Block sa thải hàng loạt nhân viên vì chuyển đổi sang AI, cổ phiếu tăng mạnh
Tháng 9/2025, Mark, một nhân viên bộ phận sản phẩm tại công ty fintech Block, đã tham dự bữa tiệc kỷ niệm nơi các giám đốc điều hành trình bày về lợi ích và năng suất của một công cụ AI nội bộ mới. Dù không chắc chắn về tương lai, anh bày tỏ lo ngại với đồng nghiệp rằng không công nghệ nào đủ tiên tiến để phát triển doanh nghiệp mà không cần nhân viên như anh định hướng tầm nhìn và chiến lược. Mark tin rằng các công cụ AI này không chủ động và cần người hướng dẫn, nên Block vẫn cần những nhân viên như mình. "Thực sự không thể dùng trí tuệ nhân tạo để làm điều đó, vì một nhân viên không chỉ đơn thuần thực hiện chuỗi nhiệm vụ", anh nói.
Cuộc cắt giảm nhân sự lớn và phản ứng trái chiều
Tuần đầu tháng 3/2026, Mark trở thành một trong khoảng 4.000 nhân viên Block bị sa thải. Giám đốc điều hành Jack Dorsey tuyên bố cắt giảm gần một nửa nhân sự do tiến bộ của AI, với kết quả là "một đội ngũ nhỏ hơn sử dụng công cụ công ty xây dựng để hoàn thành công việc với khối lượng và chất lượng tốt hơn". Tuy nhiên, trong các cuộc phỏng vấn với The Guardian, 7 công nhân hiện tại và cựu nhân viên Block phản đối quan điểm này. Họ thuộc nhiều bộ phận, một số thấy AI hữu ích, trong khi số khác cho rằng việc cắt giảm là chiến lược của Dorsey nhằm lấy lại niềm tin nhà đầu tư sau khi cổ phiếu Block giảm mạnh do đầu tư vào thị trường tiền điện tử không ổn định.
George, một nhân viên còn làm việc tại Block, mô tả đây là "chiêu trò câu khách thị trường" và các nhà đầu tư nghi ngờ năng lực của Dorsey. "Đây là bước đi táo bạo để định vị lại công ty khỏi lĩnh vực tiền điện tử và hướng tới trí tuệ nhân tạo, đồng thời thay đổi nhận thức thị trường", anh nói. Sau thông báo sa thải, cổ phiếu Block đã tăng vọt. Trong cuộc phỏng vấn với Widered, Dorsey giải thích việc cắt giảm mạnh là do "sự thay đổi thực sự về độ tinh vi của các công cụ AI, bao gồm Opus 4.6 của Anthropic và Codex 5.3 của OpenAI". Ông bác bỏ cáo buộc tuyển dụng quá mức trong đại dịch Covid-19, khẳng định công ty "ngang bằng hoặc vượt trội đối thủ" về lợi nhuận gộp mỗi nhân viên, và cho rằng cấu trúc quản lý đang cản trở hiệu quả.
Lo ngại về tác động của AI đến việc làm và kinh doanh
Việc cắt giảm của Block diễn ra khi lo ngại về AI ảnh hưởng việc làm ngày càng tăng ở Mỹ. Goldman Sachs gần đây cảnh báo tốc độ áp dụng AI tăng có thể làm tăng tỷ lệ thất nghiệp năm 2026, ước tính công nghệ này đã làm mất 5.000 - 10.000 việc làm hàng tháng ở Mỹ năm ngoái. Ban đầu, Block khuyến khích nhân viên sử dụng AI thường xuyên, nhưng trong chín tháng qua, điều này trở thành yêu cầu bắt buộc. Dorsey tin rằng: "Cách chúng ta xây dựng mọi thứ trong quá khứ sẽ không còn hiệu quả. Chúng ta phải thay đổi. Điều đó là không thể bàn cãi".
Một số nhân viên, kể cả Mark, cảm thấy họ được giao nhiệm vụ xây dựng và đào tạo chính các công cụ AI mà công ty dùng để thay thế họ. Ngay cả nhân viên làm việc liên quan đến AI cũng hoài nghi khả năng thay thế quy mô lớn. John, một nhân viên hỗ trợ sử dụng công cụ AI, chia sẻ tất cả thay đổi mã nguồn tại Block đều cần phê duyệt của con người trước khi đưa vào sản phẩm và dịch vụ. Anh lưu ý khoảng 3 tháng trước, 95% thay đổi mã nguồn do AI thực hiện vẫn cần chỉnh sửa của con người. "Chúng không đạt tiêu chuẩn công ty ngay từ lần thử đầu tiên", ông nói.
Giám sát AI và tác động đến hoạt động kinh doanh
Block cũng giám sát việc sử dụng AI của nhân viên. Các đánh giá hiệu suất, vốn dựa trên đánh giá của quản lý trực tiếp, giờ bao gồm câu hỏi về việc sử dụng và mức độ thành thạo AI. Liam, một kỹ sư phần mềm vừa bị sa thải, nhớ lại áp lực khi quản lý hỏi về cách anh sử dụng AI và các bước cải thiện hiệu quả. "Rõ ràng là nếu không sử dụng AI, công việc sẽ gặp nguy hiểm", Liam chia sẻ.
Ngoài tác động đến nhân viên, việc mở rộng AI của Block có thể gây hại cho hoạt động kinh doanh. Công cụ AI của công ty chưa thể đảm nhiệm vai trò chủ đạo trong các lĩnh vực được quản lý chặt chẽ như ngân hàng và chuyển tiền, vốn là phần thiết yếu của fintech. George cho biết một số khách hàng tức giận vì công ty thuê chatbot ngoài giải quyết yêu cầu hỗ trợ. "Chúng tôi nhận thấy bot AI mắc sai lầm nghiêm trọng, như khuyên khách hàng hủy hoặc đóng tài khoản như giải pháp khả thi. Đó là điều chúng tôi hoàn toàn không muốn khuyến khích", ông nói.
Tổng quát hơn, dù AI hữu ích ở khâu hậu cần, khách hàng thường không thích nói chuyện với bot tự động khi gặp vấn đề nghiêm trọng. AI được đánh cao về năng suất nhưng thiếu khả năng phán đoán và trí tuệ cảm xúc. Trong bối cảnh này, nhân viên còn lại phải gánh vác phần việc dư thừa. Họ mô tả tình trạng hiện tại là "chế độ sinh tồn" và tinh thần làm việc "xuống dốc không phanh" khi khối lượng công việc tăng gấp bốn hoặc mười lần, và AI không thể giải quyết vấn đề này.
