Làn sóng video giả do AI tạo ra tràn ngập mạng xã hội về cuộc chiến Mỹ - Israel - Iran
Trong những tuần đầu của cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran, một hiện tượng đáng báo động đã xuất hiện: hàng loạt video và hình ảnh giả mạo do trí tuệ nhân tạo tạo ra đã tràn ngập các nền tảng mạng xã hội với mức độ chưa từng thấy. Những nội dung này nhanh chóng trở thành công cụ chiến tranh thông tin mới, gây thêm sự hỗn loạn và nhầm lẫn cho công chúng về diễn biến thực tế trên chiến trường.
Quy mô chưa từng có và tác động hỗn loạn
Theo phân tích của New York Times sử dụng các biện pháp kiểm tra dấu hiệu kỹ thuật và tổng hợp từ nhiều cơ quan, đã có hơn 110 hình ảnh và video do AI tạo ra trong vòng 2 tuần qua liên quan đến cuộc chiến ở Trung Đông. Những nội dung giả mạo này bao trùm hầu hết mọi khía cạnh của giao tranh, từ cảnh người Israel hoảng loạn gào thét cho đến các tàu quân sự Mỹ bị tên lửa và ngư lôi tấn công.
Tổng cộng, những video và hình ảnh giả này đã được xem hàng triệu lần trên các nền tảng như X, TikTok, Facebook và được chia sẻ rộng rãi trong các hộp tin nhắn riêng. Marc Owen Jones, phó giáo sư phân tích truyền thông tại Đại học Northwestern ở Qatar, nhận định: "Có lẽ chúng ta đang chứng kiến lượng nội dung liên quan đến AI nhiều hơn bất kỳ thời điểm nào trước đây. Mọi thứ đã rất khác so với thời điểm xung đột ở Ukraine."
Vũ khí thông tin hiệu quả trong chiến lược truyền thông
Nghiên cứu của Cyabra, công ty phân tích dữ liệu mạng xã hội, cho thấy phần lớn video AI về cuộc chiến mang quan điểm ủng hộ Iran, thường nhằm phóng đại sức mạnh và mức độ tinh vi của quân đội nước này. Ông Marc Owen Jones giải thích: "Việc sử dụng các hình ảnh AI về những địa điểm ở vùng Vịnh ngày càng quan trọng trong chiến lược truyền thông của Iran. Bởi nó tạo cảm giác rằng cuộc chiến này tàn khốc và có thể gây tổn thất lớn hơn cho các đồng minh của Mỹ so với thực tế."
Một trong những video giả được lan truyền rộng rãi nhất được cho là quay từ ban công căn hộ ở Tel Aviv, cho thấy đường chân trời thành phố bị dội tên lửa liên tiếp với lá cờ Israel xuất hiện ở tiền cảnh. Video này thu hút hàng triệu lượt xem và được nhiều người có ảnh hưởng cùng các trang tin chia sẻ lại. Theo các chuyên gia, việc lá cờ Israel xuất hiện ở tiền cảnh chính là dấu hiệu phổ biến của video do AI tạo ra, vì công cụ AI thường tự động thêm chi tiết khi người dùng nhập mô tả về cảnh tấn công tên lửa.
Thách thức trong việc ngăn chặn và kiểm soát
Trong một trường hợp điển hình, nội dung giả do AI đã đóng vai trò lớn trong việc lan truyền thông tin sai lệch. Ngày 1/3, khi hải quân Iran tuyên bố đã tấn công thành công tàu CVN-72 của Mỹ, làn sóng ảnh giả do AI tạo ra đã bùng nổ. Nhiều người dùng Iran đã chia sẻ và ăn mừng đoạn video này trên mạng, coi đó là bằng chứng cho thấy đòn phản công của Iran đang khiến liên minh lung lay. Tuy nhiên sau đó, Mỹ khẳng định cuộc tấn công đã không thành công và con tàu không hề bị hư hại.
Theo New York Times, các công ty mạng xã hội gần như không có biện pháp hiệu quả để đối phó với làn sóng video AI giả mạo tràn ngập nền tảng trong năm ngoái, ngay cả khi nhiều công cụ mới được ra mắt. Thông thường, người dùng có thể dễ dàng che hoặc xóa watermark đánh dấu nội dung giả. Trong tuần trước, nền tảng X thông báo sẽ tạm ngừng chia sẻ doanh thu trong 90 ngày đối với các tài khoản đăng nội dung AI về "xung đột vũ trang" không gắn nhãn rõ ràng. Tuy nhiên, công ty Cyabra phát hiện nhiều tài khoản có liên hệ với Iran chỉ quan tâm đến việc lan truyền thông tin chứ không phải lợi nhuận.
Bà Valerie Wirtschafter, nghiên cứu viên tại Brookings Institution chuyên về chính sách đối ngoại và AI, nhận định: "Thực chất, mạng xã hội và AI đã trở thành một công cụ của chiến tranh. Những nội dung giả mạo này không chỉ gây nhầm lẫn mà còn làm thay đổi nhận thức của công chúng về mức độ chấp nhận chiến tranh."
Hàng chục hình ảnh và video AI khác hoạt động như một dạng tuyên truyền kỹ thuật số mới, thậm chí không cố che giấu bản chất giả mạo của mình. Một số nội dung ca ngợi các lãnh đạo thế giới, trong khi số khác lại khắc họa lãnh đạo phe đối lập theo hướng phi nhân hóa. Hiện tượng này đặt ra những câu hỏi lớn về tương lai của thông tin trong thời đại AI và khả năng kiểm soát nội dung giả mạo trên không gian mạng.
