Ukraine cảnh báo mối đe dọa ngày càng gia tăng khi Nga bắt đầu tung ra nhiều đòn tấn công hơn sử dụng tên lửa siêu vượt âm Zircon. Trong đợt không kích đêm 1/6 và rạng sáng 2/6, Nga đã phóng 8 tên lửa Zircon trong một đòn tấn công duy nhất, nhưng lực lượng phòng không Ukraine không thể đánh chặn bất kỳ quả nào.
Nguyên nhân chính là do không phải mọi hệ thống phòng không đều có khả năng đối phó với loại mục tiêu siêu vượt âm này, và Kiev đang thiếu nghiêm trọng tên lửa đánh chặn cho tổ hợp Patriot. Ông Anton Zemlianyi, nhà phân tích thuộc Trung tâm An ninh và Hợp tác Ukraine (UCSC), cho biết điều này khiến các tên lửa Zircon dễ dàng xuyên thủng lưới phòng không.
Đặc điểm của tên lửa Zircon
3M22 Zircon là tên lửa siêu vượt âm do Nga phát triển, ban đầu được thiết kế để tiêu diệt các tàu mặt nước. Tuy nhiên, Nga đang sử dụng loại tên lửa này theo cách không thông thường để tấn công các mục tiêu trên bộ tại Ukraine. Zircon có tầm bắn 600-1.000 km, có thể lên tới 1.500 km, với độ cao hành trình 30-40 km. Tốc độ của tên lửa đạt khoảng Mach 5,5 ở giai đoạn hành trình và có thể đạt Mach 7,5 ở giai đoạn cuối. Nó mang đầu đạn nặng 300-400 kg và dài 8-10 m.
Zircon là tên lửa hai tầng: tầng đầu sử dụng nhiên liệu rắn, tầng hai trang bị động cơ phản lực dòng thẳng (ramjet). Dữ liệu dẫn bắn được cung cấp bởi vệ tinh hoặc máy bay trinh sát. Trước đây, các vụ phóng Zircon được ghi nhận từ bán đảo Crimea nhằm vào các tỉnh Kiev, Kharkov và Vinnytsia. Hiện nay, Nga cũng triển khai chúng từ các trận địa phóng tại tỉnh Kursk.
Thách thức đối với phòng không Ukraine
Khác với tên lửa Kinzhal, Zircon được đánh giá là vũ khí siêu vượt âm thực sự với tốc độ cực cao, cho phép nó tiếp cận mục tiêu trong thời gian rất ngắn. Tùy thuộc vào vị trí phóng tại tỉnh Kursk, thời gian bay tới mục tiêu ở Ukraine chỉ khoảng 3-6 phút, khiến lực lượng phòng không Ukraine có rất ít thời gian phản ứng.
Do được thiết kế để hạ các mục tiêu di động trên biển, sai số của Zircon rất nhỏ, giúp nó chính xác hơn nhiều loại tên lửa khác của Nga. Phòng không Ukraine từng tuyên bố bắn hạ thành công loại tên lửa này trong các cuộc tấn công trước đây nhờ hệ thống Patriot. Tuy nhiên, trong cuộc tấn công ngày 2/6, không một quả Zircon nào bị bắn hạ.
Theo ông Zemlianyi, nguyên nhân là tình trạng thiếu nghiêm trọng tên lửa đánh chặn đạn đạo PAC-3 dành cho Patriot, do các đối tác chưa thể cung cấp kịp thời. Ông cho rằng vì thiếu đạn, một tỷ lệ đáng kể tên lửa Nga, bao gồm toàn bộ số Zircon, đã xuyên thủng lưới phòng không và đánh trúng mục tiêu.
Khả năng sản xuất và chiến thuật của Nga
Theo Cục Tình báo Quốc phòng Ukraine (HUR), Nga duy trì tốc độ sản xuất Zircon ổn định, khoảng 10 tên lửa mỗi tháng. Trong vài năm qua, nước này được cho là đã tích lũy hơn 200 tên lửa loại này. Chuyên gia Ukraine nhận định Nga không sử dụng Zircon ồ ạt như tên lửa hành trình Kh-101 hay Kalibr, mà dùng chúng để đa dạng hóa kho vũ khí và gia tăng áp lực lên hệ thống phòng không Ukraine.
