Trung Quốc đã chính thức trở thành quốc gia đầu tiên trên thế giới phê duyệt việc bán thương mại giao diện não - máy tính xâm lấn. Đây là một cột mốc quan trọng trong cuộc đua toàn cầu nhằm kết nối trực tiếp não bộ con người với các hệ thống kỹ thuật số. Thiết bị mang tên NEO, do Cục Quản lý Sản phẩm Y tế Quốc gia Trung Quốc cấp phép, đã sẵn sàng bước vào giai đoạn sản xuất thương mại, vượt lên trước Neuralink của tỷ phú Elon Musk – vốn vẫn đang trong giai đoạn thử nghiệm lâm sàng dù đã thử nghiệm trên người từ năm 2024.
Bước tiến vượt bậc của Trung Quốc
NEO được phát triển bởi công ty khởi nghiệp Neuracle Technology có trụ sở tại Thượng Hải, hợp tác với các nhà nghiên cứu tại Đại học Thanh Hoa. Trong khi Neuralink của Elon Musk thu hút sự chú ý của truyền thông nhờ những đột phá kỹ thuật, thì chính Trung Quốc mới là bên giành chiến thắng trong chặng đua pháp lý để thương mại hóa sản phẩm. Nhiều chuyên gia nhận định, thành tựu này nhấn mạnh cách các lựa chọn kỹ thuật có thể định hình kết quả quản lý.
Phương pháp ít xâm lấn hơn Neuralink
Khác với thiết bị cấy ghép N1 của Neuralink sử dụng các điện cực siêu mỏng được cấy trực tiếp vào vỏ não bằng phẫu thuật viên robot chuyên dụng, NEO áp dụng phương pháp ít xâm lấn hơn. Các cảm biến của NEO được đặt trên màng cứng – màng bảo vệ bao quanh não – cho phép thu nhận tín hiệu thần kinh mà không cần xuyên qua mô não. Thiết kế này giúp giảm thiểu các rủi ro liên quan đến chảy máu, phản ứng miễn dịch, tổn thương mô và sẹo lâu dài. Nhược điểm là thiết bị chỉ thu nhận hoạt động sóng não tổng quát, thay vì các tín hiệu chi tiết ở cấp độ tế bào thần kinh như các hệ thống xâm lấn hơn.
Phương pháp này giúp giảm thiểu tối đa nguy cơ viêm nhiễm hoặc để lại sẹo trên các mô thần kinh nhạy cảm. Nhờ đó, ca phẫu thuật cấy ghép chỉ kéo dài khoảng 90 phút và độ an toàn được đảm bảo ở mức cao nhất.
Ứng dụng y tế và triển vọng tương lai
Hiện tại, NEO tập trung vào phục hồi chức năng y tế. Trong các thử nghiệm lâm sàng, bệnh nhân bị liệt đã sử dụng thiết bị cấy ghép để điều khiển găng tay robot, giúp họ thực hiện các công việc hàng ngày như cầm nắm đồ vật, ăn uống một cách độc lập. Công nghệ này nhằm hỗ trợ bệnh nhân mắc các rối loạn thần kinh và vận động – một nhóm người lên đến hàng tỷ người trên toàn thế giới.
Sự chấp thuận diễn ra trong bối cảnh các chính phủ và công ty công nghệ đang đầu tư mạnh vào giao diện não - máy tính, một lĩnh vực được dự báo sẽ phát triển thành ngành công nghiệp trị giá hàng tỷ đô la trong thập kỷ tới. Các nhà nghiên cứu tin rằng công nghệ này cuối cùng có thể khôi phục khả năng vận động, giao tiếp và chức năng cảm giác cho những bệnh nhân khuyết tật nặng.
Ngoài lĩnh vực chăm sóc sức khỏe, công nghệ não-máy tính còn mang ý nghĩa rộng lớn hơn. Những người ủng hộ hình dung ra các hệ thống trong tương lai cho phép tương tác trực tiếp với máy tính, giao tiếp kỹ thuật số chỉ bằng suy nghĩ và các hình thức hợp tác mới giữa con người và máy móc. Những khả năng đó đã thúc đẩy đầu tư từ cả Thung lũng Silicon và các chương trình nghiên cứu do nhà nước tài trợ trên toàn thế giới.
Rủi ro và thách thức
Đồng thời, các chuyên gia về quyền riêng tư và an ninh mạng đã cảnh báo rằng giao diện não - máy tính tiềm ẩn những rủi ro chưa từng có. Không giống như điện thoại thông minh hay thiết bị đeo được, cấy ghép thần kinh xử lý các tín hiệu được tạo ra trực tiếp từ não, làm dấy lên lo ngại về bảo mật dữ liệu, giám sát và khả năng lạm dụng thông tin nhận thức mang tính cá nhân cao.
Khi công nghệ não-máy tính chuyển từ phòng thí nghiệm nghiên cứu sang ứng dụng thương mại, các nhà quản lý sẽ phải đối mặt với thách thức cân bằng giữa lợi ích y tế mang tính đột phá với các vấn đề liên quan đến quyền riêng tư, bảo mật và bảo vệ khả năng nhận thức của con người.
Bài viết được thực hiện dựa trên thông tin từ doisongphapluat.nguoiduatin.vn.
