Trước hạn chót 15/6, khi các thuê bao chưa xác thực thông tin có nguy cơ bị cắt dịch vụ, những nhân viên viễn thông ở vùng núi Mai Châu (Phú Thọ) đang bước vào cuộc chạy đua với thời gian.
Gõ cửa từng nhà trong đêm tối
20h ngày 5/6, khi nhiều gia đình ở Mai Châu đã quây quần bên bữa cơm tối, chị Nguyễn Thị Như Hoa, cá nhân kinh doanh đã nhiều năm cộng tác với Viettel tại địa bàn mới bắt đầu một cuộc hẹn. Điểm đến tối nay là nhà anh Hà Văn Nghiên (50 tuổi) và bà Hà Thị In (72 tuổi). Cả hai cùng ở bản người Thái. Cả ngày lên nương, chỉ khi trời tối họ mới trở về nhà. Đó cũng là khoảng thời gian hiếm hoi để chị Hoa có thể gặp khách hàng và hỗ trợ xác thực thuê bao theo chủ trương.
"Việc xác thực chỉ mất vài phút, nhưng để gặp được bà con đôi khi phải mất vài ngày", chị Hoa nói. Gần hai tháng qua, buổi tối đã trở thành "giờ hành chính" của chị và nhiều đồng nghiệp.
Trên tầng 2 của ngôi nhà sàn truyền thống người Thái, bà In ngồi quay mặt về hướng ánh đèn để chị Hoa thao tác dùng điện thoại quét khuôn mặt xác thực sinh trắc học. “Bà quay mặt sang phải rồi chớp mắt đi”, chị Hoa nói. Chỉ vài phút, việc xác thực thuê bao hoàn tất. Bà In phấn khởi chào tạm biệt chị Hoa.
Bà In đã sử dụng số điện thoại di động Viettel “chính chủ” từ rất lâu, tuy nhiên bà không biết nếu không xác thực thuê bao, số điện thoại này sẽ bị khóa sau ngày 15/6. Tương tự bà In, anh Hà Văn Nghiên cũng nhanh chóng hoàn tất việc xác thực sinh trắc học với sự hỗ trợ của nhân viên nhà mạng. Anh cho biết từng nhận được thông báo yêu cầu chuẩn hóa thông tin thuê bao, nhưng vì số điện thoại đã đăng ký chính chủ từ nhiều năm trước nên nghĩ không liên quan đến mình và bỏ qua các tin nhắn nhắc nhở.
“Hầu hết người dân ở đây đều hiểu “chính chủ” có nghĩa là chính họ sử dụng, chứ chưa có khái niệm phải xác thực sinh trắc học, đồng bộ hóa thông tin thuê bao với thông tin theo CCCD của họ. Dù vậy, khi chúng tôi giải thích thì bà con ở đây rất ủng hộ và hỗ trợ”, chị Hoa nói.
Tuy vậy không phải khách hàng nào cũng hợp tác nhanh chóng như vậy. Có những hôm nhân viên nhà mạng phải vượt hàng chục cây số vào các bản xa như Hang Kia, Pà Cò, thậm chí có chuyến đi không kịp quay về trong ngày, họ phải xin ngủ nhờ nhà trưởng thôn hoặc người dân địa phương. Di chuyển khó khăn, nhưng khi tới địa bàn nhân viên nhà mạng lại vấp phải sự dè dặt của người dân trước nạn lừa đảo trực tuyến.
"Nhiều người không nghe điện thoại lạ, không mở cửa cho người lạ. Chúng tôi phải nhờ trưởng bản hoặc bí thư chi bộ đi cùng giới thiệu thì bà con mới yên tâm hợp tác. Điều khiến tôi ám ảnh nhất không phải những cung đường đèo dốc, việc thuyết phục người dân tham gia sinh trắc học, mà là những lần bị chó dữ đuổi khi đến từng hộ dân, nhất là buổi tối”, chị Hoa kể.
Chị Hà Thị Huệ, nhân viên Viettel phụ trách xã Bao La, cho biết việc hỗ trợ xác thực nhiều khi không thể hoàn thành chỉ sau một lần tiếp cận. "Có những thôn tôi phải quay lại tới 6 lần vẫn chưa gặp được khách hàng", chị nói. Không ít trường hợp người sử dụng thuê bao đi làm ăn xa, SIM đăng ký tên người thân hoặc trẻ em dưới 16 tuổi sử dụng SIM của bố mẹ. Việc xác thực vì thế cần liên hệ nhiều lần với người giám hộ.
Ngôi nhà lưng chừng núi và người đàn ông sống một mình
Ở xóm Noong Luông (Mai Châu, Phú Thọ), có một khách hàng viễn thông đặc biệt. Đó là ông Ngần Văn Thẩm, dân tộc Thái. Nhà ông Thẩm nằm lưng chừng núi ở độ cao gần 800m. Ông sống một mình, người thân đều đi làm ăn xa. Thấy có người đến nhà, ông tập tễnh di chuyển bằng chiếc nạng gỗ tự chế và một chân còn lại, bước lên từng bậc cầu thang. Mặc dù biết có tổ hỗ trợ của Viettel tại nhà văn hóa cách đó không xa nhưng với đôi chân không lành lặn và thiếu người trợ giúp, ông vẫn chưa thể hoàn thành việc bảo vệ chiếc SIM của mình. Tiếng loa phóng thanh phát đều đều mỗi sáng bằng tiếng Thái chẳng làm ông sốt ruột thêm được, đành chờ người tới tận nơi hỗ trợ.
Sau khi rà soát các thuê bao chưa xác thực trong địa bàn, sáng 6/6, cá nhân kinh doanh Viettel Hà Thị Mai đã đến nhà ông Thẩm. Trong căn nhà sàn vắng lặng, người đàn ông độc thân loay hoay tìm kiếm giấy tờ tùy thân. Sau một hồi lục tìm trong các vách gỗ, ông mới lấy được chiếc căn cước công dân đã cất từ lâu. Chỉ khoảng 3 phút thao tác trên điện thoại, chị Mai hoàn tất việc xác thực. "Tôi mừng lắm. Đọc báo biết phải xác thực số điện thoại nhưng tôi tàn tật không đi đâu được, công nghệ thì thú thật tôi không biết gì", ông Thẩm chia sẻ.
Noong Luông là một trong những xóm nghèo của khu vực. Người dân chủ yếu sống bằng trồng ngô, lạc trên nương. Đường từ xóm ra trung tâm xã dài hàng chục cây số và đi lại khó khăn. Theo chị Mai, nếu không có những tổ hỗ trợ lưu động đến tận nơi, nhiều người già, người khuyết tật, người cao tuổi hoặc người có hoàn cảnh khó khăn sẽ rất khó hoàn thành thủ tục đúng thời hạn. Để tiếp cận người dân, ngoài việc đến từng nhà, chị còn thông báo qua nhóm Zalo thôn, các phiên chợ và hệ thống loa truyền thanh địa phương.
Ông Nguyễn Văn Nam, Giám đốc Viettel khu vực Mai Châu, cho biết nhiều khách hàng không nghe máy vì lo ngại lừa đảo. Để tạo niềm tin, nhà mạng phải phối hợp với trưởng thôn, chính quyền cơ sở, sử dụng nhóm Zalo cộng đồng và hệ thống loa truyền thanh để thông báo rộng rãi. Do đặc thù miền núi, phần lớn các cuộc gặp với khách hàng đều diễn ra vào buổi tối, sau khi bà con kết thúc công việc trên nương.
Cuộc chạy đua với thời gian, hỗ trợ khách hàng yếu thế
Những trường hợp như ông Thẩm không phải cá biệt. Theo ông Nguyễn Thành Công, Phó Giám đốc Khách hàng Cá nhân Viettel Phú Thọ, đơn vị đang triển khai một trong những chiến dịch xác thực thuê bao lớn nhất từ trước tới nay. Từ ngày 15/4, hàng loạt hình thức hỗ trợ đã được triển khai, từ các điểm tập trung tại xã, thôn đến những tổ lưu động trực tiếp đến từng hộ dân theo phương châm "về từng ngõ, gõ cửa từng nhà".
Theo thống kê, Viettel Phú Thọ cần thực hiện đối soát và xác thực lên tới hàng triệu thuê bao. Đến nay, phần lớn thuê bao đã được xử lý, nhưng vẫn còn hàng trăm nghìn số điện thoại cần tiếp tục xác thực. Trong số đó, 30% khách hàng thuộc nhóm người già, người khuyết tật, người yếu thế hoặc sinh sống ở vùng sâu vùng xa cần được hỗ trợ trực tiếp. Riêng khu vực Mai Châu hiện vẫn còn khoảng 8.000 trường hợp thuộc nhóm này. Để hoàn thành mục tiêu trước ngày 15/6, Viettel Phú Thọ phải hỗ trợ trung bình hơn 10.000 khách hàng mỗi ngày.
Theo lộ trình của Bộ Khoa học và Công nghệ, từ ngày 15/6, các thuê bao không hoàn thành xác thực theo quy định sẽ bị áp dụng các biện pháp hạn chế dịch vụ theo từng bước. Theo số liệu của Bộ KHCN, tới đầu tháng 6, hệ thống ghi nhận khoảng 1,6 triệu số điện thoại được người dùng xác nhận "không sử dụng chính chủ" trên VNeID. Trên cơ sở đó, các doanh nghiệp viễn thông đã thông báo yêu cầu người đang trực tiếp sử dụng các số này thực hiện lại việc giao kết hợp đồng và xác thực sinh trắc học khuôn mặt. Những trường hợp không tuân thủ sẽ bị tạm dừng dịch vụ một chiều theo đúng quy định của Thông tư 08.
Tuy nhiên, thách thức lớn nhất hiện nay là vẫn còn gần 20 triệu thuê bao đã được đồng bộ lên VNeID nhưng chưa được người dân xác nhận trạng thái sở hữu. Trong bối cảnh số điện thoại đã trở thành "chìa khóa số" để truy cập tài khoản ngân hàng, ví điện tử, dịch vụ công trực tuyến và nhiều nền tảng thiết yếu khác, việc chuẩn hóa thông tin thuê bao không chỉ là yêu cầu quản lý mà còn liên quan trực tiếp đến quyền lợi của người sử dụng.
Từ những bản làng cách xa trung tâm hàng chục cây số đến các khu dân cư đông đúc, nhân viên các nhà mạng vẫn đang tiếp tục hành trình gõ cửa từng nhà để tìm gặp những khách hàng cuối cùng.
Theo Thông tư 08/2026/TT-BKHCN của Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành, các thuê bao di động có thông tin đăng ký chưa đầy đủ, chưa chính xác hoặc chưa được đối soát, xác thực với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư cần thực hiện chuẩn hóa thông tin, bao gồm số định danh cá nhân; họ, chữ đệm và tên; ngày, tháng, năm sinh; thông tin sinh trắc học ảnh khuôn mặt. Sau ngày 15/6, người dùng chưa chuẩn hóa và cập nhật lại thông tin cá nhân với nhà mạng, sẽ bị chấm dứt hoàn toàn dịch vụ và thu hồi số thuê bao di động. Đây là bước tiến quan trọng nhằm đảm bảo tính chính xác, đồng nhất của dữ liệu thuê bao, hạn chế tối đa tình trạng sử dụng thông tin giả mạo; đồng thời đưa ra những quy định nghiêm ngặt hơn để quản lý SIM rác và bảo vệ quyền lợi của người dùng, nhằm giải quyết triệt để tình trạng sử dụng SIM rác hoặc SIM không đúng thông tin khai báo theo quy định.
