Đối với Việt Nam, phát triển du lịch sức khỏe là cơ hội đa dạng hóa sản phẩm du lịch, phát huy giá trị tài nguyên thiên nhiên, y học cổ truyền và văn hóa bản địa, tạo thêm sinh kế cho người dân và nâng cao sức cạnh tranh của điểm đến.
Mô hình thành công tại Tả Phìn, Lào Cai
Buổi sáng ở Tả Phìn (Lào Cai), trong khuôn viên của Hợp tác xã Cộng đồng Dao đỏ, những nồi nước lá thuốc đỏ lửa từ sớm. Từng bó dược liệu được người phụ nữ Dao đỏ lựa chọn cẩn thận, đưa vào nồi theo đúng tỷ lệ của những bài thuốc gia truyền. Mùi thơm dịu của thảo dược quyện trong làn hơi nước khiến du khách ngâm mình trong bồn, cảm giác như tách hẳn khỏi nhịp sống phố thị.
Chị Tẩn Tả Mẩy, Chủ nhiệm Hợp tác xã Cộng đồng Dao đỏ Tả Phìn cho biết: Năm 2015, hợp tác xã thành lập chỉ với bảy thành viên. Khi đó, nguồn dược liệu chủ yếu lấy từ rừng tự nhiên, nhưng khai thác ngày càng nhiều khiến nhiều loại cây thuốc khan hiếm. Để giữ nghề thuốc của cha ông, người dân chủ động gây trồng dược liệu trên chính mảnh đất của mình. Đến nay, hợp tác xã có khoảng 120 xã viên, phần lớn là phụ nữ người Dao. Họ vừa trồng dược liệu, vừa chế biến các bài thuốc phục vụ dịch vụ tắm lá, ngâm chân và chăm sóc sức khỏe cho du khách. Hằng tháng, hợp tác xã đón hàng trăm lượt khách, mang lại nguồn thu nhập ổn định cho các xã viên. Chị Mẩy cho biết thêm, hiện hợp tác xã đã trồng, bảo tồn và khai thác được 75 loại cây thuốc.
Ông Vũ Xuân Quý, Chủ tịch UBND xã Tả Phìn cho biết địa phương đang xây dựng vùng nguyên liệu ổn định, hướng tới chỉ dẫn địa lý cho cây dược liệu nhằm nâng cao giá trị sản phẩm, tạo sinh kế lâu dài cho người dân.
Lan tỏa mô hình du lịch cộng đồng kết hợp y học cổ truyền
Ở bản Miền (xã Ba Vì, Hà Nội), những bài thuốc của người Dao cũng đang mở ra hướng phát triển mới cho du lịch cộng đồng. Từ các dịch vụ ngâm chân thảo dược, tắm lá thuốc, xoa bóp, bấm huyệt đến đắp thuốc, hợp tác xã nơi đây đã thu hút khoảng 5.000 lượt khách chỉ sau hơn một năm hoạt động. Chị Triệu Thị Lan Hương, Chủ nhiệm Hợp tác xã Du lịch cộng đồng bản Miền cho biết mong muốn lớn nhất là giữ được nghề thuốc truyền thống của dân tộc, để đồng bào có thể sống được từ những giá trị của quê hương mình.
Quảng Ninh hướng đến du lịch nghỉ dưỡng đẳng cấp quốc tế
Nhiều địa phương có nguồn khoáng nóng, cảnh quan thiên nhiên và hệ thống nghỉ dưỡng chất lượng cao cũng đang xem du lịch sức khỏe là hướng phát triển chiến lược. Quảng Ninh là thí dụ điển hình. Tỉnh đang định hướng phát triển các sản phẩm nghỉ dưỡng kết hợp chăm sóc sức khỏe dựa trên lợi thế nguồn khoáng nóng Quang Hanh, không gian thiền tại Yên Tử cùng hệ thống khu nghỉ dưỡng cao cấp ven biển. Mục tiêu là từng bước xây dựng Quảng Ninh trở thành điểm đến nghỉ dưỡng, chăm sóc sức khỏe đẳng cấp quốc tế.
Theo báo cáo của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Ninh, nhiều khu nghỉ dưỡng trên địa bàn đã đầu tư các dịch vụ spa, yoga, thiền, tắm khoáng, phục hồi thể chất và chăm sóc sức khỏe chủ động nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của nhóm khách có mức chi tiêu cao và lưu trú dài ngày.
Tiềm năng lớn nhưng phát triển còn manh mún
Cả nước hiện có khoảng 400 nguồn nước khoáng nóng có giá trị chữa bệnh, điều dưỡng; hơn 5.000 loài thực vật và nấm, hơn 400 loài động vật cùng 75 loại khoáng vật làm thuốc, chưa kể kho tàng y học cổ truyền phong phú được tích lũy qua nhiều thế hệ của các dân tộc anh em.
Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đậu Xuân Cảnh, Chủ tịch Hội Đông y Việt Nam, xu hướng sử dụng các liệu pháp chăm sóc sức khỏe có nguồn gốc tự nhiên đang phát triển mạnh trên thế giới. Giáo sư, Tiến sĩ Đào Mạnh Hùng, nguyên Vụ trưởng Đào tạo, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Chủ tịch Liên chi hội Đào tạo du lịch Việt Nam, cũng cho rằng các nước châu Á đã đẩy mạnh loại hình du lịch sức khỏe từ lâu và bài bản. Tuy nhiên tại Việt Nam, du lịch sức khỏe hiện vẫn khá manh mún, chưa xứng đáng với tiềm năng sẵn có. Muốn biến tiềm năng thành lợi thế cạnh tranh cần có cơ chế, chính sách đồng bộ; tiêu chuẩn hóa các sản phẩm, dịch vụ; đào tạo nguồn nhân lực chuyên sâu và xây dựng hệ thống quản lý chất lượng các liệu trình chăm sóc sức khỏe.
Từ những bồn nước lá thuốc giữa bản Dao, những dòng khoáng nóng thiên nhiên đến các khu nghỉ dưỡng hiện đại, Việt Nam đang sở hữu đầy đủ những mảnh ghép để hình thành một ngành du lịch sức khỏe đúng nghĩa.
