Trong bối cảnh xung đột leo thang, việc Ukraine sử dụng rộng rãi máy bay không người lái (UAV) Hornet để phong tỏa các tuyến hậu cần đang đặt ra những thách thức đáng kể với quân đội Nga.
UAV Hornet: Vũ khí "đáng gờm" từ Mỹ
Quân đội Ukraine (AFU) đang tích cực triển khai UAV tấn công Hornet, với giá thành lên tới 12.000 USD/chiếc, trong các cuộc tấn công vào các khu vực do Nga kiểm soát. Theo kênh Telegram quân sự Voyennaya Khronika, điểm nổi bật của Hornet nằm ở độ tin cậy cao, do được sản xuất và lắp ráp tại Mỹ, khác biệt hoàn toàn so với các sản phẩm tự chế của Ukraine.
Truyền thông Nga đánh giá cao tính năng kỹ chiến thuật và chất lượng của Hornet, mô tả chúng là "rất ấn tượng". Các UAV này thường tiếp cận các tuyến đường giao thông huyết mạch, bay dọc theo đó để săn tìm mục tiêu. Tại khu vực Donetsk, Hornet thường xâm nhập qua sông Kalmius, cho thấy AFU đang tận dụng triệt để cơ sở dữ liệu về các tuyến đường và cơ sở hậu phương của Nga.
Trang tin Militarnyi của Ukraine nhấn mạnh rằng Nga đã nhận thức được mối đe dọa nghiêm trọng từ Hornet, vượt xa các UAV tự chế. Hornet là loại UAV cánh cố định tầm trung, được phát triển bởi công ty Swift Beat LLC của Mỹ.
Sau khi được Mỹ bàn giao hàng loạt vào mùa xuân năm 2026, AFU đã sử dụng Hornet rộng rãi trong chiến dịch "phong tỏa hậu cần", nhằm tấn công có chọn lọc vào các phương tiện vận chuyển quân sự, xe chở nhiên liệu và các tuyến đường tiếp tế dọc hành lang đất liền từ Nga đến Crimea (đường cao tốc R-280 “Novorossiya” Mariupol - Melitopol và đường cao tốc H-20 Donetsk - Mariupol).
Công nghệ AI và chiến thuật độc đáo của Hornet
Hornet không chỉ là một thách thức quân sự mà còn là một thách thức kỹ thuật đối với quân đội Nga (RFAF). Mối nguy hiểm chính của nó không nằm ở kích thước hay khối lượng chất nổ, mà ở hệ thống điều khiển và thuật toán dẫn đường.
UAV Hornet được trang bị hệ thống định vị quang học và hệ thống thị giác máy tính (các yếu tố trí tuệ nhân tạo). Nó quét địa hình bên dưới so với bản đồ được tải sẵn, tự động phát hiện và khóa mục tiêu (như xe tải trên đường cao tốc) dựa trên hình dáng. Điều này khiến các thiết bị gây nhiễu tín hiệu vệ tinh thông thường trở nên không hiệu quả.
Một chiến thuật sáng tạo của AFU là sử dụng khinh khí cầu tầm cao làm phương tiện mang phóng, giúp tiết kiệm pin và tăng tầm hoạt động của Hornet lên 150-160km. Khinh khí cầu bí mật đưa Hornet lên độ cao tối đa 8km, sau đó UAV tách ra và lượn về phía mục tiêu, gần như không tạo ra tiếng động hay dấu hiệu nhiệt.
Tải trọng chiến đấu của Hornet dao động từ 1,5 đến 4,5kg (chủ yếu là đầu đạn nổ lõm), đủ để phá hủy xe tải hoặc xe bồn. Đã có trường hợp Hornet được dùng để rải mìn từ xa.
Phản ứng của quân đội Nga: Từ phòng không đến AI đối AI
Trước mối đe dọa từ Hornet, Nga đã triển khai nhiều biện pháp đối phó. Militarnyi cho biết, hệ thống tên lửa và pháo phòng không Pantsir-S1 và Tor của Nga đã bắn hạ nhiều UAV loại này khi phát hiện ra chúng.
Vỏ của Hornet làm bằng polypropylene dạng bọt, khiến nó gần như không phản hồi sóng radar. Do đó, việc phát hiện bằng mắt thường và khí tài hồng ngoại đóng vai trò quan trọng.
Các phân đội phòng không cơ động, trang bị pháo phòng không hạng nhẹ (ZU-23-2 cỡ 23mm) hoặc súng máy hạng nặng 14,5mm và khí tài quan sát ảnh nhiệt, đang được tăng cường dọc hành lang hậu cần Crimea để đánh chặn UAV ở độ cao thấp (thường 300-500m).
Về UAV đánh chặn trực tiếp, Military Mechanics tiết lộ RFAF đã sử dụng UAV đánh chặn Yolka nhỏ gọn, cũng được trang bị trí tuệ nhân tạo, để tiêu diệt Hornet rất hiệu quả.
Do Hornet là một nền tảng thử nghiệm công nghệ AI của Mỹ trong điều kiện chiến đấu, các cơ quan kỹ thuật của Nga đã liên tục điều chỉnh phần mềm hệ thống tác chiến điện tử để phù hợp với các tần số và thuật toán mới của đối phương.
Kyiv Post, dẫn nguồn tin từ Không quân Ukraine, cho biết quân nhân và kỹ sư Nga đã tiếp cận được các mảnh vỡ và thậm chí cả mẫu vật hoàn chỉnh của UAV Hornet (Ukraine gọi là Martian-2). Việc nghiên cứu hình dáng khí động học đã giúp điều chỉnh các trạm radar hay trinh sát ảnh nhiệt chính xác hơn để phát hiện loại mục tiêu "khó nhằn" này.
Một kỹ sư Ukraine giấu tên tiết lộ với Kyiv Post rằng các mạch điều khiển tương tự Hornet đã xuất hiện trên UAV Molniya-2 của Nga. Mặc dù việc đảo ngược kỹ thuật rất khó khăn do các bo mạch điều khiển của Hornet được trang bị mô-đun xóa bộ nhớ trong trường hợp sự cố hoặc truy cập trái phép, nhưng không thể loại trừ khả năng "bộ phận tự hủy" bị hư hại, biến chúng thành chiến lợi phẩm giá trị.
Việc Nga có giải mã được "bộ não Mỹ" của Hornet hay không vẫn còn là ẩn số, nhưng RFAF hiện cũng sở hữu nhiều UAV được trang bị trí tuệ nhân tạo. Trên hướng mặt trận Kherson, các đơn vị trinh sát và lực lượng chiến đấu không người lái thuộc Cụm quân Dnepr của Nga đã bắt đầu sử dụng UAV Aurora-1MT mới, tích hợp AI.
Bộ xử lý tensor tích hợp trên Aurora-1MT cho phép mạng nơ-ron xử lý luồng video và nhận dạng thiết bị hoặc nhân sự của AFU trong thời gian thực khi đang bay, sau đó điều khiển hỏa lực như pháo binh hoặc tên lửa phòng không nhắm mục tiêu.
Qua việc đối phó với UAV Hornet, RFAF không chỉ thu được kinh nghiệm quý báu trong việc chống lại các loại vũ khí tiên tiến của Mỹ mà còn tiếp cận các công nghệ sẽ định hình sự phát triển của quân đội Nga trong nhiều năm tới.
