Một báo cáo sơ bộ do Viện Nghiên cứu Quản lý Phát triển Bền vững (MSD) thực hiện trên 2.500 thanh thiếu niên trong độ tuổi từ 12 đến 15, được công bố tại tọa đàm “Thiếu niên nói 2026” diễn ra ngày 16 tháng 5 tại Hà Nội, đã chỉ ra một thực trạng đáng lo ngại. Số liệu thống kê phản ánh khoảng cách lớn giữa nhận thức lý thuyết và năng lực ứng phó thực tiễn của giới trẻ trước các cạm bẫy trực tuyến. Dù được giáo dục từ sớm, trẻ em vẫn dễ dàng trở thành nạn nhân của môi trường số nếu thiếu đi các công cụ bảo vệ và sự đồng hành sát sao.
Nhận định từ chuyên gia an ninh mạng
Nhận định về thực trạng trên, Đại tá Hà Văn Bắc, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05 - Bộ Công an), cho rằng công tác bảo vệ trẻ em trên không gian số không thể là nỗ lực đơn lẻ. Bài toán này đòi hỏi một chiến lược tổng thể, trong đó gia đình lắng nghe, nhà trường giáo dục kỹ năng, còn nền tảng công nghệ phải nâng cao trách nhiệm bảo vệ người dùng. Đặc biệt, đại diện A05 nhấn mạnh sự cần thiết của việc “trao quyền” để chính các em được chia sẻ trải nghiệm thực tế và tham gia vào quá trình xây dựng giải pháp.
Mô hình “Solution Labs” và sự tham gia của thanh thiếu niên
Để hiện thực hóa góc nhìn trên, chương trình năm nay đã đưa vào vận hành mô hình “Solution Labs” - một không gian tương tác đa chiều. Theo bà Nguyễn Phương Linh, Viện trưởng Viện MSD, việc thay đổi tư duy là rất quan trọng, không nên chỉ nhìn nhận thanh thiếu niên như những đối tượng thụ động cần được bảo vệ. Khi có không gian phù hợp, các em hoàn toàn đủ góc nhìn và năng lực để đóng vai trò “kiến trúc sư” cùng thiết kế nên một môi trường mạng văn minh.
Hợp tác chiến lược giữa Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia và TikTok
Cũng trong khuôn khổ sự kiện, nhằm thiết lập một hành lang bảo vệ vững chắc hơn, Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia và TikTok đã chính thức ký kết Biên bản ghi nhớ hợp tác chiến lược (MOU). Thỏa thuận tập trung vào việc đẩy mạnh truyền thông pháp luật, đào tạo kiến thức bảo vệ dữ liệu cá nhân và nâng cao năng lực nhận diện rủi ro cho cộng đồng.
Giải pháp công nghệ và sự giám sát từ gia đình
Về phía nền tảng công nghệ, thay vì các biện pháp cấm đoán cực đoan từ phụ huynh, các bên liên quan khuyến nghị sử dụng công cụ quản lý kỹ thuật số (như tính năng quản lý gia đình được tích hợp sẵn trên mạng xã hội), cho phép cha mẹ giám sát thời lượng sử dụng, giới hạn chủ đề hiển thị và kiểm soát tin nhắn của con cái. Việc kết hợp giữa giáo dục nhận thức, màng lọc công nghệ và sự giám sát chủ động từ gia đình được xem là giải pháp cốt lõi để bảo vệ thanh thiếu niên trước những rủi ro đang không ngừng biến tướng trên internet.
