Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, an ninh dữ liệu trở thành vấn đề cấp thiết. Tại hội thảo “Bảo đảm an ninh dữ liệu và định danh: Kiến tạo niềm tin trong hệ sinh thái số” thuộc khuôn khổ Vietnam Security Summit 2026 ngày 22/5, Thượng tá Nguyễn Đình Đỗ Thi, Phó Trưởng phòng 1, Cục An ninh mạng và phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05), Bộ Công an, đã đưa ra cảnh báo về tình trạng xâm phạm dữ liệu, đặc biệt qua các thiết bị thông minh như camera.
Hacker tấn công camera thông minh: vụ việc điển hình
Theo Thượng tá Nguyễn Đình Đỗ Thi, hiện nay tình trạng xâm phạm dữ liệu diễn ra rất phổ biến. Trên nhiều diễn đàn kín và mở, dữ liệu của người Việt Nam bị rao bán tràn lan. Trong hơn 3 năm qua, lực lượng chức năng đã phát hiện khoảng 160 triệu bản ghi dữ liệu người dùng Việt Nam bị mua bán trái phép, bao gồm các lĩnh vực tài chính, ngân hàng, giao thông, y tế, bảo hiểm, năng lượng...
Một vụ việc điển hình được Thượng tá nhắc đến xảy ra vào tháng 9/2023 tại Cẩm Lệ, Đà Nẵng. Một nữ gia chủ đã thuê đối tượng lắp đặt 6 camera thông minh. Kẻ gian đã chiếm quyền đăng nhập, quay lén và sử dụng 2 clip nhạy cảm để tống tiền nạn nhân 130 triệu đồng. Đáng chú ý, trong số 6 camera có 1 camera đặt trong phòng ngủ, ngay cạnh két sắt. Nhờ sự cảnh giác, gia chủ đã báo công an và kịp thời ngăn chặn.
Nguy cơ từ thiết bị thông minh
Không chỉ camera, các thiết bị thu hình như TV thông minh, điện thoại cũng tiềm ẩn nguy cơ bị tội phạm công nghệ cao lợi dụng để đánh cắp thông tin. Thượng tá Thi cho biết, lực lượng chức năng đã phát hiện nhiều vụ gắn camera siêu nhỏ tại nhà nghỉ, khách sạn, trường học, nhà ga, sân bay nhằm chiếm đoạt bí mật đời tư và dữ liệu cá nhân.
Khuyến nghị “5 luôn” và “5 không” để bảo vệ dữ liệu
Trước thực trạng trên, Thượng tá Nguyễn Đình Đỗ Thi đưa ra các khuyến nghị cho cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và người dùng cá nhân. Đặc biệt, với người dùng cá nhân, cần ghi nhớ “5 luôn” và “5 không”.
“5 luôn”
- Luôn nêu cao ý thức, trách nhiệm bảo mật thông tin, chủ động bảo vệ dữ liệu cá nhân và tài khoản số.
- Luôn tôn trọng bảo vệ dữ liệu cá nhân của người khác, chấp hành pháp luật và tham gia phòng chống xâm phạm dữ liệu.
- Luôn cung cấp đầy đủ, chính xác dữ liệu cá nhân theo quy định pháp luật, hợp đồng hoặc khi đồng ý xử lý dữ liệu.
- Luôn chủ động sao lưu, dự phòng thông tin quan trọng; sử dụng phần mềm uy tín có bản quyền; định kỳ cài đặt chương trình chống mã độc.
- Luôn đề cao cảnh giác, kiểm chứng, xác thực kỹ lưỡng trước khi chuyển tiền hoặc giao dịch trực tuyến.
“5 không”
- Không đăng tải, chia sẻ thông tin bí mật đời sống riêng tư lên mạng; cân nhắc việc đánh đổi thông tin cá nhân để lấy tiện ích.
- Không cắm smartphone, thẻ nhớ, USB vào máy tính nội bộ có chứa tài liệu quan trọng, bí mật đời tư hay bí mật kinh doanh.
- Không click vào đường link hay pop-up quảng cáo nghi ngờ; không truy cập website có nguy cơ lây nhiễm mã độc.
- Không mở tệp tin lạ gửi qua email hoặc dịch vụ OTT.
- Không chuyển tiền khi có người lạ yêu cầu qua điện thoại hoặc dịch vụ mạng.
Những khuyến nghị này nhằm giúp người dân nâng cao ý thức bảo vệ dữ liệu cá nhân trong thời đại số, tránh trở thành nạn nhân của tội phạm công nghệ cao.
