Sáng 26/5, tại Hà Nội, Công đoàn Giáo dục Việt Nam đã tổ chức hội thảo với các nhà khoa học về chủ đề “Nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ trong bối cảnh triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW”. Đây là hoạt động nằm trong khuôn khổ Tháng Công nhân và Tháng hành động về An toàn, vệ sinh lao động năm 2026, nhằm ghi nhận, tôn vinh và động viên các đoàn viên công đoàn đang tận tâm cống hiến cho sự phát triển của các đơn vị, trường học.
Mục tiêu và thành phần tham dự
Phát biểu khai mạc, Chủ tịch Công đoàn Giáo dục Việt Nam Nguyễn Ngọc Ân cho biết hội thảo là diễn đàn để các đại biểu thảo luận, chỉ ra những bất cập trong cơ chế, chính sách hiện hành, đồng thời đề xuất giải pháp tạo điều kiện thuận lợi cho đội ngũ nhà khoa học phát huy năng lực. Hội thảo có sự tham dự của các chuyên gia như Giáo sư, Tiến sĩ khoa học Nguyễn Đình Đức (Đại học Quốc gia Hà Nội), Giáo sư, Tiến sĩ Lê Thị Thanh Nhàn (Viện Toán học), Tiến sĩ Nguyễn Thành Nam (Học viện Kỹ thuật quân sự), cùng 69 nhà khoa học được nhận Bằng khen và 123 người lao động xuất sắc từ các đại học, trường đại học, cao đẳng sư phạm.
Nội dung thảo luận chính
Các nhà khoa học đã trao đổi về những vấn đề cần quan tâm khi thực hiện nhiệm vụ đột phá phát triển khoa học công nghệ theo Nghị quyết 57-NQ/TW và Luật Khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo năm 2025. Đặc biệt, các đại biểu luận bàn về công bố khoa học trên các tạp chí quốc tế tại các cơ sở giáo dục đại học hiện nay.
Phát biểu của Giáo sư Nguyễn Đình Đức
Giáo sư Nguyễn Đình Đức nhấn mạnh trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu phụ thuộc vào năng lực khoa học công nghệ, các trường đại học không chỉ đào tạo nhân lực mà còn phải tiên phong tạo tri thức mới, công nghệ lõi. Ông chỉ ra thực trạng giáo dục đại học Việt Nam còn nhiều nút thắt: chương trình STEM chưa được chú trọng, chất lượng đào tạo chưa theo kịp nhu cầu xã hội, liên kết “ba nhà” (Nhà trường – Doanh nghiệp – Nhà nước) còn lỏng lẻo. Ông khẳng định giáo dục hiện đại phải phát triển năng lực nghiên cứu, tư duy hệ thống và giải quyết vấn đề thực tiễn, đòi hỏi thiết kế lại chương trình đào tạo đồng bộ, lấy khoa học cơ bản làm nền tảng. “Đại học là nguyên khí quốc gia, nếu giáo dục đại học không cất cánh thì Nghị quyết 57 không thể thành công”, ông nhấn mạnh. Để khơi thông nguồn lực, cần thay đổi tư duy quản lý từ “làm theo năng lực, hưởng theo nhu cầu” sang “làm theo nhu cầu, hưởng theo năng lực”, đẩy mạnh tự chủ đại học, trọng dụng nhân tài. Về vai trò của Công đoàn Giáo dục Việt Nam, ông cho rằng Công đoàn là cầu nối thúc đẩy nghiên cứu và chuyển giao công nghệ, tạo lan tỏa để không bỏ sót tài năng, không lãng phí đề tài nghiên cứu.
Ý kiến của Phó Giáo sư Chử Mạnh Hưng
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Chử Mạnh Hưng (Đại học Bách khoa Hà Nội) cho rằng Nghị quyết 57 thể hiện tư duy mới khi xác định khoa học công nghệ là động lực tăng trưởng. Ông nhấn mạnh yêu cầu chuyển từ tư duy “làm nghiên cứu” sang “tạo giá trị từ nghiên cứu”, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược. Bốn vấn đề nhà khoa học quan tâm gồm: chuyển đổi tư duy, tháo gỡ cơ chế thủ tục, thúc đẩy hợp tác “4 nhà” (nhà nước – nhà trường – doanh nghiệp – nhà khoa học), cải thiện tiếp nhận và giải ngân nguồn lực quốc tế. Ông đề xuất chuyển sang cơ chế quản lý dựa trên kết quả đầu ra, tạo điều kiện cho nhà khoa học có nhiều thời gian nghiên cứu.
Thảo luận về công bố quốc tế
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Ái Nhung (Đại học Huế) đề xuất cần góc nhìn khách quan giữa nghiên cứu cơ bản và ứng dụng, tránh áp dụng một thước đo hàn lâm gây áp lực. Bà nhấn mạnh liêm chính khoa học, chống đạo văn, đồng thời đề nghị đơn giản hóa thủ tục, đẩy nhanh giải ngân và tăng cường hỗ trợ cơ sở vật chất. Tiến sĩ Nguyễn Thành Nam (Học viện Kỹ thuật quân sự) chỉ ra sự chênh lệch giữa nghiên cứu lý thuyết và thực nghiệm, nhiều nhà khoa học trẻ thiếu điều kiện làm việc khi về nước, dẫn đến lãng phí nguồn lực. Ông kỳ vọng Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo 2025 sẽ cải thiện cơ chế tài chính, giúp nhà nghiên cứu ổn định đời sống và tập trung cống hiến.
