Australia trở thành quốc gia đầu tiên trên thế giới áp dụng quy định cấm trẻ em dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội. Đạo luật này nhắm vào các nền tảng phổ biến toàn cầu, nhằm bảo vệ sức khỏe tinh thần của thanh thiếu niên. Tuy nhiên, sau vài tháng thực thi, hiệu quả thực sự vẫn còn gây nhiều tranh cãi.
Thực tế lệnh cấm chưa đạt hiệu quả rõ ràng
Khảo sát từ YouthInsight và Molly Rose Foundation trên 1.050 trẻ em từ 12-15 tuổi tại Australia cho thấy hơn 60% vẫn tiếp tục sử dụng mạng xã hội. Cuộc khảo sát được thực hiện vào tháng 3, khoảng ba tháng sau khi quy định có hiệu lực. Các nền tảng như YouTube, TikTok và Instagram vẫn giữ chân khoảng một nửa người dùng dưới 16 tuổi. Đáng chú ý, hai phần ba thanh thiếu niên khẳng định các mạng xã hội không có hành động khóa tài khoản của họ.
Báo cáo từ cơ quan An toàn Điện tử (eSafety) Australia hồi đầu tháng 4 cũng chỉ ra rằng 7/10 thanh thiếu niên vẫn sử dụng mạng xã hội, không có sự thay đổi đáng kể về tình trạng bắt nạt hay lạm dụng hình ảnh trẻ em trực tuyến. Điều này khiến nhiều người đánh giá lệnh cấm dường như không tồn tại.
Thanh thiếu niên nhanh chóng tìm cách lách luật
Ngay sau khi lệnh cấm được ban hành, thanh thiếu niên Australia đã tìm ra nhiều cách để vượt qua rào cản. Trên Reddit, một số người dùng gợi ý mua mặt nạ lưới in 3D để đánh lừa công cụ nhận diện khuôn mặt. Nhiều em sử dụng mạng riêng ảo (VPN) để che giấu vị trí. Tại trường học, học sinh chia sẻ cách lập tài khoản mới bằng ngày sinh giả hoặc nhờ anh chị tạo tài khoản hộ. Mối lo ngại lớn nhất của các em là mất đi chuỗi ngày mở ứng dụng liên tục hoặc không có gì để giết thời gian.
Chính phủ Australia cho biết đã khóa hoặc xóa 5 triệu tài khoản mạng xã hội. Tuy nhiên, cơ quan quản lý Internet nước này đang kêu gọi điều tra các nền tảng lớn do nghi ngờ vi phạm lệnh cấm. Luật yêu cầu các công ty công nghệ tự phát triển giải pháp loại bỏ tài khoản chưa đủ tuổi, nếu vi phạm có thể đối mặt mức phạt lên tới 33 triệu USD.
Phụ huynh ủng hộ dù còn nhiều tranh cãi
Việc áp dụng công nghệ quét sinh trắc học để xác minh người dùng gây ra không ít tranh cãi. Samantha Floreani, nhà hoạt động viết trên The Guardian, cho rằng biện pháp này mang đến rủi ro về bảo mật và quyền riêng tư. Bà chỉ ra rằng phần mềm ước tính tuổi dựa trên khuôn mặt có độ chính xác thấp, trong khi các phương pháp kiểm soát chặt chẽ hơn lại tạo ra rủi ro an ninh số. Ví dụ, khoảng 70.000 ảnh căn cước do chính phủ cấp đã bị rò rỉ khi nhà vận hành dịch vụ xác minh tuổi cho Discord bị tấn công.
Reuben Kirkham, đại diện Free Speech Union tại Australia, nhận định quét sinh trắc học gây phân biệt đối xử với người bản địa, người khuyết tật hoặc người vận động khó. Tổ chức này xem lệnh cấm là sự xâm nhập không cần thiết vào quyền riêng tư. Ngoài ra, tính ẩn danh trên mạng xã hội sẽ không còn nếu người dùng phải xác minh căn cước.
Dù vấp phải nhiều chỉ trích, một số gia đình tại Australia vẫn lạc quan và ủng hộ lệnh cấm. Dany Elachi và vợ Cynthia, người sáng lập Heads Up Alliance, đại diện cho hàng chục phụ huynh không cho con em sử dụng smartphone đến khi trưởng thành. Họ hướng đến tuổi thơ không màn hình. Dịp Giáng sinh năm ngoái, gia đình đã mua xe đạp cho ba cậu con trai để khuyến khích hoạt động ngoài trời. Trước đó, họ chứng kiến tác động tiêu cực khi cô con gái lớn sử dụng smartphone lúc 10 tuổi: cô bé ngừng đọc sách và ít chơi đùa cùng các em. Nhờ lệnh cấm từ chính phủ, các phụ huynh cảm thấy tự tin hơn trong việc ngăn chặn con cái tiếp cận mạng xã hội sớm.
