Bảo hiểm thất nghiệp đang dần trở thành một công cụ quan trọng để điều tiết cung - cầu lao động, theo nhận định của các chuyên gia. Các sửa đổi trong Luật Việc làm năm 2025 được đánh giá là bước tiến đúng hướng, thể hiện giải pháp toàn diện nhằm giải quyết vấn đề thất nghiệp.
Những điểm mới của chế độ bảo hiểm thất nghiệp
Theo Luật Việc làm năm 2025, người lao động thất nghiệp được hưởng nhiều chế độ hơn so với trước đây. Cụ thể, các chế độ bao gồm: tư vấn, giới thiệu việc làm; hỗ trợ tham gia đào tạo, nâng cao trình độ kỹ năng nghề; trợ cấp thất nghiệp; và hỗ trợ người sử dụng lao động đào tạo, bồi dưỡng nhằm duy trì việc làm cho người lao động.
So với Luật Việc làm năm 2013, luật mới có nhiều đổi mới, tập trung vào việc giúp người lao động tái gia nhập thị trường lao động thay vì chỉ hỗ trợ tài chính. Điểm nổi bật nhất là chế độ hỗ trợ học nghề được mở rộng thành hỗ trợ đào tạo, nâng cao trình độ kỹ năng nghề với nhiều nội dung hỗ trợ hơn. Ngoài học phí, người lao động còn được hỗ trợ tiền ăn trong thời gian tham gia đào tạo.
Về phía người sử dụng lao động, luật mới mở rộng các trường hợp được nhận hỗ trợ đào tạo, bồi dưỡng để duy trì việc làm. Đối với chế độ tư vấn, giới thiệu việc làm, chính sách khuyến khích ứng dụng công nghệ, số hóa dữ liệu thị trường nhằm kết nối nhanh hơn, chính xác hơn và phù hợp với từng đối tượng.
Đánh giá từ chuyên gia
Ông Trần Anh Tuấn, Phó Chủ tịch Hội Giáo dục nghề nghiệp TP.HCM, với hơn 40 năm kinh nghiệm trong ngành nhân lực, nhận xét: “Luật Việc làm 2025 đánh dấu bước ngoặt lớn với tư duy quản trị thị trường lao động hiện đại, chú trọng mở rộng lưới an sinh, hỗ trợ doanh nghiệp đào tạo lại kỹ năng và linh hoạt hóa chính sách bảo hiểm thất nghiệp”.
Ông nhấn mạnh rằng việc giải quyết thất nghiệp một cách toàn diện là cấp thiết trong bối cảnh hiện nay. Các sửa đổi của Luật Việc làm 2025 hướng đến mở rộng đối tượng tham gia bảo hiểm thất nghiệp, hỗ trợ doanh nghiệp đào tạo lại kỹ năng, quản lý lao động qua cơ sở dữ liệu. Đặc biệt, việc chuyển trọng tâm từ chi trả trợ cấp sang hỗ trợ việc làm, giúp người lao động quay lại thị trường lao động là rất đúng đắn.
Thị trường lao động hiện nay thay đổi nhanh chóng do chuyển đổi số và công nghệ, nhiều ngành nghề cũ mất đi, nghề mới xuất hiện như AI, logistics số, thương mại điện tử. Vòng đời nghề nghiệp ngày càng ngắn, tần suất thất nghiệp do thiếu kỹ năng mới tăng lên. Do đó, điểm cốt lõi là đào tạo để người lao động có kỹ năng đáp ứng yêu cầu công việc mới.
Ông Tuấn cho rằng điểm tích cực của chính sách bảo hiểm thất nghiệp mới là chú trọng hơn đến ba vấn đề: hỗ trợ đào tạo lại, nâng cao kỹ năng và tư vấn việc làm. “Thay vì chạy theo giải quyết thất nghiệp, Luật cho phép hỗ trợ doanh nghiệp đào tạo lại trước khi lao động bị sa thải. Việc này giúp hạn chế tình trạng thất nghiệp tự phát, mất việc do công nghệ”, ông nói.
Để chính sách đủ sức hút
Theo ông Tuấn, để chính sách bảo hiểm thất nghiệp mới hấp dẫn người lao động, cần chú ý hai yếu tố. Thứ nhất, quy trình hỗ trợ đào tạo lại phải đơn giản, tránh thủ tục hành chính phức tạp. Các chương trình đào tạo cần linh hoạt, ngắn hạn, theo mô-đun, có thể học tại doanh nghiệp. Thứ hai, chính sách bảo hiểm thất nghiệp và đào tạo nâng cao kỹ năng phải gắn chặt với nhu cầu tuyển dụng thực tế của doanh nghiệp, tránh tình trạng đào tạo xong nhưng không có việc làm.
“Nếu làm tốt, bảo hiểm thất nghiệp không chỉ là phao cứu sinh khi người lao động mất việc mà trở thành công cụ điều tiết cung - cầu lao động trong bối cảnh thị trường biến động nhanh như hiện nay”, ông Trần Anh Tuấn nhấn mạnh.
