Ngay từ khi chào đời, não bộ trẻ đã bắt đầu hình thành hàng triệu kết nối thần kinh mỗi giây. Theo TS.BS Phạm Thị Thuận, khoa Nhi, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, việc nuôi dưỡng não bộ không chỉ đơn thuần là cho trẻ ăn đủ, mà quan trọng hơn là bổ sung đúng dưỡng chất vào đúng thời điểm.
Não bộ trẻ cần gì để phát triển?
Khoảng 60% khối lượng não bộ là chất béo, trong đó phần lớn là các axit béo omega-3 như DHA, EPA và ALA. DHA (Docosahexaenoic Acid) là thành phần chính cấu tạo nên tế bào não và võng mạc, giúp tăng cường khả năng ghi nhớ, học hỏi và hỗ trợ thị giác. EPA (Eicosapentaenoic Acid) tuy chiếm tỷ lệ ít hơn nhưng hỗ trợ dẫn truyền tín hiệu thần kinh, điều hòa cảm xúc và cải thiện sự tập trung. ALA (Alpha-Linolenic Acid) là axit béo từ thực vật, có trong các loại hạt và dầu thực vật, có thể chuyển hóa một phần thành DHA và EPA.
Phần còn lại của não gồm nước, protein, carbohydrate và muối khoáng. Điều này cho thấy chất béo, đặc biệt là omega-3, đóng vai trò then chốt trong cấu trúc và hoạt động của não. Việc bổ sung đầy đủ và cân đối các dưỡng chất ngay từ những năm đầu đời sẽ giúp trẻ phát triển trí tuệ tối ưu. Đáng chú ý, ALA chỉ có trong nguồn thực vật, không tồn tại trong omega từ động vật, nên cần được bổ sung qua chế độ ăn.
Vai trò của các dưỡng chất ít được chú ý
Nhiều cha mẹ thường đánh giá sai "thời điểm vàng" để phát triển trí não cho con. Việc đầu tư dinh dưỡng và kích thích trí tuệ chỉ được chú trọng khi trẻ bắt đầu đi học hoặc khi đã có dấu hiệu kém tập trung. Theo TS Thuận, điều này có thể ảnh hưởng đến khả năng tư duy, tính toán, phản xạ và mức độ tập trung về lâu dài.
Thực tế, ngay từ khi chào đời, não bộ trẻ đã bắt đầu hình thành các kết nối thần kinh thông qua trải nghiệm hàng ngày. Những tương tác tích cực giữa trẻ với cha mẹ và môi trường xung quanh là chất xúc tác quan trọng giúp não bộ hoàn thiện. Nhiều nghiên cứu khoa học đã khẳng định vai trò của omega-3 trong phát triển trí não. Một báo cáo tổng quan từ 18 thử nghiệm lâm sàng tại Anh, Tây Ban Nha và Hà Lan cho thấy omega-3 góp phần hình thành năng lực nhận thức, tăng khả năng học hỏi, ghi nhớ và phát triển thị giác.
Bên cạnh chế độ ăn, môi trường nuôi dưỡng cũng rất quan trọng. Cha mẹ nên thường xuyên trò chuyện, tương tác với trẻ để kích thích phản xạ và giao tiếp. Với trẻ sơ sinh, giao tiếp cần chậm rãi, kết hợp cử chỉ, nét mặt và khoảng ngừng để trẻ có cơ hội đáp lại. Xây dựng lối sống lành mạnh, khuyến khích vận động phù hợp cũng góp phần phát triển toàn diện cả thể chất và trí tuệ.
Ngoài ra, một số vi chất như sphingomyelin và choline đóng vai trò quan trọng trong quá trình myelin hóa thần kinh, yếu tố quyết định tốc độ truyền dẫn tín hiệu trong não. Hiện nay, các dưỡng chất này đã được bổ sung trong nhiều sản phẩm dinh dưỡng cho phụ nữ mang thai và trẻ nhỏ, nhằm hỗ trợ phát triển hệ thần kinh và trí tuệ ngay từ giai đoạn sớm.
