Cảnh giác lừa đảo trực tuyến: Chiêu trò mới và cách phòng tránh cho người tiêu dùng
Môi trường mua sắm trực tuyến ngày càng phát triển, nhưng kéo theo đó là những rủi ro lừa đảo tinh vi khiến nhiều người tiêu dùng mất tiền oan. Chỉ cần một phút sơ suất, người dùng có thể rơi vào bẫy của các đối tượng xấu.
Những vụ lừa đảo điển hình qua mạng xã hội
Gần đây, anh K.T.H (40 tuổi, ngụ xã Long Thuận, tỉnh Tây Ninh) đã tìm mua máy cơ giới trên Facebook để phục vụ kinh doanh. Anh được một nhóm người hướng dẫn kết nối qua Zalo với tài khoản "Trần Đạt", người này cung cấp hình ảnh, video về sản phẩm và thông tin tài khoản ngân hàng. Tin tưởng vào sự tận tình của người bán, anh chuyển 25 triệu đồng. Sau khi nhận tiền, đối tượng tiếp tục đưa ra hình ảnh giả mạo về việc vận chuyển hàng và yêu cầu thêm tiền, nhưng anh H. từ chối. Ngay lập tức, họ chặn liên lạc và biến mất.
Tương tự, Công an tỉnh Hưng Yên tiếp nhận đơn tố giác của công dân P.T.P về việc bị lừa khi mua cây muội hồng qua TikTok và Zalo. Triệu Văn Nam (27 tuổi, ngụ Phú Thọ) đã livestream và đăng bài rao bán cây cảnh với giá rẻ, yêu cầu đặt cọc trước. Thay vì gửi cây muội hồng, Nam đánh tráo bằng cây sầm đá có giá trị thấp hơn. Hành vi này đã dẫn đến việc khởi tố vụ án về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản.
Không chỉ các vụ có giá trị lớn, nhiều trường hợp gian lận nhỏ cũng xảy ra. Bà T.T.N.Y (ngụ TP.HCM) đặt mua 4 áo đầm trẻ em qua Facebook, nhưng nhận được 4 áo thun cũ kỹ. Khi bà cố gắng liên hệ phàn nàn, người bán đã từ chối cuộc gọi.
Chiêu trò giảm giá và thủ thuật đánh lừa tâm lý
Theo chuyên gia từ Ban Bảo vệ người tiêu dùng (Ủy ban Cạnh tranh quốc gia), các đối tượng lừa đảo thường sử dụng hình ảnh hấp dẫn, giá rẻ bất thường và cam kết hàng chính hãng để thu hút khách hàng. Khi người tiêu dùng đặt hàng, sản phẩm nhận được thường khác xa mô tả, thậm chí là hàng giả hoặc đã qua sử dụng.
Ngoài ra, chiêu thức "giảm giá mạnh", "flash sale" hay "số lượng có hạn" cũng được sử dụng để đánh vào tâm lý người mua. Ví dụ, một sản phẩm được hiển thị với giá gốc 2 triệu đồng, giảm còn 1,2 triệu đồng và thông báo giảm 40%. Cách trình bày này nhấn mạnh vào chênh lệch 800.000 đồng, tạo cảm giác lợi ích lớn, trong khi giá thực tế vẫn là 1,2 triệu đồng.
Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2023 yêu cầu các tổ chức, cá nhân kinh doanh phải cung cấp thông tin chính xác về giá và nghiêm cấm hành vi gây nhầm lẫn. Tuy nhiên, việc thiết kế thông tin để làm nổi bật lợi ích tương đối vẫn là thách thức trong kiểm soát.
Khuyến nghị và biện pháp bảo vệ từ chuyên gia
Ông Võ Đỗ Thắng, Giám đốc Trung tâm đào tạo an ninh mạng Athena, đề xuất các cơ quan quản lý cần xây dựng cơ sở dữ liệu tập trung về chống hàng giả và bảo vệ người tiêu dùng trong thương mại điện tử. Đồng thời, cần đào tạo đội ngũ cán bộ chuyên nghiệp về lĩnh vực này và yêu cầu các sàn thương mại điện tử ký cam kết về chất lượng hàng hóa.
Ủy ban Cạnh tranh quốc gia cảnh báo người tiêu dùng cần chú ý đến các dấu hiệu cảnh báo như: giá bán thấp bất thường so với thị trường, hình ảnh sản phẩm lấy từ internet không có thật, và thiếu chính sách hoàn trả hoặc bảo hành minh bạch. Việc nâng cao ý thức và kiểm tra kỹ nguồn gốc sản phẩm là chìa khóa để tránh bị lừa đảo.
Mua sắm trực tuyến mang lại nhiều tiện ích, nhưng người tiêu dùng cần tỉnh táo để không trở thành nạn nhân của những chiêu trò gian lận ngày càng tinh vi.
