Chuyên gia quân sự Ukraine Anatolii Khrapchynskyi cảnh báo rằng các máy bay không người lái (UAV) của Nga đang trở nên nguy hiểm hơn nhờ công nghệ bầy đàn mới, cho phép chúng giao tiếp và phối hợp với nhau trong thời gian thực.
Công nghệ bầy đàn khiến UAV Nga khó đối phó
Theo ông Khrapchynskyi, Nga đang tích cực nâng cấp UAV và triển khai công nghệ bầy đàn tập kích. Điều này cho phép các UAV thay đổi đường bay theo thời gian thực trong quá trình thực hiện các cuộc tấn công đường không, khiến chúng trở nên linh hoạt và khó bị đánh chặn hơn so với tên lửa hành trình truyền thống.
Không giống tên lửa hành trình bay theo lộ trình cố định, UAV hiện đại có khả năng thích ứng với tình huống trên không. Nhờ áp dụng công nghệ liên lạc dạng lưới (mesh), các UAV Nga có thể trao đổi thông tin trực tiếp với nhau ngay trong lúc bay.
Cơ chế hoạt động của bầy đàn UAV Nga
Cụ thể, nếu những UAV đi đầu trong đội hình bị các tổ hỏa lực cơ động hoặc UAV đánh chặn của Ukraine phát hiện và tấn công, chúng sẽ gửi cảnh báo cho người điều khiển cũng như các UAV phía sau. Thậm chí Nga còn sử dụng một chatbot riêng trên nền tảng nhắn tin để hỗ trợ quá trình này.
“Các UAV phía sau sẽ thay đổi quỹ đạo và tránh khu vực đó vì biết nơi đó đang có mối đe dọa”, ông Khrapchynskyi cho biết.
Ngoài ra, một số UAV Shahed cải tiến hiện đã được trang bị hệ thống trinh sát điện tử. Điều này cho phép chúng tự động phát hiện các đài radar hoặc hệ thống tác chiến điện tử của Ukraine và khóa mục tiêu dựa trên tín hiệu phát xạ.
Thách thức mới cho phòng không Ukraine
Theo ông Khrapchynskyi, nguyên tắc phòng không truyền thống “phát hiện rồi tiêu diệt” hiện không còn đủ hiệu quả trước các bầy đàn UAV. Trong các cuộc tấn công hiện đại của Nga, UAV được phân chia nhiệm vụ rất rõ ràng: Một số làm nhiệm vụ trinh sát, một số đóng vai trò trạm tiếp sóng thông tin, và một số được thiết kế để đối phó với máy bay Ukraine tìm cách đánh chặn chúng.
Để đối phó hiệu quả, Ukraine cần một “hệ thống phòng không thông minh”, trong đó ưu tiên hạ gục các UAV tiếp sóng thông tin - công cụ giúp bầy đàn vũ khí của Nga "nói chuyện" với nhau. Khi mất liên lạc, các UAV còn lại sẽ mất khả năng cơ động và phối hợp, trở thành những UAV thông thường dễ bị bắn hạ hơn nhiều.
“Bầy đàn UAV hiện là hướng phát triển triển vọng nhất. Người Nga đang đi theo con đường đó. Chúng ta có thể ngăn chặn họ hay không? Tôi nghĩ là có, vì chúng ta đã có một số giải pháp. Nhưng các biện pháp đối phó của chúng ta sẽ tiếp tục buộc đối phương hiện đại hóa hơn nữa", ông nhận định.
Mối nguy từ công nghệ lưỡng dụng
Ông Khrapchynskyi nhấn mạnh rằng mối nguy lớn nhất hiện nay nằm ở việc các công nghệ hiện đại ngày càng dễ tiếp cận. Theo ông, Nga đang sử dụng cả những linh kiện máy tính dân dụng để nâng cấp vũ khí. Từ nền tảng công nghệ thương mại, họ có thể xây dựng các hệ thống trí tuệ nhân tạo phục vụ mục đích quân sự.
Chuyên gia này nhận định, cách triển khai các linh kiện lưỡng dụng như vậy là vấn đề lớn nhất, vì chúng giúp Nga, với tư cách một cường quốc quân sự, có khả năng thích nghi và sản xuất quy mô lớn dù đối mặt với hàng loạt lệnh cấm vận.
