Trong bối cảnh khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang tác động sâu sắc đến mọi mặt đời sống, việc nâng cao tri thức được đặt ra dưới hình thức mới: phổ cập kỹ năng số để mỗi người dân có thể thích ứng và tham gia hiệu quả vào tiến trình phát triển. Phụ nữ, chiếm hơn một nửa dân số cả nước, đứng trước cơ hội lớn nhưng cũng đối diện không ít thách thức. Chuyển đổi số mở ra không gian phát triển mới, giúp phụ nữ tiếp cận tri thức, việc làm, thị trường và dịch vụ xã hội thuận lợi hơn. Tuy nhiên, nếu thiếu kỹ năng số, một bộ phận phụ nữ, đặc biệt là ở vùng sâu, vùng xa, phụ nữ yếu thế, lớn tuổi hoặc hạn chế tiếp cận công nghệ, có nguy cơ bị tụt lại phía sau.
Mục tiêu của phong trào Bình dân học vụ số
Nhận thức rõ yêu cầu đó, dự thảo Báo cáo chính trị Đại hội đại biểu Phụ nữ toàn quốc lần thứ XIV, nhiệm kỳ 2026-2031, xác định triển khai hiệu quả phong trào “Bình dân học vụ số” như một nhiệm vụ trọng tâm nhằm nâng cao năng lực số cho phụ nữ, tạo điều kiện để họ không chỉ thích ứng mà còn chủ động tham gia vào công cuộc chuyển đổi số quốc gia. Phong trào này không phải là hoạt động ngắn hạn hay hình thức, mà là giải pháp căn cơ để phổ cập kỹ năng số cho phụ nữ trên diện rộng, phù hợp với từng nhóm đối tượng, vùng miền và yêu cầu thực tiễn.
Mục tiêu của nhiệm kỳ mới đặt ra: đến cuối nhiệm kỳ, ít nhất 80% hội viên và 60% phụ nữ đáp ứng yêu cầu năng lực số công dân; mỗi phụ nữ có ít nhất một kỹ năng số cơ bản và biết cách bảo đảm an toàn trên môi trường mạng. Những chỉ tiêu này phản ánh tư duy phát triển lấy con người làm trung tâm, trong đó phụ nữ là chủ thể quan trọng.
Chuyển đổi số và vai trò của phụ nữ
Chuyển đổi số hiện diện trong hầu hết lĩnh vực: từ dịch vụ công trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt, tiếp cận thông tin, chăm sóc sức khỏe, học tập trực tuyến đến sản xuất, kinh doanh và kết nối cộng đồng. Thiếu kỹ năng số đồng nghĩa với nguy cơ bị thu hẹp cơ hội phát triển. Đối với phụ nữ, yêu cầu này càng cấp thiết vì họ là lực lượng lao động, sản xuất, chăm lo gia đình và giáo dục con cái. Một người phụ nữ biết sử dụng nền tảng số không chỉ nâng cao hiệu quả lao động, quản lý chi tiêu mà còn tiếp cận kiến thức mới, kết nối thị trường, tăng thu nhập và hỗ trợ con em học tập.
Những kết quả đạt được
Trong nhiệm kỳ qua, việc thúc đẩy chuyển đổi số trong hệ thống Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam đã đạt nhiều kết quả tích cực. Thực hiện khâu đột phá “Đổi mới phương thức hoạt động Hội, trọng tâm là ứng dụng công nghệ thông tin”, các cấp Hội đã đổi mới phương thức điều hành, quản lý và kết nối hội viên trên môi trường số. Đến nay, 100% cơ sở Hội ứng dụng phần mềm trong hoạt động, 92% chi hội sử dụng mạng xã hội để triển khai công tác và kết nối hội viên. Các hoạt động như “Ngày hội Phụ nữ trên hành trình chuyển đổi số”, hội thảo, diễn đàn, tập huấn về kỹ năng số đã được tổ chức, cho thấy phụ nữ hoàn toàn có khả năng thích ứng nhanh khi được tiếp cận tri thức và cơ hội.
Định hướng tương lai
“Bình dân học vụ số” không chỉ dừng lại ở việc giúp phụ nữ biết sử dụng điện thoại thông minh hay ứng dụng công nghệ, mà sâu xa hơn là hình thành tư duy số và năng lực số để thích ứng với nền kinh tế và xã hội số. Các cấp Hội sẽ đẩy mạnh hướng dẫn hội viên tiếp cận dịch vụ công trực tuyến, thương mại điện tử, thanh toán không dùng tiền mặt, sử dụng hiệu quả “Ứng dụng Phụ nữ Việt Nam” và các nền tảng số. Đây là bước chuyển từ hỗ trợ tiếp cận công nghệ sang giúp phụ nữ tạo ra giá trị từ công nghệ, mở rộng thị trường cho nông sản địa phương, tham gia chuỗi cung ứng và phát triển sinh kế bền vững.
Một nội dung quan trọng khác là nâng cao năng lực bảo đảm an toàn trên không gian mạng. Trước các hình thức lừa đảo trực tuyến, thông tin xấu độc và nguy cơ mất an toàn dữ liệu, phụ nữ cần được trang bị kiến thức để nhận diện rủi ro, bảo vệ thông tin cá nhân và sử dụng công nghệ an toàn, hiệu quả. Điều này không chỉ bảo vệ cá nhân mà còn xây dựng môi trường số lành mạnh trong gia đình và cộng đồng.
Dự thảo báo cáo chính trị cũng đặt mục tiêu khuyến khích phụ nữ và trẻ em gái tham gia lĩnh vực STEM (Khoa học, Công nghệ, Kỹ thuật và Toán học) nhằm chuẩn bị nguồn nhân lực nữ cho thời kỳ phát triển mới. Việc tạo điều kiện để phụ nữ tiếp cận tri thức công nghệ từ sớm không chỉ thúc đẩy bình đẳng giới mà còn nâng cao chất lượng nguồn nhân lực quốc gia.
Kết luận
Từ “Bình dân học vụ” của những ngày đầu lập nước đến “Bình dân học vụ số” hôm nay là sự tiếp nối tư tưởng trao tri thức để mở rộng cơ hội phát triển. Nếu trước đây mục tiêu là xóa mù chữ, thì nay là phổ cập kỹ năng số để người dân ứng dụng công nghệ, thích ứng và chủ động tạo dựng tương lai. Trong tiến trình chuyển đổi số quốc gia, phụ nữ không thể đứng ngoài cuộc. Khi người phụ nữ có kỹ năng số, không chỉ cá nhân họ được nâng cao năng lực mà gia đình, cộng đồng và xã hội cũng được hưởng lợi. Một người mẹ hiểu công nghệ đồng hành tốt hơn với con cái; một phụ nữ nông thôn biết bán hàng trực tuyến mở rộng đầu ra cho sản phẩm; một hội viên có kỹ năng số lan tỏa tri thức và kết nối cộng đồng hiệu quả. Đất nước đang đứng trước cơ hội bứt phá dựa trên khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Phát huy vai trò của phụ nữ là yêu cầu của bình đẳng giới và đòi hỏi khách quan của phát triển. Khi “Bình dân học vụ số” được triển khai sâu rộng, thực chất và hiệu quả, đó sẽ là nền tảng quan trọng để xây dựng công dân số, xã hội số và nền kinh tế số trong kỷ nguyên phát triển mới.
