GS Nguyễn Thành Vinh: Hành trình từ Á quân Olympia đến nhà khoa học ảnh hưởng nhất Australia
Giáo sư Nguyễn Thành Vinh, cựu Á quân Đường lên đỉnh Olympia mùa đầu tiên và diễn viên phim "Phía trước là bầu trời", hiện là một trong những nhà nghiên cứu có ảnh hưởng nhất Australia trong lĩnh vực Hóa học hữu cơ. Sinh năm 1982, ông đã vượt qua nhiều thách thức để đạt được vị trí Giáo sư bậc cao nhất tại Đại học New South Wales (UNSW), một trường thuộc top 20 thế giới theo bảng xếp hạng QS 2026.
Bước ngoặt từ Hóa công nghiệp sang Hóa hữu cơ thuần túy
Trong cuộc trò chuyện, GS Vinh tiết lộ bước ngoặt lớn trong sự nghiệp xảy ra vào năm thứ ba đại học, khi ông chuyển từ Hóa công nghiệp sang Hóa hữu cơ thuần túy. Ông chia sẻ: "Niềm đam mê này đã có từ thời cấp ba, khi tôi và bạn bè mày mò làm thí nghiệm. Nhưng nó bị ẩn đi do chọn ngành chưa đúng khi du học." Sự chuyển hướng này cho phép ông khám phá khả năng "kiến tạo" phân tử, tạo ra những cấu trúc mới lạ từ những thành phần đơn giản.
Thách thức và bài học từ môi trường quốc tế
GS Vinh từng trải qua thời gian nghiên cứu sau tiến sĩ tại Đức, nơi ông đối mặt với những thất bại liên tiếp trong phòng thí nghiệm. Ông nhớ lại: "Có giai đoạn 6 tháng, mọi phản ứng đều thất bại, chỉ thu được hỗn hợp 'nhựa đen' không xác định." Để vượt qua, ông áp dụng sự "lì lợm" đặc trưng của người Việt, chia nhỏ mục tiêu và kiên trì thử nghiệm. Ông nhấn mạnh tầm quan trọng của gia đình như một điểm tựa tinh thần quan trọng.
Vai trò của Hóa học nền tảng trong kỷ nguyên AI
Trong bối cảnh khoa học liên ngành và trí tuệ nhân tạo phát triển mạnh, GS Vinh khẳng định Hóa học nền tảng vẫn giữ vị trí then chốt. Ông giải thích: "Hóa học là 'ngôn ngữ' chung của khoa học, đóng vai trò trung tâm trong các môn thực nghiệm. Nó đã chuyển từ 'tìm hiểu cái có sẵn' sang 'thiết kế cái cần thiết', cung cấp công cụ phân tử cho các ngành khác."
Ba yếu tố giúp nhà khoa học trẻ trưởng thành
GS Vinh đúc kết ba phẩm chất cần thiết cho các nhà khoa học trẻ Việt Nam trong môi trường quốc tế:
- Liêm chính: Sự trung thực là yếu tố sống còn trong nghiên cứu khoa học.
- Độc lập: Cần thoát khỏi cái bóng của người thầy để xây dựng thương hiệu cá nhân.
- Kiên định: Duy trì tinh thần thép và niềm tin vào con đường đã chọn, bất chấp áp lực công bố và tài trợ.
Hạnh phúc từ việc truyền cảm hứng và kết nối với quê hương
Khi nhìn lại hành trình hơn 20 năm, GS Vinh cho biết điều khiến ông hạnh phúc nhất không phải là danh hiệu hay giải thưởng, mà là việc chứng kiến học trò trưởng thành và đóng góp cho khoa học nước nhà. Ông nói: "Thành công thực sự là khi mình có thể dùng kiến thức để truyền cảm hứng và mở đường cho thế hệ kế cận." Ông cũng tự hào vì giữ được kết nối với Việt Nam, sử dụng tiếng Việt trong gia đình và hỗ trợ phát triển khoa học trong nước.
