Một khoảnh khắc đùa giỡn trong lễ trao bằng tốt nghiệp đã trở thành tâm điểm tranh luận trên mạng xã hội. Nhân vật chính là Andre Mai, nam sinh tốt nghiệp ngành Sinh học tính toán và hệ thống tại Đại học California, Los Angeles (UCLA, Mỹ) vào tháng 6/2025.
Màn khoe ChatGPT gây sốc
Khi lên sân khấu nhận bằng, thay vì bắt tay và chụp ảnh như thông lệ, Andre Mai đã tận dụng ống kính camera để khoe lịch sử trò chuyện với ChatGPT. Nam sinh hào hứng cuộn chuột, hiển thị hàng loạt đoạn hội thoại dài, được cho là nội dung anh đã dùng AI để hoàn thành bài thi và luận án tốt nghiệp.
Hành động này khiến cả hội trường bất ngờ, nhiều người bật cười. Đám đông hò reo phấn khích, màn hình lớn chiếu cảnh này lâu hơn bình thường. Nhiều người xem đây như lời thừa nhận ngầm rằng cả anh và AI cùng tốt nghiệp.
Phản ứng trái chiều trên mạng
Khi đoạn clip lan truyền, cộng đồng mạng gọi nam sinh là “người thật thà nhất năm”, “manh chiếu mới chưa trải sự đời”. Một số thông tin sai lệch cho rằng chỉ hai tiếng sau, nhà trường đã thu hồi bằng tốt nghiệp vì tội gian lận.
Tuy nhiên, Andre Mai đã lên tiếng đính chính trên LinkedIn và Instagram. Anh cho biết các bài tập cuối kỳ và dự án tại phòng thí nghiệm học máy được phép sử dụng AI như công cụ hỗ trợ. Anh coi ChatGPT là “thinking partner” giúp tóm tắt nội dung và hoàn thiện tài liệu nghiên cứu, chứ không gian lận 100%.
Theo thông tin cập nhật đầu năm 2026, Andre Mai vẫn là cử nhân UCLA và đang theo học Thạc sĩ Kỹ thuật Máy tính tại Đại học Columbia từ tháng 8/2025.
Thực trạng lạm dụng AI trong học tập
Dù chỉ là trò đùa, câu chuyện phản ánh thực tế AI đã trở thành trợ lý không thể thiếu của thế hệ Gen Z. Vấn đề gây tranh cãi là ranh giới giữa hỗ trợ và gian lận khi sử dụng AI.
Hiện nay, các trường đại học và chuyên gia cảnh báo về việc cân bằng sử dụng AI để tránh vi phạm đạo văn. AI được dùng quá nhiều vì tính nhanh chóng, từ gợi ý ý tưởng, viết bài đến luận văn. Nhiều bạn trẻ mặc định AI là trợ lý thông minh mà ít kiểm tra độ chính xác.
Một sinh viên trường Đại học Ngoại ngữ - Tin học TP Hồ Chí Minh (Huflit) từng bị trừ 50% điểm vì dùng ChatGPT. Nhà trường đã mua bản quyền Turnitin để kiểm tra AI trong bài luận.
Tóm lại, vấn đề không nằm ở công nghệ mà ở cách sử dụng. Phụ thuộc quá mức vào AI mà không kiểm chứng thông tin có thể dẫn đến sai lệch kiến thức và vi phạm tính trung thực học thuật.
