Trung Quốc đang triển khai một chiến dịch mới nhằm chống lại tình trạng sa mạc hóa tại khu tự trị Tân Cương, sử dụng công nghệ từng được ứng dụng trên Mặt Trăng để bảo vệ an ninh lương thực. Vào tháng trước, Viện Sinh thái và Địa lý Tân Cương (XIEG) trực thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc đã khởi động hàng loạt dự án kiểm soát cát, ngăn ngừa sa mạc hóa, quản lý xói mòn do gió và xử lý đất nhiễm mặn.
Theo tờ Science and Technology Daily, cơ quan ngôn luận chính thức của Bộ Khoa học và Công nghệ Trung Quốc, các dự án này nhằm xây dựng một hàng rào sinh thái để bảo vệ đất canh tác của khu vực khỏi nguy cơ bị xói mòn và sa mạc hóa. Tân Cương hiện là một trong những địa bàn trọng điểm thuộc dự án "Vạn Lý Trường Thành xanh" – một siêu dự án nhằm ngăn chặn quá trình sa mạc hóa, tức là tình trạng đất đai màu mỡ bị suy thoái thành hoang mạc khô cằn do biến đổi khí hậu và hoạt động của con người.
Vành đai xanh quanh sa mạc Taklamakan
Mục tiêu của dự án bao gồm việc bao bọc hoang mạc Taklamakan, sa mạc lớn nhất Trung Quốc và là sa mạc cát dịch chuyển lớn thứ hai thế giới, bằng một vành đai xanh. Vành đai này sử dụng các loài cây chịu hạn và các công nghệ cố định cát như lưới rơm. Trong số các công nghệ mới được triển khai tại rìa hoang mạc Taklamakan, nổi bật là 6 loại vật liệu kiểm soát cát thân thiện với môi trường. Các vật liệu này bao gồm những sản phẩm có nguồn gốc từ sợi bazan, một loại vật liệu gia cường hiệu suất cao được chế tạo từ đá núi lửa nóng chảy.
Sợi bazan: Công nghệ từ Mặt Trăng
Vào năm 2024, sứ mệnh Hằng Nga 6 của Trung Quốc đã đi vào lịch sử khi lần đầu tiên mang thành công các mẫu vật từ vùng tối của Mặt Trăng về Trái Đất. Trong sứ mệnh đó, lá quốc kỳ Trung Quốc làm từ sợi bazan đã trở thành lá cờ đầu tiên được cắm ở vùng tối Mặt Trăng. Đại học Dệt may Vũ Hán, đơn vị thiết kế lá cờ, cho biết sợi bazan giúp lá cờ có khả năng chống chịu nhiệt độ khắc nghiệt và bức xạ cực tím mạnh, không bị phai màu. Loại sợi này có giá thành rẻ hơn sợi carbon và có thể kết hợp với các vật liệu khác để dệt thành vải.
Các vật liệu khác và hiệu quả kinh tế
Bên cạnh sợi bazan, các vật liệu khác được triển khai tại Tân Cương còn bao gồm chất thải rắn tro bay – một phế phẩm từ các nhà máy nhiệt điện than, có thể được tái chế để sản xuất gạch xây dựng. Ông Pei Liang, nhà khoa học trưởng của dự án, chia sẻ rằng dự án kỳ vọng sẽ tăng 50% hiệu suất thi công kiểm soát sa mạc hóa và giảm 30% chi phí.
Việc ứng dụng công nghệ từ Mặt Trăng vào chống sa mạc hóa không chỉ thể hiện sự sáng tạo của Trung Quốc trong việc tận dụng các thành tựu khoa học, mà còn mở ra hướng đi mới trong bảo vệ môi trường và an ninh lương thực.
