Hơn 500 người đã 'đóng băng' chờ AI hồi sinh
Hơn 520 người trên thế giới đã được bảo quản lạnh (cryopreservation) sau khi được tuyên bố chết về mặt pháp lý, theo số liệu từ Alcor Life Extension Foundation và Cryonics Institute. Họ đặt cược vào tương lai nơi trí tuệ nhân tạo và công nghệ nano có thể hồi sinh họ.
Năm 1992: Ca cryonics đầu tiên
Năm 1992, một người đàn ông được đưa vào phòng cấp cứu sau cơn đau tim. Các bác sĩ tuyên bố ông đã qua đời. Chỉ vài giờ sau, cơ thể được chuyển đến cơ sở đặc biệt ở bang Arizona (Mỹ), nơi máu được rút khỏi cơ thể, dung dịch hóa học đặc biệt được bơm vào hệ tuần hoàn, và nhiệt độ cơ thể giảm xuống -196°C trước khi được đặt vào bình nitơ lỏng. Ba mươi năm sau, ông vẫn nằm đó, chờ đợi y học, AI và công nghệ nano đủ mạnh để hoàn thành điều thế kỷ XXI chưa thể làm.
Con số và chi phí
Alcor hiện lưu trữ 263 bệnh nhân và hơn 1.500 thành viên đã đăng ký. Cryonics Institute có hơn 2.000 thành viên và khoảng 270 bệnh nhân được bảo quản. Chi phí bảo quản toàn bộ cơ thể tại Alcor khoảng 220.000 USD, nhưng phần lớn người tham gia mua bảo hiểm nhân thọ chỉ định Alcor là bên thụ hưởng. Hơn một nửa thành viên Alcor chọn phương án rẻ hơn: chỉ bảo quản phần đầu với chi phí khoảng 80.000 USD, vì họ tin rằng bộ não là nơi chứa ký ức, ý thức và bản sắc.
Những cái tên nổi bật
Danh sách những người được bảo quản bằng cryonics có huyền thoại bóng chày Ted Williams, nhà khoa học Robert Ettinger (người đặt nền móng cho phong trào cryonics) và Hal Finney, lập trình viên tiên phong của Bitcoin, người đầu tiên nhận giao dịch Bitcoin từ Satoshi Nakamoto. Phần lớn người tham gia không phải tỷ phú công nghệ mà là kỹ sư, bác sĩ, giáo viên hoặc nhân viên văn phòng, mua bảo hiểm nhân thọ để thanh toán chi phí cryonics sau khi qua đời.
Cuộc chiến chống lại nước
Cryonics không phải là "đóng băng xác người" như nhiều bộ phim mô tả. Đó là cuộc chiến chống lại nước. Khi nước trong tế bào đóng băng thông thường, tinh thể băng đâm xuyên màng tế bào, phá hủy cấu trúc protein và mô thần kinh. Các tổ chức cryonics sử dụng kỹ thuật vitrification: thay thế phần lớn dịch sinh học bằng chất bảo vệ đông lạnh (cryoprotectant), khiến mô chuyển sang trạng thái giống thủy tinh ở nhiệt độ cực thấp. Nguyên lý này đang được sử dụng trong bảo quản phôi, trứng và một số mô sinh học, nhưng áp dụng cho toàn bộ cơ thể người lớn phức tạp hơn nhiều. Sau đó, cơ thể được đặt trong bình Dewar chứa nitơ lỏng ở -196°C. Hệ thống gần như không cần điện; nitơ lỏng tự bay hơi rất chậm và chỉ cần bổ sung định kỳ, giúp lưu trữ kéo dài nhiều thập kỷ với chi phí vận hành thấp.
Lời hứa từ tương lai: AI và công nghệ nano
Những người ủng hộ tin rằng con người hiện nay chưa thể cứu họ, nhưng con người trong vài thế kỷ tới có thể làm được. Trong kịch bản ấy, AI sẽ trở thành hệ thống phân tích ở cấp độ phân tử, mô phỏng cấu trúc não, nhận diện vùng tổn thương và thiết kế phương án phục hồi. Công nghệ nano, nếu kiểm soát được từng phân tử, có thể sửa chữa tổn thương mà vitrification chưa thể tránh khỏi. Y học tái tạo và kỹ thuật nuôi cấy mô có thể tạo ra cơ quan mới thay thế phần hư hỏng. Trong vài thập kỷ qua, y học đã biến nhiều điều từng bị coi là không tưởng thành hiện thực: ghép tim, ghép mặt, chỉnh sửa gene CRISPR, nuôi cấy nội tạng, in sinh học 3D, tế bào gốc, AI hỗ trợ chẩn đoán. AI đã chuyển từ chatbot thành hệ thống phát hiện ung thư, thiết kế protein, dự đoán cấu trúc phân tử, rút ngắn thời gian nghiên cứu thuốc. Những bước tiến ấy khiến nhiều người tin rằng tốc độ phát triển khoa học thế kỷ XXI có thể nhanh hơn toàn bộ lịch sử y học trước đó cộng lại.
Tranh cãi và hoài nghi
Niềm tin không đồng nghĩa với bằng chứng. Chưa có con người nào từng được hồi sinh sau cryopreservation. Giới khoa học vẫn chưa biết liệu ký ức, ý thức và bản sắc cá nhân có còn nguyên vẹn sau nhiều thập kỷ bảo quản hay không. Nhiều nhà thần kinh học cho rằng vấn đề lớn nhất không phải làm tan băng cơ thể, mà là khôi phục một bộ não từng trải qua thiếu oxy, chết tế bào và tổn thương ở cấp độ phân tử trước khi bảo quản bắt đầu. Ngay cả Alcor cũng không tuyên bố có thể hồi sinh bệnh nhân. Tổ chức này mô tả cryonics là một "thí nghiệm khoa học dài hạn", nơi người tham gia chấp nhận đánh cược vào khả năng y học tương lai sẽ giải quyết những vấn đề hiện chưa có lời giải. Phần lớn cộng đồng khoa học coi cryonics là lĩnh vực mang tính suy đoán rất cao. Các rào cản về sinh học, thần kinh học và vật lý đều chưa có lời giải rõ ràng. Khả năng hồi sinh vẫn ở mức giả thuyết, chưa phải triển vọng khoa học đã được chứng minh.
Sức hút từ sự bất định
Chính sự bất định lại tạo nên sức hút của cryonics. Nếu xác suất thành công là 0%, câu chuyện đã kết thúc. Nhưng nếu xác suất lớn hơn 0 dù chỉ rất nhỏ, thì với nhiều người, đây vẫn là lựa chọn hợp lý hơn so với hỏa táng hay chôn cất, những phương án loại bỏ hoàn toàn khả năng quay trở lại. Sau hơn 50 năm, số người đăng ký cryonics vẫn tiếp tục tăng. Có thể vài thế kỷ nữa, những bình nitơ lỏng tại Arizona và Michigan sẽ chỉ là minh chứng cho một giấc mơ bất thành. Nhưng cũng có thể, lịch sử sẽ nhìn chúng như những "buồng ngủ đông" đầu tiên của nhân loại, nơi hơn 500 con người đã đánh cược toàn bộ cơ hội cuối cùng vào một tương lai mà họ sẽ không bao giờ được chứng kiến, trừ khi chính tương lai ấy tìm được cách đánh thức họ.
