Cảnh báo: Sử dụng AI tạo nội dung giả để 'câu view' đối mặt xử phạt nặng
Trong bối cảnh công nghệ trí tuệ nhân tạo phát triển mạnh mẽ, các công cụ như KlingAI, Veo 3, Gemini, Sora... đang được nhiều người trẻ sử dụng để tạo ra hình ảnh, video ngắn với mục đích chủ yếu là "cho vui" và "câu view". Tuy nhiên, việc này đang tiềm ẩn nhiều rủi ro pháp lý nghiêm trọng khi nhiều người khó nhận ra nội dung deepfake, dẫn đến bị ảnh hưởng bởi thông tin xấu, độc hại.
Những vụ việc đáng chú ý
Thực tế thời gian qua đã ghi nhận nhiều trường hợp bị xử lý vì đăng tải hình ảnh, video do AI tạo ra có nội dung giả mạo, gây hoang mang dư luận. Điển hình nhất là vụ việc ngày 2/4, khi Trang thông tin điện tử Công an tỉnh Lâm Đồng thông tin về việc Phòng Cảnh sát hình sự ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính 7,5 triệu đồng đối với chị N.T.K. (33 tuổi, ngụ P.Hồng An, TP. Hải Phòng).
Chị K. bị xử phạt vì có hành vi cung cấp, chia sẻ thông tin giả mạo, sai sự thật, xuyên tạc, vu khống, xúc phạm uy tín cơ quan, tổ chức, danh dự, nhân phẩm cá nhân. Theo cơ quan công an, từ tháng 6 đến tháng 12/2025, K. đã sử dụng AI tạo ra 415 video kể chuyện không có thật để đăng tải lên kênh YouTube "Ký sự bí mật", thu hút hơn 10 triệu lượt xem và hơn 113.000 người theo dõi.
Trong số này có nhiều video gắn tiêu đề gây sốc, đánh vào tâm lý tò mò và sợ hãi của người dùng mạng xã hội. Đáng chú ý có video đưa thông tin bịa đặt về "vụ án Đà Lạt rúng động, 3 sinh viên bị chôn sống trong 1 đêm định mệnh".
Hình ảnh cá sấu giả gây hoang mang
Một trường hợp khác xảy ra vào ngày 31/3, khi trên mạng xã hội xuất hiện và lan truyền hình ảnh một con cá sấu đang bơi trên sông Chắc Băng, thuộc địa bàn ấp Thới Bình, xã Thới Bình, tỉnh Cà Mau. Qua xác minh, lực lượng chức năng xác định người tạo ra bức ảnh là T.C.K. (17 tuổi, ngụ cùng địa phương).
Làm việc với cơ quan chức năng, K. trình bày đã dùng AI để tạo hình ảnh cá sấu với mục đích "hù dọa" em gái, do thường xuyên đòi xuống bơi dưới sông trước nhà. Tuy nhiên, sự việc đi quá xa khi người thân của K. không biết đây là hình ảnh giả mạo và đã tự ý sao chép, lưu về điện thoại rồi gửi cho nhiều người, dẫn đến lan truyền rộng rãi trên mạng xã hội, gây hiểu nhầm và tạo dư luận xấu. Sau đó, cơ quan chức năng đã nhắc nhở em K. về hành vi này.
Xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm
Gần đây nhất vào ngày 8/1, Báo Thanh Niên đã đăng tải thông tin Phòng An ninh mạng và phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao Công an TP.HCM làm việc, răn đe đối với T.T.H. (ngụ P.An Phú, TP.HCM) và N.T.M.D (ngụ P.Tân Sơn Nhất, TP.HCM) do có hành vi đăng tải, chia sẻ thông tin sai sự thật trên mạng xã hội được tạo bằng AI.
Cụ thể, hai người này đã dùng AI tạo ra ảnh, video giả bịa đặt thông tin một nghệ sĩ (Quyền Linh) bị bắt, gây hiểu nhầm dư luận và ảnh hưởng đến uy tín cá nhân của nghệ sĩ này.
Quan điểm pháp lý từ chuyên gia
Trao đổi với phóng viên, luật sư Hà Thị Thu Thủy (Đoàn luật sư TP.HCM) cho biết dưới góc độ pháp lý, việc sử dụng AI để tạo video, hình ảnh hoặc thông tin không đúng sự thật nhằm mục đích "câu view" trên mạng xã hội là hành vi tiềm ẩn nhiều rủi ro pháp lý và có thể bị xử lý theo quy định hiện hành cũng như các quy định mới sắp có hiệu lực.
Bà Thủy viện dẫn Nghị định 14/2022/NĐ-CP, nghiêm cấm hành vi cung cấp, chia sẻ thông tin giả mạo, sai sự thật, xuyên tạc hoặc gây nhầm lẫn trên mạng, có thể bị xử phạt hành chính từ 10 đến 20 triệu đồng, tùy theo mức độ vi phạm.
Đáng chú ý, luật An ninh mạng 2025 (có hiệu lực từ ngày 1/7/2026) và luật Trí tuệ nhân tạo 2025 (có hiệu lực từ ngày 1/3/2026) đã siết chặt hơn khi trực tiếp cấm hành vi sử dụng AI để giả mạo hình ảnh, giọng nói, video hoặc tạo nội dung sai sự thật nhằm thao túng nhận thức, trục lợi.
Theo đó, Điều 7 luật An ninh mạng 2025 đã bổ sung quy định nghiêm cấm các hành vi sử dụng trí tuệ nhân tạo hoặc công nghệ mới để giả mạo video, hình ảnh, giọng nói của người khác trái quy định của pháp luật; tạo lập, đăng tải, phát tán thông tin gây ảnh hưởng đến tổ chức, cá nhân hoặc xã hội.
Song song đó, luật Trí tuệ nhân tạo 2025 khẳng định nguyên tắc AI phải được con người kiểm soát và nghiêm cấm việc sử dụng AI để lừa dối, thao túng nhận thức hoặc phát tán nội dung giả mạo gây tổn hại xã hội, với chế tài xử lý nghiêm khắc hơn.
"Pháp luật không loại trừ trách nhiệm với lý do 'do AI tạo ra', mà xác định rõ chủ thể đăng tải là người chịu trách nhiệm chính. Trong trường hợp hành vi gây hậu quả nghiêm trọng hoặc nhằm mục đích trục lợi, cá nhân vi phạm còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 288 Bộ luật Hình 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017), với mức hình phạt cao nhất lên đến 7 năm tù", luật sư Hà Thị Thu Thủy nhấn mạnh.
Như vậy, việc sử dụng AI tạo nội dung giả không chỉ gây ảnh hưởng tiêu cực đến xã hội mà còn đặt người thực hiện vào nguy cơ đối mặt với các chế tài pháp lý nghiêm khắc. Người dùng cần nâng cao nhận thức và sử dụng công nghệ một cách có trách nhiệm, tuân thủ đầy đủ các quy định pháp luật hiện hành.
