Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản trên nền tảng số đã chính thức được vận hành, đánh dấu bước tiến quan trọng trong việc nâng cao giá trị và khả năng cạnh tranh của nông sản Việt Nam trên thị trường quốc tế. Hệ thống này cho phép người tiêu dùng và đối tác nhập khẩu dễ dàng tra cứu thông tin về nguồn gốc, quy trình sản xuất, chế biến của từng sản phẩm nông sản thông qua mã QR hoặc các ứng dụng di động.
Cơ chế vận hành của hệ thống truy xuất nguồn gốc
Hệ thống được xây dựng dựa trên công nghệ blockchain và trí tuệ nhân tạo, giúp lưu trữ và quản lý dữ liệu một cách minh bạch, không thể chỉnh sửa. Mỗi sản phẩm nông sản khi tham gia hệ thống sẽ được gắn một mã định danh duy nhất, ghi lại toàn bộ thông tin từ khâu gieo trồng, chăm sóc, thu hoạch, sơ chế, đóng gói đến vận chuyển. Các thông tin này được cập nhật liên tục bởi các bên liên quan trong chuỗi cung ứng, bao gồm nông dân, hợp tác xã, doanh nghiệp chế biến và nhà phân phối.
Theo đại diện Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, hệ thống này không chỉ giúp kiểm soát chất lượng sản phẩm mà còn hỗ trợ truy vết nhanh chóng khi xảy ra sự cố về an toàn thực phẩm. "Hệ thống truy xuất nguồn gốc nền tảng số là công cụ quan trọng để nông sản Việt Nam đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của thị trường nhập khẩu như EU, Nhật Bản, Hoa Kỳ," ông Nguyễn Văn Hùng, Vụ trưởng Vụ Khoa học Công nghệ và Môi trường, cho biết.
Lợi ích cho nông sản Việt khi tham gia hệ thống
Việc tham gia hệ thống truy xuất nguồn gốc mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho các nhà sản xuất và xuất khẩu nông sản. Trước hết, nó giúp tăng cường niềm tin của người tiêu dùng trong nước và quốc tế, bởi họ có thể tự mình kiểm tra thông tin sản phẩm. Thứ hai, hệ thống giúp nông sản Việt dễ dàng thâm nhập các thị trường khó tính, nơi yêu cầu minh bạch về nguồn gốc xuất xứ là điều kiện bắt buộc.
Thống kê từ Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cho thấy, hiện có hơn 1.000 doanh nghiệp và hợp tác xã đã đăng ký tham gia hệ thống, với hơn 5.000 sản phẩm nông sản được gắn mã truy xuất. Dự kiến đến cuối năm 2025, con số này sẽ tăng lên gấp đôi, bao phủ hầu hết các mặt hàng nông sản chủ lực như gạo, cà phê, trái cây, thủy sản.
Thách thức và giải pháp trong quá trình triển khai
Mặc dù mang lại nhiều lợi ích, việc triển khai hệ thống truy xuất nguồn gốc trên nền tảng số cũng gặp không ít thách thức. Một trong những khó khăn lớn nhất là hạ tầng công nghệ thông tin ở các vùng nông thôn còn hạn chế, nhiều nông dân chưa quen với việc sử dụng thiết bị số để cập nhật thông tin. Ngoài ra, chi phí đầu tư ban đầu cho việc tích hợp hệ thống cũng là rào cản đối với các hộ sản xuất nhỏ lẻ.
Để khắc phục, các cơ quan chức năng đang đẩy mạnh các chương trình đào tạo, tập huấn cho nông dân và hợp tác xã về kỹ năng số. Đồng thời, nhà nước cũng có chính sách hỗ trợ tài chính cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ trong việc đầu tư công nghệ. "Chúng tôi sẽ phối hợp với các tổ chức quốc tế để xây dựng các giải pháp kỹ thuật phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa phương," ông Hùng nhấn mạnh.
Triển vọng cho nông sản Việt trên thị trường toàn cầu
Với hệ thống truy xuất nguồn gốc nền tảng số, nông sản Việt Nam có cơ hội lớn để nâng cao giá trị thương hiệu và mở rộng thị trường xuất khẩu. Các chuyên gia kinh tế đánh giá, việc áp dụng công nghệ số vào quản lý chuỗi cung ứng nông sản là xu hướng tất yếu, giúp Việt Nam bắt kịp với các nước tiên tiến trong khu vực và thế giới.
Hiện tại, nhiều đối tác nhập khẩu lớn như Nhật Bản, Hàn Quốc, EU đã bày tỏ sự quan tâm và sẵn sàng hợp tác với các doanh nghiệp Việt Nam có sản phẩm được truy xuất nguồn gốc rõ ràng. Điều này hứa hẹn sẽ thúc đẩy kim ngạch xuất khẩu nông sản của Việt Nam tăng trưởng mạnh mẽ trong thời gian tới.
