Cùng thời điểm, Công an thành phố Hà Nội đã bắt giữ Nguyễn Tiến Nam cùng 7 người trong đường dây lừa đảo quảng cáo chữa bách bệnh bằng nước ion kiềm, với số tiền giao dịch lừa đảo lên đến gần 100 tỷ đồng. Rất nhiều vụ việc tương tự đã xảy ra, phần lớn là do người dân nghe theo quảng cáo trên mạng và đổ xô đến nộp tiền để chữa bệnh.
Người bệnh dễ bị lừa bởi quảng cáo trên mạng
Thực tế, chúng ta có thể thông cảm cho những người bệnh. Ngày xưa, ông cha ta đã nói: có bệnh thì vái tứ phương. Chắc chắn họ đã đi khắp nơi, không khỏi, thì nghe tin truyền tai nhau hoặc trên mạng. Nhiều người vẫn nhầm lẫn mạng xã hội với báo chí chính thống, khiến báo mạng chính thống gặp khó khăn vì bị các quảng cáo chen vào, rất khó để gạt quảng cáo ra đọc. Và rồi họ tin theo.
Đến nay, nhiều người vẫn hay nhại lại câu quảng cáo chữa bệnh bất hủ: Tôi đã bảy mươi tuổi. Thực ra, câu này được chế từ câu nói của ông Nguyễn Hữu Đa ở Yên Bái khi ông trả lời phỏng vấn một kênh truyền hình về một tội phạm cụ thể, chứ không liên quan gì đến sức khỏe.
Những khu vườn kỳ lạ chữa bách bệnh
Cơ sở tôi nhắc ở đầu bài có một khu vườn, khiến tôi nhớ đến một thời ở Long An cũng có khu vườn kỳ lạ chữa bách bệnh, hàng trăm người khắp nơi đổ về ăn nằm chữa bệnh lăn lóc ở đó, trong đó có vợ chồng một nhà văn nổi tiếng xứ Huế. Anh chị đã mất cả, và nghe nói hồi ấy cũng thấy cơ thể có thay đổi, nên họ có trả lời phỏng vấn vài tờ báo. Sức hút của khu vườn càng lớn, đến khi chính quyền giải tỏa thì bị phản ứng ồn ào. Giờ khu vườn kỳ lạ ấy chẳng còn tiếng tăm gì nữa, chắc nhà cửa đã san sát.
Cũng liên quan đến khu vườn hay khu đất kỳ lạ, tôi nhớ đến trại điên Phước Hạt ở Pleiku mà tôi thường xuống thăm và đã viết vài bài báo. Đó là của một vợ chồng nghèo, đang sống yên ổn. Bỗng một hôm, ông chồng gặp một anh chàng cứ thơ thẩn bên xe chở đá của mình. Hỏi gì cũng cười cười. Bảo về đâu vì tối rồi cũng chỉ cười cười, thế là ông chở về nhà mình trong ánh mắt kinh hoàng của vợ con và trong ánh đèn dầu le lói của ngôi nhà ngoại ô. Thế rồi từ đó, mở ra. Hàng trăm người điên khắp nơi đổ về. Toàn những ca đã đi khắp nơi không khỏi. Có cả giáo viên cấp 3, trí thức. Nhiều gia đình có điều kiện, đã đưa bệnh nhân đi khắp nơi, hết các bệnh viện tâm thần nhà nước, đến các cơ sở tâm linh của nhà chùa. Nhưng lạ, về đây là hiền lành hẳn. Có người bảo do doi đất, người bảo do người chăm. Quả thật, hai vợ chồng nhà này có uy hết sức với những người điên ở đây. Có người cứ về nhà là quậy banh làng xóm, có người chém bố mẹ, vào đây ngoan như cún. Nhưng họ không quảng cáo, không kinh doanh, họ làm như cái nghiệp, như cái nợ từ trên trời rơi xuống đầu họ, không màng danh lợi. Một người tôi quen từng kể, anh mang tiền đến gửi, bị trả lại và bị trả lại con. Phải năn nỉ mãi mới được nhận lại.
Người dân dễ bị lừa và thái độ của ngành y
Trở lại những vụ lừa người thông qua quảng cáo trên mạng xã hội. Quả thật, thứ nhất, dân ta dễ bị lừa. Chúng ta vẫn hay nghe nói hôm nay tôi đi khám bác sĩ, nói ngược thế nhưng lâu thành quen, thành bệnh nhân đi khám cho bác sĩ. Từ đó suy ra, bác sĩ cũng thường thôi. Rồi tự ra nhà thuốc kể bệnh cho nhân viên bán thuốc bán cho mình. Đa phần chả biết thuốc gì vì đã được cho vào túi nilon ghi sẵn: Sáng 2 viên sau ăn, chiều 4 viên sau ăn. Thành thuốc 2 viên 4 viên trước hay sau ăn.
Cũng có thể có lý do là việc vào các bệnh viện khám nó nhiêu khê quá, nhiều khi gặp sự lạnh nhạt cáu kỉnh hơn khi vào gặp các thần y. Một nhà báo nổi tiếng từng theo dõi ngành y đang có một loạt bài trên Facebook của mình kể trực tiếp chuyện em gái mình, cũng là nhà báo, vào một bệnh viện hàng đầu về ung thư và gặp sự lãnh đạm vô cảm của bác sĩ như thế nào. Ở đây, với những người bị ung thư giai đoạn cuối, thuốc thang kỹ thuật là một chuyện, thái độ, tâm lý, cách ứng xử của thầy thuốc với bệnh nhân là rất quan trọng. Khoản này có vẻ các thần y, các thầy thuốc mạng xã hội giỏi hơn nhiều.
Vụ thần y Nguyễn Tiến Nam bị bắt
Trở lại chuyện ông thần y vừa bị bắt. Ông là Nguyễn Tiến Nam, 68 tuổi, cùng nhóm 7 người khác hoạt động lừa đảo chữa bệnh để chiếm đoạt tài sản. Nam khai nhận bản thân không được đào tạo, cấp phép hành nghề khám, chữa bệnh. Từ năm 2018, nghi phạm tự nhận có thể chữa được tất cả các bệnh bằng hình thức uống nước ion kiềm. Bước đầu, cơ quan công an xác định số tiền liên quan đến hoạt động giao dịch lừa đảo của Nguyễn Tiến Nam lên đến gần 100 tỷ đồng. Hết sức tàn nhẫn, táng tận lương tâm. Bởi như đã nói, những người đã phải tìm đến những nơi như thế đa phần là bệnh nặng, lâu khỏi, và tất nhiên là nghèo. Bởi nếu có điều kiện thì khi bệnh nặng, chữa trị lâu thế cũng đủ để kiệt quệ. Thế mà họ đang tâm chiếm đoạt nhiều người với số tiền lên tới hàng trăm tỷ.
Giải pháp từ chính sách và giáo dục
Hiện chính phủ đang có những chính sách rất ưu việt trong việc chăm sóc sức khỏe nhân dân, trong đó có việc miễn phí khám sức khỏe định kỳ cho nhân dân cả nước. Hy vọng khi ấy, những bệnh nhân bệnh nặng, dai dẳng sẽ được tư vấn, củng cố niềm tin để người bệnh yên tâm. Hình như số nhân viên y tế của ta có khả năng tư vấn tâm lý cho bệnh nhân không đồng đều. Họ chỉ mới chăm lo chữa bệnh mà không biết rằng, một câu động viên đúng lúc, một cử chỉ ân cần, một hành vi quan tâm sẽ giúp những người bệnh đang cùng cực với bệnh tật sẽ yên tâm tin tưởng hơn, không phải bíu vào những cái phao bèo bọt trên mạng xã hội để rồi tiền mất mà tật vẫn mang.
Và ngành giáo dục cần dạy nhiều hơn nữa về kỹ năng sống, từ cách tồn tại trong đời sống, khi gặp nguy hiểm, tới biết bơi, rồi phân biệt mạng xã hội. Rất nhiều người đọc báo bây giờ vẫn nghĩ báo mới là một tờ báo, nên hay khoe: Báo mới đưa rồi. Trong khi nó chỉ là trang thông tin điện tử tập hợp bài trên các báo chính thống bằng chương trình máy tính chứ không phải là nơi sản xuất tin bài.
Bài viết thể hiện quan điểm của tác giả
