Hành Lang Pháp Lý Mở Ra Kỷ Nguyên Mới Cho Thị Trường Tài Sản Số Việt Nam
Từ ngày 01/01/2026, Luật Công nghiệp công nghệ số chính thức có hiệu lực, cùng với Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP của Chính phủ về thí điểm thị trường tài sản số. Đây được xem là bước ngoặt quan trọng, đưa một lĩnh vực từng tồn tại nhiều năm trong “vùng xám” pháp lý ra ánh sáng, hứa hẹn tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững.
Thị Trường Năng Động Với Tiềm Năng Khổng Lồ
Trong nhiều năm qua, Việt Nam được xếp vào nhóm quốc gia có tỷ lệ người sở hữu tài sản mã hóa cao nhất thế giới, với khoảng 17 triệu người, đứng thứ 3 toàn cầu. Dòng vốn đổ vào thị trường này mỗi năm ước tính khoảng 105 tỷ USD, thậm chí cao hơn lượng vốn FDI vào Việt Nam. Sự phát triển mạnh mẽ của cộng đồng nhà đầu tư, dòng vốn xuyên biên giới và hệ sinh thái blockchain năng động cho thấy sức hút khó phủ nhận.
Tuy nhiên, đi kèm với đó là hàng loạt hệ lụy như lừa đảo, đa cấp trá hình, tranh chấp không được bảo vệ và rủi ro pháp lý kéo dài. Hoạt động quản lý thuế và đóng góp cho nền kinh tế vì thế còn nhiều hạn chế, đòi hỏi một khung pháp lý chặt chẽ để định hình lại thị trường.
Khung Pháp Lý Mới: Thay Đổi Căn Bản Trạng Thái Thị Trường
Khung pháp lý mới đã làm thay đổi căn bản “trạng thái” của thị trường. Tài sản số được thừa nhận là một loại tài sản hợp pháp; các hoạt động giao dịch, lưu ký, phát hành được đưa vào khuôn khổ giám sát. Trách nhiệm của doanh nghiệp và quyền lợi của nhà đầu tư được xác lập rõ ràng hơn, tạo niềm tin thị trường.
Ông Tô Trần Hòa, Phó Trưởng Ban Phát triển thị trường chứng khoán (Ủy ban Chứng khoán Nhà nước) cho biết: “Thị trường tài sản mã hóa có tính xuyên biên giới rất cao, giao dịch liên tục 24/7. Việc thí điểm với yêu cầu cao về an toàn và công nghệ là cần thiết để bảo vệ nhà đầu tư và đảm bảo ổn định thị trường.”
Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP vì vậy được xem là bước đi quan trọng nhằm đảm bảo an toàn, minh bạch và bảo vệ nhà đầu tư. Theo quy định:
- Các tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản số phải xác minh danh tính nhà đầu tư, công bố thông tin đầy đủ và rõ ràng.
- Hệ thống công nghệ thông tin phải đạt chuẩn an ninh cấp độ 4, mức bảo mật rất cao.
- Giai đoạn thí điểm chỉ dành cho nhà đầu tư có kinh nghiệm và tài khoản nước ngoài, nhằm tạo không gian học hỏi.
Doanh Nghiệp Vào Cuộc, Thị Trường Được “Lọc”
Ông Phan Đức Trung, Chủ tịch Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam (VBA) nhấn mạnh: “Điều quan trọng nhất với nhà đầu tư hiện nay là sự tỉnh táo và hiểu biết. Không đầu tư theo lời hứa lợi nhuận phi lý mà dựa trên thông tin minh bạch và có kiểm chứng.”
Với doanh nghiệp, khung pháp lý mới là cơ sở để đầu tư dài hạn vào hạ tầng, sản phẩm và nhân lực. Thực tế cho thấy, một số công ty chứng khoán như SSI, VIX, TCBS đã bắt đầu chuẩn bị tham gia thị trường tài sản số. Một số ngân hàng lớn như MBB, VPB, VCB, TCB cũng đang nghiên cứu và sẵn sàng cho sân chơi mới.
Theo đại diện VBA, trong thời gian tới Việt Nam dự kiến có khoảng 5 sàn giao dịch tài sản số được cấp phép thí điểm, có khả năng kết nối với các sàn quốc tế. Nghị quyết thí điểm quy định công ty vận hành sàn phải có vốn tối thiểu 10.000 tỷ đồng, với 35% vốn do ít nhất hai tổ chức tài chính hoặc công nghệ nắm giữ.
Thách Thức Và Triển Vọng Cho Phát Triển Bền Vững
Dù hành lang pháp lý đã mở, thị trường tài sản số Việt Nam vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Ông Tô Trần Hòa phân tích, rào cản lớn nhất hiện nay không nằm ở công nghệ mà ở nguồn nhân lực và nhận thức thị trường. Mức vốn điều lệ cao cũng là thách thức với các doanh nghiệp khởi nghiệp.
Bên cạnh đó, rủi ro từ các đơn vị trung gian vẫn hiện hữu, như các vụ tấn công gây thiệt hại hàng trăm triệu USD, điển hình là vụ Sky Mavis/Axie Infinity với khoảng 600 triệu USD bị đánh cắp. Các sàn nội địa cũng phải đối mặt với bài toán thanh khoản và phí giao dịch khi cạnh tranh với các sàn quốc tế.
Về trung, dài hạn, để thị trường phát triển bền vững, then chốt không chỉ là chính sách, mà là giáo dục - minh bạch - năng lực thực thi. Hiện Việt Nam đang khuyến khích huy động vốn thông qua token hóa tài sản thực, coi tài sản số là một ứng dụng huy động vốn song song với chứng khoán truyền thống. Dòng đầu tư công nghệ sẽ tiếp tục tăng, lan tỏa sang nhiều lĩnh vực khác như fintech và chứng khoán, mở ra kỷ nguyên mới cho nền kinh tế số.
