Trong suốt hơn một thập kỷ hoạt động trên bề mặt sao Hỏa, xe tự hành Curiosity của NASA đã đối mặt với vô số thách thức từ môi trường khắc nghiệt như bức xạ cực mạnh, bão bụi dữ dội và nhiệt độ xuống tới âm 200 độ F (khoảng âm 129 độ C). Tuy nhiên, vào cuối tháng trước, Curiosity gặp phải một sự cố hoàn toàn bất ngờ: một tảng đá “cứng đầu” không chịu rời khỏi cánh tay robot của nó.
Sự cố chưa từng có trong 13 năm
Vào ngày 25 tháng 4, Curiosity thực hiện nhiệm vụ khoan lấy mẫu tại một tảng đá có biệt danh “Atacama”. Đây là hoạt động thường nhật nhằm thu thập dữ liệu địa chất để nghiên cứu lịch sử hình thành và khả năng tồn tại sự sống trên sao Hỏa. Thông thường, mũi khoan sẽ tách một phần mẫu đá nhỏ để đưa vào hệ thống phân tích. Nhưng lần này, thay vì vỡ ra như tính toán, toàn bộ tảng đá bị kéo bật khỏi mặt đất và dính chặt vào ống khoan khi Curiosity nâng cánh tay robot lên.
Theo ước tính của NASA, “Atacama” có phần đáy rộng khoảng nửa mét, dày khoảng 15 cm và nặng tới gần 13 kg. Với kích thước này, nó trở thành một “hành khách bất đắc dĩ” quá khổ so với thiết kế của rover. Các kỹ sư NASA đã quen với nhiều sự cố trong không gian sâu, nhưng việc một tảng đá bị kéo bật và mắc kẹt trên hệ thống khoan là điều chưa từng xảy ra trong suốt hơn 13 năm hoạt động của Curiosity.
Nỗ lực giải thoát kéo dài gần một tuần
Ngay khi phát hiện sự cố, nhóm điều khiển trên Trái Đất đã thử rung mũi khoan để làm tảng đá rơi ra, nhưng vô ích. Bốn ngày sau, họ điều chỉnh góc cánh tay robot và kích hoạt chế độ rung thêm lần nữa. Một phần cát và bụi bám quanh tảng đá đã rơi xuống, nhưng khối đá vẫn bám chặt. Tình huống trở nên căng thẳng vì Curiosity là cỗ máy trị giá hàng tỷ USD, cách Trái Đất khoảng 225 triệu km, và mọi thao tác phải được tính toán cẩn thận để tránh hư hỏng.
Đến ngày 1 tháng 5, NASA quyết định tăng độ nghiêng của mũi khoan, xoay cánh tay robot theo nhiều hướng khác nhau, kết hợp rung và xoay đầu khoan liên tục. Ban đầu, nhóm điều khiển dự tính phải thực hiện nhiều lần, nhưng ngay lần thử đầu tiên, tảng đá đã buông ra, vỡ thành nhiều mảnh khi rơi xuống bề mặt sao Hỏa.
Kết thúc có hậu
Nếu Curiosity có cảm xúc, có lẽ nó đã “thở phào nhẹ nhõm” sau gần một tuần bị đeo bám. Nhiều người ví tình huống này như bị kẹo cao su dính dưới giày suốt nhiều ngày. Câu chuyện thú vị này nhanh chóng lan truyền trên mạng xã hội nhờ hình ảnh và ảnh động GIF do NASA công bố. Sau khi giải thoát thành công, Curiosity đã quay lại công việc nghiên cứu địa chất sao Hỏa và tìm kiếm manh mối về sự sống cổ đại.
