Đối thoại về thí điểm sàn tài sản số: Tập trung vào giám sát và vận hành
Sáng ngày 25/3, một buổi đối thoại quan trọng với chủ đề "Thí điểm Sàn giao dịch tài sản số: Cơ chế giám sát, năng lực vận hành và chuẩn mực đầu tư" đã được tổ chức. Sự kiện này do Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam (VBA) phối hợp với Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (Bộ Tài chính) thực hiện, diễn ra trong bối cảnh Việt Nam đang xem xét cấp phép cho tối đa 5 sàn tài sản số đủ điều kiện tham gia thí điểm.
Thách thức bảo mật trong thế giới blockchain
Ông Nguyễn Lê Thành, nhà sáng lập Verichains, đã chia sẻ những góc nhìn sâu sắc về việc vận hành sàn giao dịch tiền số. Ông so sánh rằng ngân hàng truyền thống đã có hàng trăm năm để hoàn thiện cơ chế kiểm soát nội bộ với các tầng lớp phê duyệt hữu hình, trong khi thế giới blockchain và tài sản số lại hoàn toàn vô hình, tức thì và phi tập trung. "Bản chất của tài sản số là ai cầm 'khóa' thì người đó cầm tiền", ông nhấn mạnh.
Ông Thành giải thích thêm: "Ở ngân hàng, nếu một giao dịch sai sót xảy ra, bạn còn có thời gian để tra soát, phong tỏa hay hủy bỏ. Nhưng với blockchain, khi chữ ký số đã được đẩy lên mạng lưới, tài sản sẽ biến mất vĩnh viễn trong tích tắc nếu rơi vào tay kẻ xấu. Điều này đặt các sàn giao dịch vào một tình thế, đó là phải bảo vệ những chiếc chìa khóa bí mật (private keys) của hàng triệu khách hàng trước những cuộc tấn công 'không bao giờ ngủ' từ khắp nơi trên thế giới".
Vị chuyên gia này cũng lưu ý rằng ngay cả những công nghệ được coi là tiêu chuẩn hiện nay như MPC, một cách chia nhỏ chìa khóa để không ai nắm giữ toàn bộ, cũng không đảm bảo bảo mật tuyệt đối. Ông chỉ ra rằng nhiều sàn tài sản số lớn trên thế giới vẫn bị khai thác lỗ hổng từ chính cách họ triển khai những công nghệ này.
Ổn định hệ thống và rủi ro con người
Bà Nguyễn Ngọc Sơn Quỳnh, Trưởng ban chiến lược MEXC Việt Nam, đã nhấn mạnh tầm quan trọng của sự ổn định hệ thống, đặc biệt là bài toán bảo mật. Bà phân tích: "Ví dụ những ngày giá Bitcoin hay các loại token tăng giảm đột biến, lượng lệnh đặt có thể vọt lên gấp 50, thậm chí 100 lần bình thường. Nếu hệ thống không đủ khả năng chịu tải, lệnh sẽ bị treo, bị hủy hoặc mất lệnh, gây thiệt hại trực tiếp cho nhà đầu tư. Khi đó, uy tín của sàn sẽ đổ vỡ ngay lập tức".
Bên cạnh đó, đại diện MEXC cũng đề cập đến một góc khuất ít người chú ý, đó là rủi ro từ chính con người. Do đó, việc công bố các chỉ số minh bạch như bằng chứng dự trữ tài sản thường xuyên là trách nhiệm của sàn, để nhà đầu tư có thể tự mình kiểm chứng bất cứ lúc nào.
Kinh nghiệm từ các sàn giao dịch trong nước
Bà Đoàn Mai Hạnh, CEO CTCP Sàn giao dịch Tài sản mã hóa Techcom (TCEX), cho biết hệ thống của công ty đã hoàn thiện và đang được kiểm thử trong môi trường thực tế, với năng lực xử lý khoảng 100.000 giao dịch mỗi giây. Tuy nhiên, trong bối cảnh cạnh tranh với các nền tảng quốc tế, năng lực xử lý chỉ là điều kiện cần. "Điều kiện đủ nằm ở khả năng duy trì sự ổn định, minh bạch và nhất quán - những yếu tố quyết định niềm tin dài hạn của nhà đầu tư", bà Hạnh nhấn mạnh.
Đối với vấn đề lưu ký tài sản, bà Hạnh chia sẻ rằng TCEX đã xây dựng hệ thống lưu ký tách biệt nhằm đảm bảo mức độ an toàn tối đa. Công ty cũng áp dụng các chính sách kiểm soát nội bộ chặt chẽ và có kế hoạch xử lý khủng hoảng, phục hồi hệ thống khi cần thiết. "Khoảng 90-95% tài sản của khách hàng sẽ được lưu trữ trong ví lạnh, tách biệt hoàn toàn với tài sản của sàn, và có thể nâng lên tới 98% khi quy mô thị trường mở rộng", bà Hạnh cho biết.
Góc nhìn từ cơ quan quản lý
Ông Tô Trần Hòa, Phó trưởng ban thường trực Ban Quản lý thị trường giao dịch tài sản mã hoá, UBCKNN, nhấn mạnh rằng các doanh nghiệp không nên chỉ nhìn vào việc đáp ứng các thủ tục hành chính hay vốn điều lệ. Ông Hòa cho biết, trong quá trình thí điểm theo Nghị quyết 05, các sàn giao dịch phải đặt bài toán công nghệ làm trọng tâm ngay từ những bước đi đầu tiên.
"Các doanh nghiệp sau khi nộp hồ sơ cần phải chủ động tích cực hoàn thiện, rà soát lại toàn bộ quy trình vận hành và hệ thống công nghệ thông tin. Việc đạt được các tiêu chuẩn an ninh an toàn cấp độ cao không chỉ là yêu cầu của pháp luật, mà là điều kiện sống còn để duy trì hệ thống vận hành liên tục", ông khẳng định.
Theo đại diện UBCKNN, sự chuẩn bị kỹ lưỡng về hạ tầng chính là điểm quan trọng nhất để một sàn giao dịch tài sản số có thể tồn tại trong thị trường đầy biến động này.
Tình hình cấp phép và các hồ sơ đăng ký
Theo Bộ Tài chính, thực hiện Nghị quyết 05/2025/NQ-CP của Chính phủ về thí điểm thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam, đến nay cơ quan này đã tiếp nhận 7 hồ sơ đăng ký cấp phép. Qua rà soát, có 5 hồ sơ được đánh giá đầy đủ, hợp lệ theo quy định, bao gồm:
- CTCP Sàn Giao dịch tài sản mã hóa VIX
- CTCP Sàn Giao dịch tài sản mã hóa Lộc Phát Việt Nam
- CTCP Sàn Giao dịch tài sản mã hóa Việt Nam Thịnh Vượng
- CTCP Sàn giao dịch tài sản mã hóa Techcom
- CTCP Tài sản số Việt Nam
Bộ Tài chính cũng cho biết sẽ phối hợp các đơn vị liên quan kiểm tra việc đáp ứng điều kiện về cơ sở vật chất, nhân sự trước khi chấp thuận cấp phép đối với các tổ chức đủ điều kiện. Buổi đối thoại đã làm nổi bật những thách thức và cơ hội trong việc phát triển thị trường tài sản số tại Việt Nam, với sự tham gia của nhiều bên liên quan từ doanh nghiệp đến cơ quan quản lý.
