Công nghệ hồi sinh 'vàng biển' thất truyền 2.000 năm: Ánh sáng từ cấu trúc nano
Một loại vải vàng huyền thoại, từng chỉ dành riêng cho hoàng đế và giáo hoàng thời cổ đại cách đây hơn 2.000 năm, đã được hồi sinh nhờ những tiến bộ công nghệ đột phá. Theo nghiên cứu công bố trên tạp chí Advanced Materials, các nhà khoa học Hàn Quốc đã tái tạo thành công tơ lụa biển, loại vải quý hiếm được mệnh danh là "sợi vàng của biển cả".
Bước đột phá từ Hàn Quốc
Nhóm nghiên cứu từ POSTECH và Viện Nghiên cứu Môi trường Hàn Quốc không chỉ phục chế được chất liệu đã thất truyền lâu nay mà còn khám phá ra bí mật khoa học đằng sau ánh vàng rực rỡ đặc biệt của nó. Lụa biển, làm từ sợi byssus do loài sò Pinna nobilis ở Địa Trung Hải tiết ra, nổi tiếng với vẻ ngoài óng ánh, độ nhẹ và bền bỉ mà không cần thuốc nhuộm nhân tạo.
Tuy nhiên, ô nhiễm và tàn phá môi trường đã đẩy loài sò này đến bờ vực tuyệt chủng, dẫn đến lệnh cấm khai thác trong Liên minh châu Âu. Để tái tạo mà không gây hại, các nhà khoa học chuyển sang sử dụng Atrina pectinata, một loài sò mai được nuôi trồng làm thực phẩm ở vùng biển Hàn Quốc, có sợi byssus với đặc tính tương tự.
Bí mật ánh vàng vĩnh cửu
Nhóm nghiên cứu đã giải mã bí ẩn lâu năm về màu sắc của tơ biển. Màu vàng óng không đến từ thuốc nhuộm mà thông qua quá trình tạo màu cấu trúc. Ở cấp độ nano, các protein hình cầu gọi là photonin xếp thành lớp, phản chiếu ánh sáng tạo ra vẻ ngoài vàng rực. Vì màu sắc bắt nguồn từ cấu trúc, nó không bị phai theo thời gian, giải thích tại sao trang phục cổ có thể giữ độ sáng qua hàng thiên niên kỷ.
Độ sáng của vàng phụ thuộc vào độ trật tự của các lớp protein này: cấu trúc càng chính xác thì màu càng đậm. Khám phá này không chỉ làm sáng tỏ lịch sử mà còn mở ra tiềm năng cho vật liệu bền vững.
Ý nghĩa hiện đại và bền vững
Ngoài giá trị văn hóa, nghiên cứu mang ý nghĩa thiết thực. Sợi byssus trước đây bị coi là rác thải biển nay được biến thành vải giá trị cao, hướng tới vật liệu xa xỉ bền vững, không cần thuốc nhuộm hay kim loại, giảm tác động môi trường.
Giáo sư Hwang chia sẻ: "Sợi cấu trúc dựa trên màu sắc có đặc tính không phai, cho phép màu bền lâu mà không dùng hóa chất. Chúng tôi kỳ vọng thành tựu này sẽ mở hướng mới cho ngành thời trang thân thiện môi trường và phát triển vật liệu tiên tiến."
Sự hồi sinh của lụa biển minh chứng cho sự giao thoa giữa nghề thủ công cổ xưa và khoa học hiện đại, mang biểu tượng quyền lực và vẻ đẹp bị lãng quên trở lại với thế giới đương đại.
