Trong những năm qua, Zalo đã không ngừng cải thiện và nâng cấp các tính năng, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) nhằm hỗ trợ đa dạng nhóm người dùng trong xã hội, đặc biệt là người khuyết tật, người cao tuổi và những nhóm yếu thế khác.
Công nghệ chuyển mình thành hạ tầng thiết yếu
Khi công nghệ chuyển dịch từ vai trò công cụ hỗ trợ sang hạ tầng cốt lõi của đời sống, việc nâng cao khả năng tiếp cận (accessibility) công nghệ cho người dùng, nhất là các cộng đồng dễ tổn thương, trở thành nhiệm vụ quan trọng. Zalo đặt mục tiêu nâng cao năng lực tiếp cận công nghệ cho mọi nhóm người dùng tại Việt Nam, bao gồm người khuyết tật và người yếu thế.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), ước tính có khoảng 1,3 tỷ người khuyết tật trên toàn cầu, tương đương 16% dân số. Tại Việt Nam, Điều tra người khuyết tật năm 2023 (VDS 2023) của Tổng cục Thống kê cho thấy hơn 6,11% người từ 2 tuổi trở lên là người khuyết tật, trong đó chỉ 33% được tiếp cận Internet, so với tỷ lệ 83% của nhóm dân số còn lại.
Thiết kế bao trùm – chìa khóa giải quyết bất bình đẳng số
Để khắc phục khoảng cách trải nghiệm số, tư duy thiết kế sản phẩm công nghệ hiện đại buộc phải chuyển sang phương thức thiết kế bao trùm (Inclusive Design) và thiết kế hỗ trợ tiếp cận (Design for Accessibility). Thiết kế bao trùm đặt sự đa dạng hành vi con người làm trọng tâm ngay từ những bước phác thảo đầu tiên.
Nguyễn Việt Tiến, học sinh lớp 10 tại Hà Nội, là một trong khoảng 2 triệu người khiếm thị và mù tại Việt Nam. Em thường xuyên sử dụng tính năng VoiceOver để nghe thông tin hiển thị trên màn hình điện thoại. Việt Tiến chia sẻ: “Vai trò cốt lõi của công nghệ không chỉ là hỗ trợ kỹ thuật, mà còn tạo ra sự công bằng trong cơ hội tiếp cận thông tin, giáo dục và việc làm cho người yếu thế”.
Các tính năng hỗ trợ đa dạng nhóm người dùng
Để đáp ứng nhu cầu của những người dùng như Việt Tiến, Zalo liên tục cải tiến sản phẩm. Người khiếm thị có thể sử dụng VoiceOver bằng cách chạm vào màn hình và nghe thiết bị đọc nội dung. Giải pháp này giúp tăng cường tính tự chủ, cho phép họ tự đọc tin nhắn, trả lời bạn bè, gọi điện cho người thân mà không phụ thuộc vào người khác.
Đối với người khiếm thính hoặc người cao tuổi gặp khó khăn về thính giác, tính năng Phụ đề cuộc gọi (Call Caption) hiển thị lời nói của người đối diện thành chữ theo thời gian thực trên màn hình video call, giúp theo dõi cuộc trò chuyện dễ dàng hơn. Ngoài ra, người cao tuổi có thể điều chỉnh cỡ chữ lớn (Big font size) để tối ưu trải nghiệm đọc.
Với người lao động phổ thông, tính năng soạn tin nhắn bằng giọng nói (Dictation) được sử dụng rộng rãi. Người dùng chỉ cần nói trực tiếp vào thiết bị để chuyển giọng nói thành văn bản nhanh chóng, giảm thời gian gõ bàn phím, đặc biệt hữu ích cho tài xế công nghệ hoặc người không quen gõ bàn phím. Ước tính có khoảng 8,2 triệu người dùng sử dụng Dictation trên Zalo mỗi tháng.
Ứng dụng AI mở rộng khả năng tiếp cận
Theo ước tính, khoảng 30% người dùng Zalo đang sử dụng các tính năng AI mỗi tháng. Việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo vào nền tảng nhắn tin Zalo đã giúp nhiều nhóm người dùng tưởng chừng bị “bỏ quên” hòa nhập vào dòng chảy số.
Tại sự kiện “Build Accessible Experiences on iOS” diễn ra ở Singapore nhân Ngày Nhận thức toàn cầu về khả năng tiếp cận (GAAD), anh Nguyễn Hữu Đức, quản lý sản phẩm tại Zalo, chia sẻ: “Trong tương lai, Zalo sẽ tiếp tục đầu tư và hoàn thiện nhiều tính năng giúp tăng cường khả năng tiếp cận cho nhiều nhóm người dùng, đặc biệt là nhóm yếu thế, như Dictation, Voice to Text, Text to Speech, tăng cỡ chữ lớn và Call Caption. Mục tiêu của chúng tôi không chỉ là hỗ trợ người khuyết tật mà còn làm cho sản phẩm dễ tiếp cận với mọi người dùng trong cuộc sống hàng ngày”.
