Phát hiện thiên văn gây sốc: Hệ hành tinh với trật tự 'ngược đời'
Một phát hiện thiên văn học đáng chú ý vừa được công bố đang thách thức những hiểu biết cơ bản về sự hình thành hành tinh. Hệ hành tinh mới được quan sát bởi kính viễn vọng không gian Cheops của Cơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA) đã khiến giới khoa học phải xem xét lại các mô hình lý thuyết hiện hành.
Hệ hành tinh LHS 1903: Bốn thế giới quanh sao lùn đỏ
Hệ hành tinh này bao gồm bốn hành tinh quay quanh ngôi sao lùn đỏ có tên LHS 1903, nằm cách trái đất khoảng 117 năm ánh sáng trong hướng chòm sao Linh Miêu. Ngôi sao chủ này có đặc điểm khá khiêm tốn với khối lượng chỉ bằng khoảng 50% và độ sáng bằng 5% so với mặt trời của chúng ta.
Cấu trúc hệ hành tinh bao gồm:
- Hai hành tinh đá thuộc nhóm "siêu trái đất" với khối lượng lớn hơn trái đất từ 2 đến 10 lần
- Hai hành tinh khí thuộc nhóm "tiểu sao Hải Vương", có kích thước nhỏ hơn sao Hải Vương nhưng lớn hơn trái đất
Trật tự 'ngược đời' thách thức lý thuyết thiên văn
Điều đặc biệt gây chú ý trong hệ hành tinh này chính là trật tự sắp xếp bất thường của các hành tinh. Theo lý thuyết hình thành hành tinh hiện nay, các hành tinh gần sao chủ thường là hành tinh đá nhỏ, trong khi những hành tinh ở xa hơn - nơi nhiệt độ thấp và có nhiều khí, băng - sẽ là hành tinh khí khổng lồ.
Tuy nhiên, trong hệ LHS 1903, hành tinh ngoài cùng lại là hành tinh đá, hoàn toàn trái ngược với dự đoán của các mô hình lý thuyết. Ông Thomas Wilson, nhà thiên văn học tại Đại học Warwick (Anh) và là tác giả chính của nghiên cứu đăng trên tạp chí Science, nhận định: "Phát hiện này thách thức mô hình hình thành hành tinh truyền thống. Chúng tôi mô tả đây là 'một hệ thống được xây dựng từ trong ra ngoài'."
Khoảng cách gần và đặc điểm bất thường
Cả bốn hành tinh trong hệ này đều quay quanh sao chủ ở khoảng cách rất gần. Đáng chú ý, hành tinh ngoài cùng chỉ cách ngôi sao khoảng 40% khoảng cách từ sao Thủy đến mặt trời trong hệ mặt trời của chúng ta.
Hành tinh ngoài cùng này có những đặc điểm đáng chú ý:
- Khối lượng gấp 5,8 lần trái đất
- Nhiệt độ bề mặt ước tính khoảng 60°C
- Mức nhiệt này tương đương với nhiệt độ cao nhất từng được ghi nhận trên trái đất
Giả thuyết giải thích cấu trúc bất thường
Các nhà nghiên cứu đã đưa ra một số giả thuyết để giải thích cho cấu trúc độc đáo này:
- Hình thành tuần tự: Các hành tinh có thể đã hình thành theo trình tự thời gian, khiến lượng khí cần thiết để tạo bầu khí quyển cho hành tinh ngoài cùng đã bị tiêu hao bởi các hành tinh hình thành trước đó. Ông Wilson cho rằng đây có thể là một "hành tinh phát triển muộn", ra đời khi môi trường xung quanh đã nghèo khí.
- Va chạm lớn: Một khả năng khác là hành tinh này ban đầu có bầu khí quyển dày, nhưng đã mất đi sau một vụ va chạm lớn, tương tự như kịch bản hình thành hệ trái đất - mặt trăng.
Hy vọng mới cho tìm kiếm sự sống ngoài trái đất
Nhiệt độ bề mặt ước tính khoảng 60°C của hành tinh ngoài cùng mở ra những khả năng thú vị về điều kiện có thể sinh sống. Mặc dù nhiệt độ này khá cao so với tiêu chuẩn trái đất, nhưng nó vẫn nằm trong phạm vi có thể hỗ trợ một số dạng sống.
Các nhà khoa học đang đặt nhiều kỳ vọng vào những quan sát trong tương lai bằng Kính viễn vọng Không gian James Webb. Công cụ thiên văn tiên tiến này có thể giúp làm rõ hơn đặc điểm khí quyển và khả năng tồn tại sự sống tại hành tinh này.
Phát hiện về hệ hành tinh LHS 1903 không chỉ là một thành tựu quan trọng trong lĩnh vực thiên văn học mà còn mở ra những câu hỏi mới về sự đa dạng của các hệ hành tinh trong vũ trụ. Nó chứng minh rằng vũ trụ vẫn còn nhiều bí ẩn chờ đợi được khám phá và những lý thuyết khoa học luôn cần được kiểm chứng và hoàn thiện qua các quan sát thực tế.
