Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) đang đẩy mạnh hợp tác trong lĩnh vực khoa học và công nghệ nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững trong khu vực. Trong bối cảnh thế giới đối mặt với nhiều thách thức như biến đổi khí hậu, dịch bệnh và suy thoái kinh tế, các nước thành viên ASEAN nhận thức rõ vai trò then chốt của khoa học công nghệ trong việc tạo ra các giải pháp đột phá và nâng cao năng lực cạnh tranh.
Hợp tác khoa học công nghệ là trụ cột phát triển
Theo tuyên bố chung tại Hội nghị Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ ASEAN lần thứ 20 diễn ra vào tháng 10 năm 2024, các nước thành viên cam kết tăng cường hợp tác trong các lĩnh vực ưu tiên như trí tuệ nhân tạo, công nghệ sinh học, năng lượng tái tạo và chuyển đổi số. Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Việt Nam, ông Nguyễn Mạnh Hùng, nhấn mạnh: “Khoa học công nghệ không chỉ là động lực tăng trưởng mà còn là chìa khóa để giải quyết các vấn đề xã hội và môi trường, hướng tới phát triển bền vững.”
ASEAN đã xác định mục tiêu cụ thể là tăng tỷ lệ chi tiêu cho nghiên cứu và phát triển (R&D) lên 1% GDP của khu vực vào năm 2030, từ mức 0,6% hiện tại. Con số này phản ánh quyết tâm của các nước trong việc đầu tư mạnh mẽ hơn cho khoa học công nghệ, tạo nền tảng cho nền kinh tế tri thức.
Chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo trọng tâm
Chuyển đổi số được xem là ưu tiên hàng đầu trong hợp tác khoa học công nghệ ASEAN. Các nước thành viên đang thúc đẩy các sáng kiến như xây dựng hạ tầng số, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và thúc đẩy khởi nghiệp đổi mới sáng tạo. Theo báo cáo của Ban Thư ký ASEAN, khu vực này dự kiến sẽ có khoảng 500 triệu người dùng internet vào năm 2025, tạo ra thị trường số trị giá 300 tỷ USD.
Đại diện Thái Lan, Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Thái Lan, bà Supamas Isarabhakdi, cho biết: “Chúng tôi đang hợp tác chặt chẽ để xây dựng một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo chung, nơi các nhà khoa học và doanh nghiệp có thể chia sẻ kiến thức và nguồn lực.” Bà cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc thúc đẩy nghiên cứu ứng dụng trong các lĩnh vực như nông nghiệp thông minh, y tế số và năng lượng sạch.
Thúc đẩy kinh tế bền vững qua hợp tác nghiên cứu
Một trong những dự án hợp tác nổi bật là Mạng lưới Nghiên cứu ASEAN (ASEAN Research Network), kết nối các viện nghiên cứu và trường đại học trong khu vực. Dự án này tập trung vào các lĩnh vực như biến đổi khí hậu, an ninh lương thực và năng lượng tái tạo. ASEAN cũng đang triển khai Quỹ Khoa học Công nghệ ASEAN với số vốn 50 triệu USD để tài trợ cho các dự án nghiên cứu chung.
Tác động của hợp tác khoa học công nghệ đã thể hiện rõ qua việc các nước thành viên cùng nhau phát triển vaccine và ứng phó với đại dịch COVID-19. Ngoài ra, các công nghệ số như điện toán đám mây và trí tuệ nhân tạo đang được ứng dụng rộng rãi trong quản lý đô thị thông minh, nông nghiệp chính xác và logistics.
Thách thức và triển vọng
Mặc dù đạt được nhiều tiến bộ, ASEAN vẫn đối mặt với những thách thức như khoảng cách phát triển giữa các nước thành viên, thiếu hụt nguồn nhân lực chất lượng cao và hạn chế về cơ sở hạ tầng. Tuy nhiên, với cam kết chính trị mạnh mẽ và các khuôn khổ hợp tác ngày càng hoàn thiện, các nước thành viên tin tưởng rằng khoa học công nghệ sẽ là động lực chính đưa ASEAN trở thành nền kinh tế phát triển bền vững, sáng tạo và toàn diện.
Kết luận, hợp tác khoa học công nghệ ASEAN không chỉ thúc đẩy tăng trưởng kinh tế mà còn góp phần giải quyết các thách thức chung, hướng tới một tương lai thịnh vượng và bền vững cho toàn khu vực.
