Làn sóng đóng cửa trong cộng đồng chia sẻ ebook lậu
Một loạt các hội nhóm, diễn đàn chuyên phát tán sách điện tử không bản quyền đã đồng loạt thông báo ngừng hoạt động sau khi Bộ Công an công bố dự thảo nghị định mới với mức phạt nghiêm khắc. Động thái này diễn ra chỉ vài ngày sau khi dự thảo được đưa ra công luận, cho thấy tác động tức thì của quy định pháp lý mới đối với thị trường sách điện tử tại Việt Nam.
Mức phạt lên đến 20 triệu đồng cho hành vi phát tán sách lậu
Dự thảo Nghị định quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân do Bộ Công an công bố ngày 16/3 đã đề xuất mức phạt tiền từ 10 triệu đến 20 triệu đồng đối với hành vi "số hóa và phát tán trái phép các loại ấn phẩm định dạng in thành định dạng điện tử để chia sẻ miễn phí hoặc bán kiếm lời". Quy định này không chỉ nhắm đến các tổ chức, cá nhân kinh doanh sách lậu mà còn áp dụng cho cả những người chia sẻ vì mục đích phi thương mại.
Thông tin về dự thảo nghị định đã lan truyền nhanh chóng trong cộng đồng đọc sách điện tử. Nhiều nhóm quản trị viên đã gửi thông báo tới thành viên, trong đó có email viết: "Sắp tới luật bản quyền mới có hiệu lực, và nhóm cũng hướng tới một môi trường tôn trọng sách bản quyền, nên nhóm có thể sẽ không tiếp tục hoạt động chia sẻ sách không bản quyền nữa". Một số nhóm khác thậm chí còn "khuyến khích" thành viên nhanh chóng tải các tài liệu về trước khi xóa toàn bộ nội dung vi phạm.
Phản ứng trái chiều từ cộng đồng người đọc
Sự đóng cửa hàng loạt của các hội nhóm chia sẻ sách quen thuộc đã khiến nhiều người dùng băn khoăn. Thực tế cho thấy vẫn còn một bộ phận không nhỏ người đọc chưa có ý thức đầy đủ về vấn đề vi phạm bản quyền. Những người này thường chia sẻ sách lậu với lý do "chia sẻ tri thức" hoặc phục vụ mục đích nghiên cứu, học tập mà không nhận thức được tính pháp lý của hành vi.
Một số độc giả khác lại đọc ebook lậu vì chưa hài lòng với các sản phẩm ebook hợp pháp hiện nay. Trên các diễn đàn, nhiều người bình luận rằng hệ thống sản phẩm điện tử có bản quyền chưa được xây dựng đủ tiện lợi và dễ tiếp cận cho người dùng. Khi nguồn sách lậu không còn, họ tỏ ra lo lắng về việc tìm kiếm nguồn sách mới thay thế.
Tín hiệu tích cực từ các đơn vị xuất bản
Trái ngược với những băn khoăn từ phía người đọc, các đơn vị làm sách điện tử hợp pháp lại bày tỏ sự hoan nghênh đối với nội dung dự thảo. Chia sẻ với báo chí, đại diện một số công ty xuất bản cho biết quy định mới sẽ tạo thêm động lực để họ đầu tư cho các sản phẩm điện tử trong thời gian tới.
Một đơn vị kinh doanh bản quyền nhận định: "Đây cũng là động thái tốt với việc giao dịch bản quyền trên thị trường quốc tế. Nhiều năm nay, nhiều nhà xuất bản nước ngoài còn dè dặt với thị trường Việt Nam vì sự tràn lan của sách lậu. Nếu quy định của dự thảo được triển khai hiệu quả, sẽ mở ra cơ hội hợp tác mới với các đối tác quốc tế."
Tình trạng vi phạm bản quyền sách điện tử tại Việt Nam đã tồn tại trong nhiều năm, với hàng trăm hội nhóm trên mạng xã hội hoạt động công khai. Ví dụ điển hình là trường hợp cuốn "Chết giữa mùa hè" - dù công ty Tao Đàn giữ bản quyền tiếng Việt và chưa phát hành ebook chính thức, nhưng bản sách điện tử vẫn bị lưu hành tràn lan không phép.
Dự thảo nghị định của Bộ Công an được kỳ vọng sẽ tạo ra bước ngoặt trong việc bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ trong lĩnh vực xuất bản điện tử, đồng thời thúc đẩy sự phát triển lành mạnh của thị trường sách số tại Việt Nam trong tương lai.
