Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị về phát triển khoa học, công nghệ và chuyển đổi số đã mở ra một hướng đi mới cho công tác giảm nghèo thông tin tại Việt Nam. Đây được xem là chìa khóa quan trọng để nâng cao năng lực số cho người dân, đặc biệt là những nhóm yếu thế, giúp họ thích ứng với những xung lực mới từ cuộc cách mạng công nghiệp 4.0.
Giảm nghèo thông tin – Nền tảng cho phát triển bền vững
Giảm nghèo thông tin không chỉ đơn thuần là cung cấp thiết bị công nghệ hay kết nối internet, mà còn là quá trình trang bị kiến thức, kỹ năng số để người dân có thể tiếp cận, khai thác và ứng dụng thông tin một cách hiệu quả. Trong thời đại số, thông tin trở thành một nguồn lực quan trọng, và việc thiếu hụt năng lực số có thể dẫn đến tình trạng nghèo đói và bất bình đẳng gia tăng. Nghị quyết 57 đã đặt ra mục tiêu cụ thể: đến năm 2030, tỷ lệ hộ nghèo thông tin giảm xuống còn dưới 10%, đồng thời nâng cao chỉ số phát triển con người thông qua việc phổ cập kỹ năng số cơ bản.
Nâng cao năng lực số – Yêu cầu cấp thiết
Để thực hiện mục tiêu này, việc nâng cao năng lực số cho người dân là yếu tố then chốt. Năng lực số bao gồm khả năng sử dụng các thiết bị công nghệ, tìm kiếm và xử lý thông tin, giao tiếp trực tuyến, cũng như bảo vệ bản thân trước các rủi ro trên không gian mạng. Theo các chuyên gia, việc đào tạo kỹ năng số cần được triển khai một cách bài bản, từ cơ bản đến nâng cao, phù hợp với từng đối tượng như nông dân, người lao động tự do, người khuyết tật, đồng bào dân tộc thiểu số…
Nghị quyết 57 cũng nhấn mạnh vai trò của các doanh nghiệp công nghệ trong việc hỗ trợ người dân tiếp cận các nền tảng số, dịch vụ công trực tuyến, thương mại điện tử, từ đó tạo ra cơ hội việc làm và thu nhập mới. Các mô hình hợp tác công tư được khuyến khích để xây dựng các chương trình đào tạo kỹ năng số miễn phí hoặc chi phí thấp, đặc biệt tại các vùng nông thôn, vùng sâu vùng xa.
Xung lực mới từ Nghị quyết 57
Nghị quyết 57 được coi là một bước đột phá trong chính sách, tạo ra xung lực mới cho công cuộc giảm nghèo thông tin. Một trong những điểm nhấn là việc xây dựng hệ sinh thái số toàn diện, bao gồm hạ tầng kết nối, nền tảng dữ liệu, và các ứng dụng thiết thực phục vụ đời sống. Chính phủ cam kết đầu tư mạnh mẽ vào hạ tầng viễn thông, đảm bảo 100% hộ gia đình có khả năng tiếp cận internet băng rộng vào năm 2025. Đồng thời, các chương trình hỗ trợ thiết bị thông minh giá rẻ cũng được triển khai để thu hẹp khoảng cách số.
Bên cạnh đó, Nghị quyết cũng đặt ra yêu cầu đổi mới nội dung thông tin trên các kênh truyền thông đại chúng, hướng tới việc cung cấp thông tin hữu ích, dễ hiểu, phù hợp với nhu cầu của người dân, đặc biệt là những người có trình độ học vấn thấp. Các bộ, ngành địa phương được giao nhiệm vụ xây dựng các cổng thông tin điện tử thân thiện, hỗ trợ đa ngôn ngữ, và tích hợp các tính năng tìm kiếm thông minh.
Thách thức và giải pháp
Mặc dù có nhiều cơ hội, nhưng việc thực hiện giảm nghèo thông tin cũng đối mặt với không ít thách thức. Một trong số đó là sự chênh lệch về hạ tầng số giữa các vùng miền, đặc biệt là vùng núi cao, biên giới, hải đảo. Ngoài ra, tâm lý e ngại công nghệ của một bộ phận người dân, đặc biệt là người cao tuổi, cũng là rào cản lớn. Để vượt qua những khó khăn này, các chuyên gia cho rằng cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà nước, doanh nghiệp và tổ chức xã hội. Các chiến dịch truyền thông nâng cao nhận thức về lợi ích của công nghệ số cần được đẩy mạnh, cùng với các lớp tập huấn trực tiếp tại cộng đồng.
Việc lồng ghép nội dung giáo dục kỹ năng số vào chương trình học chính khóa từ cấp tiểu học cũng là một giải pháp căn cơ, giúp thế hệ trẻ sớm làm quen và thành thạo công nghệ. Đồng thời, các chính sách ưu đãi về thuế, tín dụng cho các doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực giáo dục số cũng cần được nghiên cứu ban hành.
Kỳ vọng từ Nghị quyết 57
Với những mục tiêu và giải pháp rõ ràng, Nghị quyết 57 được kỳ vọng sẽ tạo ra bước ngoặt trong công tác giảm nghèo thông tin, góp phần nâng cao dân trí, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, và thúc đẩy kinh tế số phát triển. Người dân sẽ không chỉ là người thụ hưởng thụ động mà còn là chủ thể tích cực trong quá trình chuyển đổi số, từ đó cải thiện chất lượng cuộc sống và đóng góp vào sự phát triển chung của đất nước.
