Ngày 18/7, tại Hà Nội, Báo Sức khỏe và Đời sống (Bộ Y tế) phối hợp cùng Viện Nghiên cứu và Ứng dụng công nghệ tế bào tổ chức hội thảo khoa học quốc tế với chủ đề “Tế bào gốc: Từ nghiên cứu lâm sàng đến ứng dụng thực tiễn”. Sự kiện quy tụ nhiều chuyên gia đầu ngành trong lĩnh vực y học tái tạo.
Mục tiêu xây dựng nền tảng khoa học vững chắc
Tiến sĩ, bác sĩ chuyên khoa II Nguyễn Tiến Dũng, Viện trưởng Viện Nghiên cứu và Ứng dụng công nghệ tế bào, nhấn mạnh: “Mục tiêu của hội thảo không nằm ở việc giới thiệu những kỹ thuật hào nhoáng, mà nằm ở việc xây dựng một nền tảng khoa học vững chắc; đồng thời tạo ra một diễn đàn nơi sự minh bạch được đặt lên hàng đầu, nơi các bác sĩ lâm sàng có thể an tâm áp dụng các liệu pháp đã được kiểm chứng và nơi người bệnh có thể tin tưởng vào sự phát triển của y học.” Hội thảo được kỳ vọng trở thành cột mốc quan trọng, góp phần định hình tương lai của y học tái tạo tại Việt Nam, dựa trên nguyên tắc y học dựa trên bằng chứng, tuân thủ quy định quản lý và chú trọng đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.
Ứng dụng tế bào gốc trong điều trị bệnh
Các nhà khoa học đã báo cáo về những tiến bộ trong ứng dụng tế bào gốc. Y học tái tạo đang chuyển mình từ nghiên cứu lý thuyết trong phòng thí nghiệm thành các liệu pháp can thiệp tiềm năng, mở ra hy vọng mới cho chăm sóc sức khỏe. Công nghệ tế bào và y học tái tạo định nghĩa lại khả năng phục hồi chức năng của cơ thể thông qua tế bào gốc có khả năng tự làm mới và biệt hóa. Từ nghiên cứu tế bào gốc tạo máu trong điều trị ung thư đến tiến bộ trong nuôi cấy tế bào gốc trung mô từ màng dây rốn điều trị bệnh tự miễn và thoái hóa, y học tái tạo không còn xa lạ.
Tuy nhiên, khoảng cách giữa kết quả nghiên cứu tiền lâm sàng và hiệu quả lâm sàng thực tế vẫn còn lớn, đòi hỏi sự khắt khe về khoa học. Một liệu pháp chỉ được coi là thành công khi vượt qua thử nghiệm nghiêm ngặt về an toàn, hiệu quả và tuân thủ chuẩn mực đạo đức nghiên cứu. Tại nhiều quốc gia phát triển, thành công của y học tái tạo nhờ vào hệ sinh thái nghiên cứu liên ngành, nơi quy trình chuẩn hóa và hồ sơ bằng chứng được kiểm soát chặt chẽ từ khâu thu thập đến điều trị.
Thành tựu và thách thức tại Việt Nam
Tiến sĩ, bác sĩ Hàn Viết Trung, Trung tâm Huyết học-Truyền máu, Bệnh viện 19-8, báo cáo tại hội thảo: “Ghép tế bào gốc tạo máu được đánh giá là một trong những bước tiến quan trọng của y học hiện đại trong điều trị các bệnh lý huyết học, đặc biệt là các bệnh máu ác tính.” Tại Việt Nam, nghiên cứu và ứng dụng tế bào gốc đã khẳng định vai trò trong các bệnh viện chuyên khoa, minh chứng cho năng lực chuyên môn của đội ngũ y tế khi tiếp cận kỹ thuật cao thế giới.
Dù vậy, các chuyên gia nhấn mạnh không có liệu pháp nào, kể cả tế bào gốc, có thể chữa được mọi bệnh. Những tuyên bố vượt quá bằng chứng khoa học có thể gây hiểu nhầm và rủi ro cho người bệnh. Thách thức hiện nay bao gồm nhu cầu về hành lang pháp lý hoàn thiện để quản lý ngân hàng tế bào và cơ sở ứng dụng lâm sàng; chuẩn hóa công nghệ nuôi cấy, lưu trữ và bảo đảm chất lượng tế bào trong các điều kiện môi trường khác nhau. Về phía người dân, cần hiểu đúng về tế bào gốc – không thần thánh hóa như “phép màu” vạn năng mà nhìn nhận như một công cụ y khoa cần chỉ định chính xác.
