Theo các nhà khoa học, thời gian một ngày trên Trái Đất đang tăng thêm 1,33 mili giây mỗi thế kỷ kể từ năm 2000. Nguyên nhân chính không còn là lực hấp dẫn của Mặt Trăng như hàng tỷ năm qua, mà là băng tan ở Greenland và Nam Cực – hệ quả trực tiếp của biến đổi khí hậu do con người gây ra.
Băng tan làm thay đổi vòng quay Trái Đất
Suốt 4,5 tỷ năm, vòng quay của Trái Đất bị chi phối bởi lực hấp dẫn của Mặt Trăng, tạo ra các khối phình thủy triều và làm chậm hành tinh khoảng 2,4 mili giây mỗi thế kỷ. Tuy nhiên, nhịp điệu cổ đại này đang bị phá vỡ. Nhóm nghiên cứu do Mostafa Kiani Shahvandi từ ETH Zurich dẫn đầu đã phân tích dữ liệu hơn 120 năm và kết luận biến đổi khí hậu đang làm tăng tốc độ chậm lại vượt xa tác động của Mặt Trăng.
Nguyên lý khá đơn giản: khi các lớp băng khổng lồ tan chảy, nước chảy vào đại dương ở vùng xích đạo, phân phối lại khối lượng về phía trung tâm Trái Đất, làm hành tinh dẹt đi và quay chậm hơn. Điều này giống như một vận động viên trượt băng dang rộng tay để giảm tốc độ quay.
Tác động đến đời sống và công nghệ
Trong giai đoạn 2000-2018, tác động từ băng tan và suy giảm nước ngầm làm một ngày dài thêm 1,33 mili giây mỗi thế kỷ, cao hơn mức tối đa 1,0 mili giây của 100 năm trước. Nếu lượng khí thải nhà kính tiếp tục tăng, tác động có thể đạt 2,62 mili giây mỗi thế kỷ vào năm 2100.
Dù chỉ vài phần nghìn giây, sai số này có thể gây hậu quả nghiêm trọng cho hệ thống GPS, vốn dựa vào thời gian chính xác để xác định vị trí. Nếu đồng hồ nguyên tử lệch dù một phần nhỏ của giây, sai số vị trí có thể lên đến hàng trăm mét. Từ năm 1972, các nhà đo lường đã phải thêm 27 giây nhuận vào Giờ Phối hợp Quốc tế để giữ đồng bộ. Băng tan đang đưa vào các phép tính này một biến số mới và khó dự đoán hơn.
Trục quay của Trái Đất cũng dịch chuyển song song. Trong 100 năm qua, trục đã lệch khoảng 9 mét, với sự dịch chuyển bất thường về phía đông từ năm 2000 do băng tan ở Greenland, Nam Cực và suy giảm nước ngầm ở lục địa Á-Âu.
Surendra Adhikari, nhà địa vật lý tại NASA, cho biết: “Chỉ trong chưa đầy 100 năm, con người đã làm thay đổi hệ thống khí hậu đến mức chúng ta đang thấy tác động lên chính cách hành tinh này quay.”
