Tài sản mã hóa tại Việt Nam: Hành lang pháp lý đang dần định hình
Ngày 24 tháng 3, tại thành phố Đà Nẵng, hội thảo với chủ đề Tài chính số và khát vọng IFC Việt Nam: Vai trò của thế hệ kinh tế mới đã diễn ra, thu hút sự tham gia của nhiều chuyên gia hàng đầu và sinh viên. Sự kiện này đã phác họa một bức tranh toàn diện về thị trường tài sản mã hóa, đồng thời nhấn mạnh nhu cầu cấp thiết trong việc đào tạo nguồn nhân lực cho nền kinh tế số đang phát triển mạnh mẽ.
Bước ngoặt pháp lý và sự phát triển của thị trường
Ông Nghiêm Minh Hoàng, Chuyên gia Ứng dụng Fintech thuộc Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam, đã chia sẻ những phân tích sâu sắc về cơ hội và rủi ro trong thị trường tiền số. Theo ông, năm 2026 sẽ đánh dấu một bước chuyển biến quan trọng đối với thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam. Sau một thời gian dài chưa được công nhận chính thức, từ năm 2025, loại tài sản này đã bắt đầu được thừa nhận là một tài sản hợp pháp.
Việc hình thành hành lang pháp lý không chỉ giúp thị trường trở nên minh bạch hơn mà còn tạo điều kiện thuận lợi để thu hút đầu tư và giảm thiểu các rủi ro tiềm ẩn. Đây được xem là bước chuyển từ giai đoạn phát triển tự phát sang quản lý có kiểm soát, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững lâu dài. Tài sản mã hóa ngày càng trở nên phổ biến, đặc biệt trong giới trẻ, nhưng đi kèm với đó là yêu cầu cao về kiến thức chuyên môn và khả năng quản trị rủi ro. Nếu thiếu hiểu biết, các nhà đầu tư có thể đối mặt với nguy cơ thua lỗ nặng nề hoặc thậm chí vi phạm pháp luật.
Ông Hoàng cũng chỉ ra rằng, để hiểu rõ thị trường, cần bắt đầu từ Bitcoin – đồng tiền điện tử đầu tiên ra đời vào năm 2009, đặt nền móng cho hệ thống tài chính phi tập trung. Đến năm 2025, tổng vốn hóa thị trường tài sản mã hóa toàn cầu đã đạt khoảng 4.000 tỷ USD, phản ánh tốc độ tăng trưởng cực kỳ nhanh chóng của lĩnh vực này. Tại Việt Nam, tài sản mã hóa được phân chia thành hai nhóm chính: nhóm không gắn với tài sản thực (như Bitcoin, Ethereum) và nhóm gắn với tài sản thực (token hóa bất động sản, cổ phiếu, trái phiếu). Trong đó, token hóa tài sản thực được đánh giá là hướng đi đầy tiềm năng, giúp kết nối nguồn vốn quốc tế với thị trường trong nước một cách hiệu quả.
Xu hướng stablecoin và thách thức toàn cầu
Một xu hướng nổi bật khác là sự phát triển của stablecoin – loại tiền số có giá trị ổn định. So với phương thức chuyển tiền quốc tế truyền thống với chi phí từ 2–3%, stablecoin cho phép thực hiện giao dịch gần như tức thời với mức phí rất thấp, mở ra khả năng thay đổi cách thức thanh toán xuyên biên giới. Trên phạm vi toàn cầu, khoảng 75 quốc gia đang nghiên cứu hoặc triển khai khung pháp lý cho tài sản mã hóa, trong đó 45 quốc gia đã công nhận tính hợp pháp của nó. Các nền kinh tế lớn đều hướng tới mô hình vừa thúc đẩy đổi mới sáng tạo vừa kiểm soát chặt chẽ các rủi ro.
Tại Việt Nam, nhiều chính sách đã được ban hành, bao gồm việc thí điểm sàn giao dịch tài sản mã hóa với dự kiến 5 sàn sẽ được cấp phép trong giai đoạn đầu. Tuy nhiên, thị trường vẫn phải đối mặt với hai thách thức lớn là thanh khoản còn hạn chế và rủi ro liên quan đến vận hành, bảo mật, cũng như gian lận. Ngoài lĩnh vực tài chính, công nghệ blockchain còn được ứng dụng rộng rãi trong nhiều ngành nghề khác như truy xuất nguồn gốc, quản lý dữ liệu, định danh điện tử, giáo dục và y tế.
Cơ hội và áp lực cho thế hệ trẻ trong kỷ nguyên số
Ông Trần Huyền Dinh, Chủ nhiệm Ủy ban ứng dụng Fintech thuộc Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam, nhận định rằng người trẻ hiện nay đang phải đối mặt với tình trạng quá tải thông tin khi liên tục phải cập nhật các xu hướng mới như trí tuệ nhân tạo, blockchain hay tài sản số. Thay vì bị động, ông khuyến khích thế hệ trẻ cần chủ động trang bị các kỹ năng cần thiết để thích nghi với sự thay đổi nhanh chóng.
Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo phát triển mạnh mẽ, nhiều công việc truyền thống có thể bị thay thế, do đó lợi thế cạnh tranh sẽ nằm ở khả năng kết hợp đa kỹ năng, đặc biệt là sự hòa quyện giữa tài chính, công nghệ và pháp lý. Ông Dinh chia sẻ thêm, thị trường blockchain và tài sản số có quy mô lên đến hàng nghìn tỷ USD, tạo điều kiện cho người trẻ Việt Nam tiếp cận với những cơ hội toàn cầu. Nhiều startup công nghệ với quy mô nhỏ nhưng có tiềm năng tạo ra giá trị rất lớn.
Tuy nhiên, đi kèm với cơ hội là những rủi ro pháp lý đáng kể. Không ít trường hợp đã bị xử lý do liên quan đến hành vi lừa đảo, rửa tiền hoặc vi phạm các quy định về tài sản số. Vì vậy, việc hiểu biết pháp luật là yếu tố bắt buộc khi tham gia vào lĩnh vực này. Cơ hội lớn cho sinh viên nằm ở việc trở thành nguồn nhân lực chất lượng cao cho các sàn giao dịch và doanh nghiệp tài sản số sắp được cấp phép tại Việt Nam. Những cá nhân có kiến thức liên ngành sẽ có lợi thế rõ rệt trong môi trường cạnh tranh khốc liệt.
Vai trò then chốt của nguồn nhân lực chất lượng cao
Ông Trần Việt Hùng, Nguyên Phó Chánh Văn phòng Trung ương Đảng, Cố vấn cấp cao của Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam, nhấn mạnh rằng việc xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao là điều kiện then chốt để tài chính số phát triển một cách hiệu quả và minh bạch. Sự hợp tác chặt chẽ giữa hiệp hội và các trường đại học sẽ góp phần hình thành lực lượng lao động mới, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường.
GS.TS Lê Văn Huy, Hiệu trưởng Trường Đại học Kinh tế thuộc Đại học Đà Nẵng, cũng đồng quan điểm khi cho rằng công tác đào tạo cần gắn liền với thực tiễn, giúp sinh viên tiếp cận sớm kiến thức liên ngành và môi trường doanh nghiệp, từ đó nâng cao khả năng thích ứng nghề nghiệp trong tương lai. Sự kết hợp giữa lý thuyết và thực hành sẽ tạo nền tảng vững chắc cho thế hệ trẻ Việt Nam trong hành trình chinh phục kỷ nguyên số đầy thách thức nhưng cũng không kém phần hứa hẹn.
