Phát hiện bất ngờ: Hành tinh sinh ra từ vùng 'tử địa'
Hàng loạt hành tinh đã ra đời từ những vùng sáng và hỗn loạn trong các thiên hà, nơi các nhà khoa học ít hy vọng tìm thấy chúng nhất. Theo Space.com, các nhà nghiên cứu kinh ngạc khi phát hiện rằng hạt nhân thiên hà hoạt động (AGN), được cung cấp năng lượng bởi các lỗ đen quái vật đang 'ăn uống' điên cuồng, có thể là nơi sinh ra hàng triệu hành tinh.
AGN và đĩa bồi tụ: Môi trường khắc nghiệt nhưng tiềm năng
Các AGN xuất hiện khi lỗ đen siêu khối lượng được bao quanh bởi một lượng lớn khí và bụi xoáy trong các đĩa bồi tụ. Lực hấp dẫn khổng lồ của lỗ đen tạo ra ma sát mạnh, khiến đĩa bồi tụ phát sáng rực rỡ trên toàn bộ phổ điện từ. Dù giàu khí và bụi - thành phần cấu tạo nên hành tinh - môi trường quanh lỗ đen quá hỗn loạn và khắc nghiệt, khiến giới khoa học tin rằng không hành tinh nào có thể hình thành.
Mô hình máy tính hé lộ khả năng hình thành hành tinh
Tuy nhiên, rìa của các đĩa bồi tụ có nhiệt độ và điều kiện tương tự các đĩa tiền hành tinh quanh ngôi sao trẻ. Để kiểm tra, nhóm nghiên cứu do tiến sĩ Bhupendra Mishra từ Đại học Colorado Boulder (Mỹ) dẫn đầu đã tạo mô hình máy tính về một lỗ đen siêu khối lượng và đĩa bồi tụ, bổ sung dữ liệu điều kiện ở rìa đĩa. Họ quan sát tốc độ bụi kết tụ và sự phát triển của hành tinh non trẻ qua hàng triệu năm.
"Chúng tôi đã phát hiện ra rằng hàng triệu hành tinh có khối lượng tương đương sao Mộc có thể hình thành ở khoảng cách hàng chục parsec từ các lỗ đen siêu khối lượng, vốn cũng là các AGN," tiến sĩ Bhupendra Mishra cho biết. Một parsec tương đương khoảng 3,3 năm ánh sáng, nghĩa là các hành tinh này vẫn khá gần lỗ đen xét theo quy mô vũ trụ.
Hành tinh dung nham và sự di cư ra xa
Theo các tác giả, những hành tinh khổng lồ này sẽ trông giống như những quả cầu dung nham. Đĩa vật chất quanh AGN giàu khí hơn so với đĩa quanh một ngôi sao như Mặt Trời thời sơ khai, nhờ đó tiềm năng hình thành hành tinh được tăng cường. Số hành tinh quanh các AGN có thể lên đến hàng triệu. Mô hình cũng cho thấy các hành tinh này nhanh chóng 'rời tổ' sau khi hình thành, di chuyển dần ra xa lỗ đen quái vật.
