AI Định Hình Lại Xã Hội Số Và Những Mối Đe Dọa Phức Tạp
Ngày 7/4, Hiệp hội An ninh mạng quốc gia (NCA) đã tổ chức hội thảo chuyên đề "Bảo mật trong kỷ nguyên AI - Chiến lược hình thành tương lai số", nhấn mạnh vai trò ngày càng quan trọng của trí tuệ nhân tạo trong nền kinh tế số và những thách thức an ninh mạng đi kèm.
Bước Chuyển Lịch Sử: AI Trở Thành Hạ Tầng Nền Tảng
Đại tá, TS. Nguyễn Hồng Quân - Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng và Phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (Bộ Công an), Trưởng Ban An ninh dữ liệu và Bảo vệ dữ liệu cá nhân, Hiệp hội An ninh mạng quốc gia, phát biểu tại hội thảo rằng chúng ta đang chứng kiến một bước chuyển mang tính lịch sử. AI đang dần trở thành hạ tầng nền tảng của xã hội số, hiện diện trong mọi lĩnh vực từ quản lý Nhà nước, vận hành doanh nghiệp đến đời sống thường nhật của người dân.
AI không chỉ hỗ trợ con người mà còn thay đổi cách ra quyết định, cách các tổ chức vận hành và toàn bộ hệ thống kinh tế – xã hội. Tuy nhiên, đi cùng cơ hội là thách thức ngày càng phức tạp. AI làm thay đổi căn bản phương thức và bản chất của các mối đe dọa trên không gian mạng.
Tội Phạm Mạng Sử Dụng AI: Từ Đơn Lẻ Đến Công Nghiệp Hóa
Theo ông Nguyễn Hồng Quân, nếu trước đây tội phạm mạng dựa vào kỹ năng và công cụ truyền thống, thì ngày nay, với sự hỗ trợ của AI, chúng có khả năng tự động hóa các cuộc tấn công với quy mô lớn và mức độ tinh vi chưa từng có. Các hình thức lừa đảo được cá nhân hóa, sản phẩm giả mạo bằng công nghệ deepfake khó nhận diện, và mã độc có thể tự thích nghi để né tránh hệ thống phòng thủ.
Một điểm đáng chú ý là tội phạm mạng đang chuyển từ hoạt động đơn lẻ sang mô hình tổ chức chuyên nghiệp, có tính hệ thống và mang tính "công nghiệp hóa". AI giúp rút ngắn thời gian chuẩn bị, triển khai và mở rộng phạm vi tấn công, biến không gian mạng thành một "chiến trường động" với tốc độ ngày càng nhanh.
Thực Tiễn Tại Việt Nam: Nguy Cơ Hiện Hữu Rõ Ràng
Thực tiễn tại Việt Nam cho thấy những xu hướng này không còn là nguy cơ tiềm ẩn mà đã hiện hữu rõ ràng. Ông Nguyễn Hồng Quân cho biết đã ghi nhận nhiều vụ việc lừa đảo sử dụng tin nhắn giả mạo thương hiệu ngân hàng, ứng dụng giả mạo nhằm chiếm đoạt tài sản, hay các cuộc gọi sử dụng công nghệ giả giọng, giả hình ảnh để tạo lòng tin và yêu cầu chuyển tiền.
Đặc biệt, các đối tượng còn giả danh cơ quan chức năng, sử dụng kịch bản tinh vi, khai thác thông tin cá nhân bị lộ lọt để gây sức ép tâm lý đối với nạn nhân. Ở góc độ bảo đảm an ninh quốc gia, AI đặt ra nhiều thách thức chiến lược như bảo vệ chủ quyền dữ liệu, phụ thuộc vào công nghệ nước ngoài, và bảo vệ các hệ thống AI khỏi tấn công.
Giải Pháp Và Tầm Nhìn Chiến Lược
Đại tá Nguyễn Hồng Quân nhấn mạnh: "AI không chỉ là công cụ, mà đang trở thành một yếu tố định hình lại không gian an ninh mạng và an ninh quốc gia. Việc chủ động nắm bắt, làm chủ và bảo đảm an toàn cho các công nghệ AI sẽ là yếu tố quyết định đối với sự phát triển bền vững và an toàn của mỗi quốc gia trong tương lai".
Tại hội thảo, ông Phạm Tiến Dũng - Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam nhận định AI đang từng bước trở thành một hạ tầng số chiến lược của các quốc gia, thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội. Tuy nhiên, sự xuất hiện của AI cũng làm thay đổi sâu sắc bức tranh an ninh mạng toàn cầu.
Bà Ruma Balasubramanian - Chủ tịch Check Point Software Technologies khu vực Châu Á - Thái Bình Dương và Nhật Bản, chia sẻ góc nhìn quốc tế: "AI đang tái định hình cả sự đổi mới trong kinh doanh lẫn các rủi ro mạng". Bà giới thiệu phương pháp bảo mật AI tập trung vào hiển thị, quản trị và phòng ngừa, với các giải pháp như "AI Factory Security Blueprint" và AI Defense Plane để giúp doanh nghiệp triển khai AI an toàn và tuân thủ.
Kết Luận: Hướng Tới Nâng Cao Năng Lực An Toàn Thông Tin
Hiệp hội An ninh mạng quốc gia kỳ vọng hội thảo góp phần thúc đẩy sự hiểu biết chung về tác động của AI đối với an ninh mạng, đồng thời kết nối cộng đồng chuyên gia và doanh nghiệp trong việc chia sẻ tri thức, kinh nghiệm và giải pháp công nghệ. Mục tiêu hướng tới là nâng cao năng lực nguồn nhân lực an toàn thông tin, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của quá trình chuyển đổi số và ứng dụng AI trong thực tiễn tại Việt Nam.
