Tội phạm công nghệ cao lợi dụng AI để mạo danh và lừa đảo tinh vi
Trí tuệ nhân tạo (AI) đang đẩy các chiêu trò lừa đảo lên một cấp độ mới đáng báo động, khi hình ảnh, giọng nói và video có thể được tạo ra giống y như người thật. Từ việc giả mạo lãnh đạo, người nổi tiếng đến các kịch bản "chạy án", tội phạm công nghệ cao đang nhắm thẳng vào niềm tin và tâm lý hoang mang của người dân, gây ra những thiệt hại nghiêm trọng về kinh tế và xã hội.
Lừa đảo bằng AI ngày càng tinh vi và khó nhận diện
Cùng với sự phát triển nhanh chóng của công nghệ AI, các loại tội phạm sử dụng công nghệ cao đang biến tướng với thủ đoạn ngày càng tinh vi và khó lường. Thời gian gần đây, lực lượng chức năng liên tục ghi nhận nhiều hình thức lừa đảo mới, trong đó các đối tượng lợi dụng AI để cắt ghép hình ảnh, dựng video và tạo hình đại diện giả mạo lãnh đạo cấp cao, doanh nhân nổi tiếng hoặc những người có uy tín trong xã hội nhằm chiếm đoạt tài sản.
Không còn dừng lại ở việc mạo danh cán bộ công an, ngân hàng hay nhân viên cơ quan Nhà nước như trước đây, các đối tượng nay chuyển sang giả mạo hình ảnh của lãnh đạo các bộ, ngành, địa phương hoặc những cá nhân có vị trí xã hội cao. Chỉ từ một số hình ảnh được công khai trên mạng xã hội, công nghệ AI có thể tái tạo khuôn mặt, phong thái, giọng nói và hình đại diện với mức độ giống thật rất cao, gần như không thể phân biệt được thật hay giả.
Thực tế cho thấy, trước mức độ tinh vi của công nghệ hiện nay, không ít người dân thừa nhận họ đã "mất khả năng nhận diện". Nhiều trường hợp dù xem đi xem lại nhiều lần vẫn không phát hiện được dấu hiệu bất thường trong các hình ảnh, video lan truyền trên mạng.
Những cạm bẫy mạo danh người nổi tiếng và doanh nhân
Đáng chú ý, bên cạnh việc tạo tài khoản giả, các đối tượng còn sử dụng AI để dựng video giả mạo người nổi tiếng, nghệ sĩ, doanh nhân hoặc người có ảnh hưởng trên mạng xã hội. Trong nhiều video, nhân vật bị giả mạo xuất hiện như đang trực tiếp trò chuyện, tư vấn đầu tư, chia sẻ kinh nghiệm làm giàu, thậm chí khẳng định bản thân đang "đồng hành cùng dự án".
Các đoạn clip được thiết kế công phu, khẩu hình khớp lời nói, giọng nói được làm giống gần như tuyệt đối người thật, khiến người xem có cảm giác đang được chính nhân vật nổi tiếng tư vấn. Sau đó, các video này được đẩy mạnh trên Facebook, TikTok, YouTube Shorts kèm theo đường link, số điện thoại hoặc lời mời tham gia nhóm kín để "được hướng dẫn chi tiết".
Từ thủ đoạn này, nhiều chiêu trò mạo danh dưới hình thức "đầu tư cùng các shark" đã nở rộ như nấm sau mưa, nhắm thẳng vào những nhà đầu tư non kinh nghiệm, ham lợi nhuận nhanh nhưng thiếu kiến thức tài chính. Chỉ cần vài cú click chuột, kẻ gian lập tức lợi dụng tên tuổi các doanh nhân nổi tiếng như Shark Hưng, Shark Linh để dẫn dụ người dùng chuyển tiền.
Thủ đoạn lừa đảo tài chính và các vụ án điển hình
Thủ đoạn chung của các đối tượng là dẫn dụ người dùng lập tài khoản trên website được cung cấp, tham gia "giao dịch thử" bằng tiền thật. Những khoản đầu tiên thường được trả đủ vốn và lãi nhằm tạo lòng tin. Khi số tiền nạp tăng lên hàng chục, hàng trăm triệu đồng, toàn bộ tài khoản lập tức bị khóa, liên lạc bị cắt đứt.
Điển hình, chị N.T.P. (TP.HCM) mất trắng 80 triệu đồng sau khi tham gia nhóm đầu tư "bình chọn cho các shark để nhận lương". Anh L.V.H. (Hà Nội) cũng bị lừa gần 50 triệu đồng theo kịch bản tương tự. "Ban đầu thấy rút tiền được thật nên tôi tin. Đến khi nạp số tiền lớn thì họ biến mất", anh H. cho biết.
Cảnh báo từ chuyên gia an ninh mạng
Trước thực trạng các thủ đoạn lừa đảo ngày càng tinh vi, biến hóa liên tục theo sự phát triển của công nghệ, nhiều chuyên gia an ninh mạng cảnh báo không gian mạng đang bước vào giai đoạn "thật - giả lẫn lộn", nơi chỉ một vài thao tác kỹ thuật cũng có thể tạo ra những hình ảnh, video đánh lừa thị giác và niềm tin của người dùng.
Ông Vũ Duy Hiền, Phó Tổng thư ký, Chánh Văn phòng Hiệp hội An ninh mạng quốc gia, cho biết công nghệ AI mang lại nhiều lợi ích cho đời sống, nhưng cũng đang bị các đối tượng xấu lạm dụng để tạo ra hình ảnh, video giả mạo giống người thật đến mức đánh lừa phần lớn người dùng. Đáng lo ngại nhất là việc giả mạo lãnh đạo các cơ quan Đảng, Nhà nước để xuyên tạc thông tin, gây hoang mang dư luận hoặc phục vụ mục đích lừa đảo chiếm đoạt tài sản.
Theo ông Ngô Minh Hiếu, Giám đốc Tổ chức Chống lừa đảo, các đường dây lừa đảo hiện nay đã tận dụng AI để tự động hóa kịch bản phạm tội. Chỉ cần đưa nội dung lừa đảo vào hệ thống, AI có thể tự động trò chuyện, phân tích tâm lý và sàng lọc nạn nhân theo thời gian thực, giúp các đối tượng gia tăng tốc độ và phạm vi tiếp cận gấp nhiều lần so với trước.
Vụ án điển hình và khuyến cáo từ cơ quan chức năng
Điển hình là đường dây lừa đảo do Nguyễn Thụy Saly (38 tuổi, trú tại chung cư Hà Đô, phường Thới An, TP.HCM) cầm đầu vừa bị cơ quan chức năng triệt phá. Nhóm này sử dụng công nghệ AI để dựng hình ảnh giả mạo, tự xưng có mối quan hệ rộng và khả năng "tác động" đến người có thẩm quyền, lừa đảo chiếm đoạt hàng tỷ đồng từ các bị hại.
Cơ quan công an khẳng định mọi hoạt động điều tra, truy tố, xét xử các vụ án hình sự đều được thực hiện theo đúng quy định của pháp luật, không cá nhân hay tổ chức nào có quyền can thiệp trái pháp luật vào quá trình tố tụng. Người dân được khuyến cáo tuyệt đối không tin vào các lời hứa hẹn như "xin tại ngoại", "chạy án" hay các chiêu bài tương tự, vì đây đều là thủ đoạn lừa đảo.
Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, khi công nghệ AI ngày càng có khả năng "ngụy trang" hoàn hảo, sự tỉnh táo của mỗi người dân chính là lớp phòng vệ quan trọng nhất để tự bảo vệ bản thân và gia đình trước những cạm bẫy ngày càng tinh vi trên không gian mạng.
