Xuất phát từ một lần cắm sạc điện thoại ngửi thấy mùi khét nhưng chưa thấy lửa, Phạm Nguyễn An Chi (lớp 11 chuyên Pháp, Trường THPT Chuyên Vĩnh Phúc) cùng các bạn Đỗ Ngọc Hà, Lê Quang Huy, Nguyễn Hiểu Phong và Hoàng Lan Anh đã phát triển Firesense AI – hệ thống cảnh báo cháy sớm sử dụng trí tuệ nhân tạo nhận diện mùi. Nhóm gồm ba học sinh cấp ba và hai học sinh cấp hai, vượt qua rào cản địa lý và thời gian để hiện thực hóa ý tưởng.
Cơ chế hoạt động khác biệt
Khác với báo cháy truyền thống dùng cảm biến khói hoặc nhiệt – chỉ kích hoạt khi lửa đã bùng – Firesense AI phát hiện sớm hơn một bước. Hệ thống dùng cảm biến nhận diện khí và mùi đặc trưng của nguy cơ cháy nổ như mùi khét dây điện quá tải, khí từ cháy âm ỉ. Dữ liệu được AI phân tích và đưa ra cảnh báo trước khi ngọn lửa hình thành, chuyển từ phản ứng sang phòng ngừa chủ động.
Thách thức tối ưu sản phẩm
Theo Lê Quang Huy, thách thức lớn nhất không phải lập trình mà là tối ưu thiết bị. Nhóm nhiều lần điều chỉnh thiết kế, thay linh kiện, cải tiến thuật toán để đảm bảo độ chính xác trong kích thước nhỏ gọn. Đỗ Ngọc Hà cho biết nhóm tập trung nghiên cứu đặc điểm khí trong từng tình huống để hệ thống phân biệt nguy cơ cháy thật với hoạt động thường ngày, hạn chế báo động giả và phát hiện sự cố như chập điện hay cháy pin lithium.
Giải thưởng và định hướng tương lai
Firesense AI đã đoạt Giải nhất quốc gia và đang được kỳ vọng hoàn thiện để ứng dụng thực tế. Tuy nhiên, việc đưa sản phẩm học sinh ra thị trường còn nhiều thách thức về độ ổn định, chi phí và tiêu chuẩn phòng cháy. Nhóm tác giả cho biết đang nghiên cứu bổ sung cảm biến, nâng cao độ chính xác AI và tối ưu chi phí để phù hợp với hộ gia đình, cơ sở sản xuất, nhà xưởng. Bên cạnh kỹ thuật, nhóm còn thực hiện khảo sát thị trường, xây dựng mô hình kinh doanh và định hướng phát triển sản phẩm – những kỹ năng không đơn giản với học sinh phổ thông.
