Cơn Khát RAM Đẩy Giá Thiết Bị Điện Tử Tăng Vọt, 'Mùa Đông Bộ Nhớ' Kéo Dài Đến 2028
Thị trường thiết bị điện tử đang đối mặt với một cuộc khủng hoảng nghiêm trọng khi tình trạng khan hiếm chip nhớ RAM được dự đoán sẽ khiến giá cả leo thang trong ít nhất hai năm tới. Cuộc đua trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI) đã khiến nhu cầu bộ nhớ tăng vọt suốt năm 2025, trong khi nguồn cung bị cắt giảm và các hãng sản xuất ưu tiên phân khúc lợi nhuận cao. Giới chuyên gia gọi đây là "mùa đông bộ nhớ" đối với thiết bị tiêu dùng, với tác động lan rộng từ điện thoại thông minh đến máy tính xách tay.
Smartphone: Giá Tăng, Nâng Cấp Hạn Chế
Theo dữ liệu từ hệ thống Memory Price Tracker của Counterpoint, giá bộ nhớ DRAM và NAND đã nhảy vọt 600% trong mảng tiêu dùng như máy tính cá nhân và điện thoại thông minh cấp thấp. Phân tích từ IDC, Omdia và Counterpoint cho thấy năm 2025 ghi nhận doanh số smartphone cao với khoảng 1,25 tỷ máy bán ra, nhưng "mùa đông bộ nhớ" có thể đảo ngược xu thế này. Le Xuan Chiew, Giám đốc nghiên cứu của Omdia, nhận định các nhà sản xuất sẽ chuyển sang ưu tiên lợi nhuận và mở rộng nguồn doanh thu thay thế.
Qualcomm cảnh báo số lượng smartphone xuất xưởng sẽ giảm và giá bán tăng cao. CEO Cristiano Amon khẳng định 100% về khả năng hoạt động kinh doanh smartphone lao dốc do thiếu chip nhớ. IDC dự đoán giá trung bình smartphone tăng 8%, với dòng rẻ tiền tăng mạnh hơn, ví dụ điện thoại giá 500 USD có thể lên 600 USD. Hãng cũng cho biết bộ nhớ chiếm 15-20% chi phí vật tư điện thoại tầm trung và 10-15% với mẫu cao cấp, đồng thời dự báo các dòng đầu bảng năm 2026 sẽ duy trì RAM 12 GB thay vì nâng lên 16 GB.
Apple, dù có khả năng ép giá nhà cung cấp, cũng chịu áp lực từ các công ty AI sẵn sàng chi tiền lớn để giành chip nhớ. CEO Tim Cook cho biết sẽ nghiên cứu nhiều lựa chọn để xử lý tình trạng khan hiếm ảnh hưởng đến lợi nhuận. Theo ZDNet Korea, Apple có thể phải trả thêm 80-100% chi phí chip nhớ trong quý này sau đàm phán với Samsung và SK Hynix, với khả năng tăng tiếp trong nửa sau 2026.
Máy Chơi Game: Giá Tăng và Trì Hoãn Ra Mắt
Giai đoạn trợ giá máy game console, nơi nhà sản xuất bán lỗ để thu lời từ game độc quyền, đã kết thúc trước khi "mùa đông chip nhớ" bắt đầu. Các biện pháp áp thuế từ chính quyền Mỹ khiến chuyên gia dự đoán mẫu Xbox tiếp theo có thể là "chiếc PC giá 1.000 USD" thay vì console truyền thống. Tình trạng khan hiếm chip nhớ có thể khiến Nintendo Switch 2 tăng giá, trong khi dòng PS6 của Sony có nguy cơ lùi ngày ra mắt đến năm 2028-2029.
Valve, từng bán Steam Deck với giá 399 USD, đã nâng giá khởi điểm lên 549 USD vào tháng 12/2025 và tuyên bố lùi ngày ra mắt dòng Steam Machine do thiếu RAM. Ngay cả mẫu Steam Deck OLED giá 549 USD hiện đã cạn hàng, cho thấy tác động sâu sắc của cuộc khủng hoảng.
Laptop: Chi Phí Tăng và Thị Trường Suy Giảm
PC cần nhiều RAM hơn smartphone và máy console, đồng thời chịu ảnh hưởng nhanh do nhà sản xuất thường không tích trữ RAM từ trước. Giá ổ SSD đã tăng 90% chỉ trong một quý, dẫn đến kế hoạch tăng giá 10-30% từ các hãng lớn như Lenovo, Dell, HP, Asus và Acer. IDC dự báo thị trường PC có thể suy giảm 4,9-8,9% trong năm 2026, trong khi TrendForce dự đoán mức giảm 2,4% ở thị trường laptop.
Dell đang nâng giá laptop thêm 55-765 USD tùy cấu hình, và Framework thông báo giá tăng 10-16 USD mỗi gigabyte, buộc họ bán sản phẩm cao hơn 6-16%. Lenovo thừa nhận đã tích trữ RAM nhưng vẫn phải trả thêm chi phí, với CEO Yang Yuanqing tiết lộ chi phí bộ nhớ tăng 40-50% trong quý trước và có thể sớm tăng gấp đôi. Apple chưa công bố điều chỉnh giá MacBook, nhưng chuyên gia không loại trừ khả năng thông tin này được hé lộ trong sự kiện ra mắt ngày 4/3.
Khi Nào 'Mùa Đông Bộ Nhớ' Kết Thúc?
CEO Intel Lip-Bu Tan cho biết tình trạng này sẽ không kết thúc cho đến năm 2028, sau khi đối thoại với hai trong ba nhà sản xuất RAM lớn nhất thế giới. Micron xác nhận nhà máy tại bang Idaho của Mỹ sẽ không mở cửa trước mùa hè 2027 và chỉ xuất xưởng quy mô lớn vào năm 2028. SK Hynix cũng dự báo khan hiếm kéo dài đến cuối 2027.
Micron, SK Hynix và Samsung kiểm soát 95% nguồn cung DRAM toàn cầu. Họ có đủ nguồn lực tăng sản lượng nhưng cần thời gian triển khai thêm nhà máy, với phương án xây dựng chậm rãi được xem là ít rủi ro và mang lại lợi nhuận cao hơn. Sen Hollister của The Verge nhận định tình trạng khan hiếm RAM sẽ ngày càng tồi tệ, với chi phí bổ sung bị đẩy sang người tiêu dùng, và tác động của "mùa đông bộ nhớ" khó xác định rõ nhưng ảnh hưởng đến hầu hết thiết bị hiện đại.
