Ngày 28/3/2025, tại Hà Nội, Cục Bản quyền tác giả (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Việt Nam) phối hợp với Cục Bản quyền tác giả Nhật Bản tổ chức Hội thảo “Việt Nam – Nhật Bản: Tăng cường hợp tác bảo hộ quyền tác giả trên môi trường số”. Sự kiện nhằm cập nhật tình hình bảo hộ và thực thi quyền tác giả trong bối cảnh công nghệ số và trí tuệ nhân tạo phát triển mạnh mẽ; đồng thời tạo diễn đàn để các cơ quan quản lý, tổ chức và chuyên gia hai nước trao đổi chính sách, chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn và tăng cường hợp tác trong công tác quản lý, thực thi quyền tác giả, quyền liên quan trên môi trường số.
Bản quyền là trụ cột của nền kinh tế sáng tạo
Phát biểu khai mạc hội thảo, ông Trần Hoàng, Cục trưởng Cục Bản quyền tác giả (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) nhấn mạnh, Việt Nam luôn xác định bản quyền là một trong những trụ cột quan trọng của nền kinh tế sáng tạo. Thời gian qua, Việt Nam đã không ngừng hoàn thiện hệ thống pháp luật về quyền tác giả, quyền liên quan; tăng cường năng lực thực thi; thúc đẩy ứng dụng công nghệ số trong quản lý nhà nước; đồng thời đẩy mạnh hợp tác quốc tế nhằm đáp ứng yêu cầu của quá trình hội nhập và sự phát triển nhanh chóng của công nghệ.
Đối với lĩnh vực thực thi trên môi trường số, Việt Nam đang từng bước hoàn thiện các cơ chế phối hợp giữa cơ quan quản lý nhà nước, chủ thể quyền, doanh nghiệp công nghệ, các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trung gian và các nền tảng số nhằm nâng cao hiệu quả phát hiện, ngăn chặn và xử lý các hành vi xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan. Tuy nhiên, theo Cục trưởng Bản quyền tác giả, không một quốc gia nào có thể giải quyết hiệu quả các vấn đề bản quyền trên môi trường số nếu chỉ hành động đơn lẻ; đặc tính xuyên biên giới của Internet đòi hỏi sự hợp tác quốc tế ngày càng chặt chẽ hơn.
Hợp tác Việt Nam – Nhật Bản trong lĩnh vực bản quyền
Ông Trần Hoàng cho biết, trong nhiều năm qua, quan hệ hợp tác giữa Việt Nam và Nhật Bản trong lĩnh vực quyền tác giả luôn được duy trì và phát triển tốt đẹp. Đặc biệt, Bản ghi nhớ hợp tác giữa Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Việt Nam và Bộ Giáo dục, Văn hóa, Thể thao, Khoa học và Công nghệ Nhật Bản được ký năm 2015 đã tạo nền tảng quan trọng để hai bên tăng cường trao đổi thông tin, chia sẻ kinh nghiệm, nâng cao năng lực và thúc đẩy hợp tác về bảo hộ quyền tác giả, bao gồm cả trong môi trường số. Các lĩnh vực hợp tác được xác định gồm tăng cường bảo hộ bản quyền trong môi trường số, chống xâm phạm bản quyền, phát triển quản lý tập thể quyền, nâng cao nhận thức và tăng cường năng lực.
Thông qua khuôn khổ hợp tác này, nhiều hoạt động trao đổi đoàn, hội thảo chuyên đề, và chia sẻ kinh nghiệm đã được triển khai hiệu quả, góp phần tăng cường năng lực quản lý và thực thi quyền tác giả của cả hai bên. Hội thảo hôm nay tiếp tục là minh chứng cho mối quan hệ hợp tác thiết thực và hiệu quả giữa Việt Nam và Nhật Bản. Với sự tham gia của nhiều chuyên gia và tổ chức có kinh nghiệm thực tiễn trong lĩnh vực bản quyền, hội thảo sẽ giúp các cơ quan quản lý, các chủ thể quyền, doanh nghiệp và các tổ chức liên quan có thêm những góc nhìn mới, những giải pháp thiết thực nhằm nâng cao hiệu quả thực thi quyền tác giả trong bối cảnh công nghệ số và trí tuệ nhân tạo phát triển nhanh chóng.
Nhật Bản chú trọng bảo vệ bản quyền trong kỷ nguyên số
Chia sẻ tại hội thảo, ông Kawakami Toshihiro, Cục trưởng Cục Bản quyền tác giả Nhật Bản cho biết, những năm gần đây, để phát triển ngành công nghiệp sáng tạo trong nước, Nhật Bản luôn chú trọng đến vấn đề bảo vệ và bảo hộ quyền tác giả, đặc biệt là trên môi trường số. Tuy nhiên, tình trạng vi phạm bản quyền vẫn đang là một vấn đề đáng lo ngại, đòi hỏi phải thúc đẩy hợp tác quốc tế để ngăn chặn hiệu quả vấn nạn này. Trong bối cảnh đó, hội thảo bản quyền hôm nay được kỳ vọng là diễn đàn để các chuyên gia, nhà quản lý Việt Nam và Nhật Bản chia sẻ về những nỗ lực bảo vệ bản quyền đang được triển khai, đồng thời trao đổi các biện pháp hợp tác nhằm nâng cao hiệu quả bảo vệ bản quyền trên không gian mạng trong thời gian tới.
Nội dung chuyên sâu và kinh nghiệm thực tiễn
Trong khuôn khổ hội thảo, các đại biểu đã trao đổi nhiều nội dung chuyên sâu, bao gồm: cập nhật tình hình thực thi bản quyền tại Việt Nam và Nhật Bản và những kết quả đạt được trong công tác quản lý, bảo hộ và xử lý các hành vi xâm phạm trên môi trường số; kinh nghiệm của Hiệp hội Công nghiệp ghi âm Nhật Bản (RIAJ) trong bảo vệ bản quyền âm nhạc; kinh nghiệm Hiệp hội Bản quyền Sách điện tử Nhật Bản (ABJ) trong bảo vệ bản quyền truyện tranh. Đại diện Cục Bản quyền tác giả của Việt Nam và Nhật Bản chia sẻ về tình hình thực thi bản quyền và chống xâm phạm quyền tác giả trên môi trường số ở hai nước.
Hội thảo cũng nghe đại diện Nhà xuất bản Kim Đồng chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn trong hoạt động chống vi phạm bản quyền đối với xuất bản phẩm tại Việt Nam; Trung tâm CODA Việt Nam chia sẻ hoạt động và kinh nghiệm xử lý các vụ việc xâm phạm bản quyền trên môi trường số. Các phiên hỏi đáp tạo điều kiện để đại biểu hai nước trao đổi trực tiếp về những khó khăn, thách thức trong thực thi bản quyền trên môi trường số, cơ chế phối hợp giữa cơ quan quản lý nhà nước, chủ thể quyền và doanh nghiệp công nghệ, cũng như các giải pháp nâng cao hiệu quả phát hiện, ngăn chặn và xử lý hành vi xâm phạm bản quyền trong bối cảnh phát triển của các nền tảng số và trí tuệ nhân tạo.
Hướng tới môi trường bản quyền số minh bạch và bền vững
Hội thảo là hoạt động thiết thực nhằm tiếp tục triển khai các nội dung hợp tác giữa Việt Nam và Nhật Bản trong lĩnh vực quyền tác giả, quyền liên quan, góp phần tăng cường trao đổi chính sách, chia sẻ kinh nghiệm quốc tế, nâng cao năng lực thực thi và thúc đẩy xây dựng môi trường bản quyền số minh bạch, an toàn và bền vững, tạo động lực cho phát triển công nghiệp văn hóa và nền kinh tế sáng tạo của hai quốc gia.
