Công tác xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tại Việt Nam được đánh giá là một trong những thách thức lớn nhất của lĩnh vực giám định ADN. Khí hậu nhiệt đới nóng ẩm, điều kiện chôn cất không đồng nhất và việc hài cốt từng được di chuyển nhiều lần khiến ADN phân hủy, đứt gãy và suy giảm nghiêm trọng. Bởi vậy, mọi công đoạn đều phải được thực hiện trong môi trường vô trùng, từ làm sạch bề mặt, nghiền xương thành bột mịn đến tách chiết ADN.
Quy trình nghiêm ngặt trong phòng thí nghiệm
Dụng cụ được kiểm soát nghiêm ngặt, mẫu được xử lý riêng biệt nhằm ngăn nguy cơ nhiễm chéo. Chỉ một sơ suất nhỏ cũng có thể ảnh hưởng đến kết quả đối sánh. Hành trình trả lại tên cho các Anh hùng liệt sĩ là cuộc chạy đua bền bỉ giữa khoa học và thời gian. Các kỹ thuật viên chia ca làm việc liên tục để từng mẫu hài cốt sớm được giải mã, thắp lên hy vọng cho bao thân nhân liệt sĩ đã mòn mỏi chờ đợi suốt nhiều thập kỷ.
Vai trò của công nghệ bảo quản và xử lý mẫu
Hệ thống tủ lạnh âm sâu tới -80°C đóng vai trò then chốt trong việc bảo quản dài hạn các mẫu. Trước khi tách chiết ADN, các mẫu xương phải được xử lý bề mặt nghiêm ngặt để loại bỏ nguy cơ nhiễm tạp. Mọi thao tác trong quá trình xác định mẫu đều được thực hiện cẩn trọng. Mẫu xương được nghiền thành bột mịn bằng máy nghiền bi, sau đó vận hành hệ thống máy ly tâm để tách chiết và thu ADN.
Hệ thống quản lý và đối khớp dữ liệu
Trung tâm Giám định ADN xây dựng hệ thống quản lý mẫu bằng công nghệ và phần mềm hiện đại. Hệ thống quản lý dữ liệu tích hợp (IDMS) giúp lưu trữ và tự động đối khớp các trình tự ADN của liệt sĩ và thân nhân. Khâu giải trình tự ADN, chuẩn bị thư viện cho các mẫu hài cốt được thực hiện bài bản. Các kỹ thuật viên của Trung tâm luôn trong tâm thế tập trung, khẩn trương cho mục tiêu chiến dịch.
