kế để nâng cao nhận thức về tình trạng khử oxy dưới nước như một mối đe dọa toàn cầu.” Bà và nhà hải dương học Lisa Levin, tác giả cấp cao, nảy ra ý tưởng sau COP25 tại Madrid năm 2019. Họ hy vọng các nhà hoạch định chính sách sẽ xem xét tình trạng mất oxy song song với biến đổi khí hậu và các áp lực khác.
Giải pháp và tương lai
Tiến sĩ Ferrer khẳng định: “Việc thêm tình trạng khử oxy dưới nước vào khuôn khổ Ranh giới Hành tinh sẽ giúp hiểu được tác động của nó đối với sự ổn định của hệ thống Trái Đất. Giảm thiểu tác động là thành phần quan trọng trong việc duy trì đa dạng sinh học và khí hậu.” Nghiên cứu kêu gọi hành động khẩn trương để bảo vệ các đại dương và hệ sinh thái dưới nước.
