Hai quan chức cấp cao của Mỹ, yêu cầu giấu tên, đã tiết lộ với hãng tin Reuters rằng Tập đoàn Sản xuất Chất bán dẫn Quốc tế (SMIC) của Trung Quốc đã bắt đầu chuyển giao thiết bị sản xuất chip cho Iran cách đây khoảng một năm. Thông tin này được đưa ra trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông đang leo thang và Mỹ tiếp tục siết chặt các biện pháp hạn chế đối với ngành công nghiệp bán dẫn tiên tiến của Trung Quốc.
Chi tiết về cáo buộc và mối lo ngại từ phía Mỹ
Một trong các quan chức Mỹ khẳng định với Reuters rằng Washington "không có lý do để tin rằng hoạt động chuyển giao này đã dừng lại". Quan chức này còn nói thêm rằng sự hợp tác giữa SMIC và Iran "gần như chắc chắn" bao gồm cả các chương trình đào tạo kỹ thuật chuyên sâu liên quan đến công nghệ sản xuất chất bán dẫn mà tập đoàn Trung Quốc này nắm giữ.
Vấn đề nguồn gốc thiết bị và nguy cơ vi phạm lệnh trừng phạt
Các quan chức Mỹ đã không tiết lộ liệu các thiết bị được chuyển giao có nguồn gốc xuất xứ từ Mỹ hay không. Đây là một chi tiết quan trọng, vì nếu có, hành động của SMIC có thể bị coi là vi phạm trực tiếp các lệnh trừng phạt nghiêm ngặt mà Washington đã áp đặt lên Cộng hòa Hồi giáo Iran từ nhiều năm qua. Bản thân SMIC cũng đang phải đối mặt với những lệnh trừng phạt nặng nề từ phía Mỹ kể từ năm 2020, với lý do bị nghi ngờ có mối liên hệ chặt chẽ với quân đội Trung Quốc.
Phản ứng và bối cảnh từ các bên liên quan
Cho đến thời điểm hiện tại, SMIC, Đại sứ quán Trung Quốc tại thủ đô Washington, và người phát ngôn của phái bộ Iran tại Liên Hiệp Quốc đều chưa đưa ra bất kỳ bình luận chính thức nào để phản hồi lại các cáo buộc mới này. Trong quá khứ, SMIC đã nhiều lần bác bỏ cáo buộc cho rằng họ có sự dính líu đến quân đội Trung Quốc. Trong khi đó, chính phủ Trung Quốc luôn duy trì quan điểm rằng họ có quan hệ thương mại hoàn toàn bình thường với Iran.
Bối cảnh căng thẳng địa chính trị leo thang
Các cáo buộc mới nhất này xuất hiện trong một thời điểm hết sức nhạy cảm. Căng thẳng giữa Washington và Bắc Kinh đang có nguy cơ leo thang cao hơn nữa, khi xung đột vũ trang tiếp tục diễn ra tại khu vực Trung Đông và Mỹ không ngừng tìm cách kiềm chế sự phát triển vượt bậc của ngành công nghiệp chip công nghệ cao Trung Quốc. Hồi tháng 2 vừa qua, Reuters từng đưa tin Iran sắp đạt được một thỏa thuận quan trọng với Trung Quốc để mua tên lửa hành trình đối hạm, ngay trong lúc Mỹ triển khai lực lượng hải quân hùng hậu gần bờ biển Iran và cùng Israel thực hiện các cuộc tấn công nhằm vào quốc gia này.
Câu hỏi lớn về vai trò của công nghệ chip trong xung đột
Một câu hỏi quan trọng vẫn chưa có lời giải đáp là liệu các công cụ và thiết bị sản xuất chip do SMIC chuyển giao có đóng vai trò nào trong các phản ứng quân sự của Iran trước cuộc xung đột bùng phát từ ngày 28 tháng 2 hay không. Sự thiếu vắng thông tin rõ ràng về vấn đề này chỉ làm gia tăng thêm mối lo ngại về an ninh và ổn định khu vực, đồng thời đặt ra những thách thức mới cho ngoại giao và chính sách đối ngoại của các cường quốc.
