Trong tháng qua, cả Nga và Ukraine đều mở rộng việc sử dụng bom lượn thông minh, phản ánh sự thay đổi rộng lớn hơn trong cách hai bên triển khai hỏa lực. Sự thay đổi này xuất phát từ việc UAV được sử dụng dày đặc trên chiến trường, làm hạn chế đáng kể khả năng sử dụng pháo binh, vốn là phương tiện truyền thống để tạo hỏa lực tập trung.
Học thuyết hỏa lực tập trung bị thách thức
Nga và Ukraine đều theo đuổi học thuyết tác chiến lấy hỏa lực làm trung tâm, trong đó pháo binh và các loại hỏa lực gián tiếp từ lâu đã là phương tiện chủ yếu để hạ lực lượng đối phương. Bộ binh thường đóng vai trò hỗ trợ hơn, tiến vào kiểm soát khu vực sau khi nơi đó đã bị san phẳng bởi các đợt pháo kích dữ dội, cho phép các đơn vị pháo binh tiếp tục cơ động lên phía trước. Mặc dù học thuyết này không thay đổi về cơ bản trong chiến sự, cả hai bên ngày càng buộc phải giảm phụ thuộc vào pháo binh để cung cấp hỏa lực.
Theo Military Balance, cả Nga và Ukraine đều phải đối mặt với việc các hệ thống pháo bị tổn thất trong xung đột do UAV liên tục tuần tra trên chiến trường để săn tìm mục tiêu. UAV cũng truy lùng và tấn công các phương tiện tiếp tế đạn dược, khiến các khẩu pháo thiếu nguồn đạn cần thiết để hoạt động.
Giải pháp thay thế: Bom lượn lên ngôi
Kết quả là cả hai bên đã phải kéo các hệ thống pháo ra xa tiền tuyến hơn. Một số loại pháo tầm xa vẫn có thể tấn công mục tiêu từ các vị trí phía sau, nhưng nhiều hệ thống khác không còn phát huy hiệu quả. Để duy trì hỏa lực, Nga và Ukraine ngày càng dựa nhiều hơn vào súng cối và UAV.
Tuy nhiên, cả hai loại này đều mang lượng thuốc nổ nhỏ hơn đáng kể so với đạn pháo thông thường. Ngay cả khi được sử dụng trong các cuộc tấn công phối hợp, chúng nhìn chung vẫn thiếu sức công phá của một đợt pháo kích kéo dài. Ngoài ra, UAV còn dễ bị ảnh hưởng bởi thời tiết, tác chiến điện tử và các hệ thống phòng không mặt đất.
Trước những thách thức này, Nga và Ukraine cần một giải pháp thay thế có khả năng cung cấp hỏa lực mạnh với số lượng lớn. Nga đã bắt đầu lấp khoảng trống đó bằng bom lượn, còn Ukraine hiện cũng đi theo hướng tương tự.
Công nghệ bom lượn và ưu thế chiến thuật
Bom lượn là bom thông thường được lắp thêm cánh và bộ dẫn đường. Sau khi được thả từ máy bay, cánh sẽ bung ra và quả bom lượn hàng chục km tới mục tiêu bằng hệ thống dẫn đường vệ tinh kết hợp quán tính. Khi được thả, quả bom vẫn mang tốc độ của máy bay, khiến nó trở thành mục tiêu tốc độ cao khó bị các hệ thống phòng không mặt đất đánh chặn.
Điều này cho phép máy bay tấn công mục tiêu trong khi vẫn ở ngoài phần lớn vùng tác chiến của phòng không đối phương. Bom lượn thường nặng hàng trăm kg, mang lại sức công phá vượt xa UAV hoặc súng cối, cho phép tạo ra hiệu ứng tương đương các đợt pháo kích tập trung.
Trong hai năm qua, Nga đã chuyển đổi kho bom thời Liên Xô khổng lồ của mình thành các loại bom lượn dẫn đường chính xác. Mỗi quả bom được lắp mô-đun lượn và hiệu chỉnh phổ quát UMPK, bổ sung cánh gập, cánh lái điều khiển, thiết bị đo quán tính và hệ thống dẫn đường vệ tinh. Nga đã gia tăng đáng kể việc sử dụng bom lượn trong tháng qua, với hơn 1.800 quả được cho là đã được phóng chỉ trong tuần đầu tiên của tháng 6.
Ukraine phát triển bom lượn nội địa
Ukraine không sở hữu kho bom hàng không khổng lồ được thừa hưởng từ Liên Xô như Nga, khiến khả năng triển khai bom lượn của nước này hạn chế hơn nhiều. Dù vậy, Ukraine đã nhận được một số lượng hạn chế bom lượn thông qua viện trợ quân sự nước ngoài. Tuy nhiên, do phụ thuộc vào nguồn cung từ nước ngoài, số lượng vũ khí này vẫn khá hạn chế và phải được sử dụng thận trọng. Tình hình của Ukraine gần đây đã thay đổi với sự xuất hiện của bom lượn nội địa được phát triển thông qua sáng kiến Brave1.
Khi việc sử dụng bom lượn gia tăng, cả Nga và Ukraine sẽ tiếp tục đầu tư vào công nghệ này cũng như các biện pháp phòng thủ chống lại nó.
Tương lai của bom lượn trong xung đột
Các loại bom lượn tương lai có khả năng tích hợp những cảm biến tiên tiến được phát triển từ công nghệ UAV nhằm nâng cao độ chính xác và hoạt động hiệu quả hơn trong môi trường tác chiến phức tạp. Chúng cũng có thể được trang bị động cơ rocket hoặc động cơ phản lực cỡ nhỏ để mở rộng tầm hoạt động. Đồng thời, các hệ thống tác chiến điện tử sẽ tiếp tục cải thiện khả năng gây nhiễu hoặc đánh lừa tín hiệu dẫn đường.
