Nhà sản xuất ống kính máy ảnh Tokina ngày 27/4 thông báo hủy bỏ giải nhất cuộc thi ảnh thường niên 2025 sau khi cộng đồng Reddit cáo buộc bức ảnh đoạt giải được tạo ra bằng trí tuệ nhân tạo (AI). Tokina cho biết sẽ thay thế tác phẩm của nhiếp ảnh gia Abu Elias bằng ảnh chụp từ Lee Nuttall và cam kết xem xét lại quy trình chấm giải.
Diễn biến vụ việc
Trên website chính thức, Tokina viết: "Tác phẩm của người chiến thắng đã được công bố trước đây bị loại do vi phạm quy định cuộc thi. Chúng tôi xin lỗi vì sự cố này. Ban tổ chức sẽ xem xét lại quy trình lựa chọn bằng cách thiết lập các điểm kiểm tra bổ sung trước khi đưa ra kết quả cuối cùng."
Sự việc bắt đầu từ một bài đăng trên Reddit có tiêu đề "Nhà sản xuất ống kính Tokina bị lừa bởi ảnh AI trong cuộc thi nhiếp ảnh". Bài đăng chỉ ra bức ảnh mô tả nhóm ngư dân kéo lưới dưới bầu trời hoàng hôn kịch tính với đàn chim bay phía trên, đặt câu hỏi về tính xác thực của tác phẩm. "Dù đây là ảnh giả hay chỉ được phóng đại nhiều lần, việc một công ty ống kính máy ảnh trao giải cho tác phẩm như vậy là không thể chấp nhận và đáng xấu hổ", bài đăng viết.
Dấu hiệu AI từ SynthID
Điểm mấu chốt trong tranh cãi là bức ảnh mang watermark SynthID, loại dấu được tự động nhúng vào các nội dung được tạo hoặc chỉnh sửa bởi các công cụ AI của Google. Điều này có nghĩa bức ảnh hoặc được tạo hoàn toàn bằng Google Gemini hoặc đã qua chỉnh sửa đáng kể bằng các công cụ như Magic Editor.
Tuy nhiên, vụ việc không đơn giản như ban đầu. Một số người dùng Reddit chỉ ra rằng SynthID cũng được tự động thêm vào khi nhiếp ảnh gia dùng công cụ chỉnh sửa AI của Google, kể cả thao tác thông thường như chỉnh sửa màu sắc, xóa vật thể hay tăng độ phân giải.
Bằng chứng từ video
Đáng chú ý hơn, một người dùng tìm thấy video trên kênh YouTube của Abu Elias quay cùng địa điểm, cùng cảnh ngư dân kéo lưới. Trong video đó, cảnh quay diễn ra ban ngày khi mặt trời gần trên đỉnh, trong khi bức ảnh đoạt giải lại cho thấy mặt trời đang lặn. Điều này gợi ý nhiếp ảnh gia có thể đã dùng AI để thay thế bầu trời, một thao tác chỉnh sửa phổ biến.
Abu Elias là nhiếp ảnh gia người Oman chuyên chụp ảnh thiên nhiên và đã giành nhiều giải ảnh khác trước đây. PetaPixel đã liên hệ với cả Tokina và Elias để làm rõ nhưng chưa nhận được phản hồi.
Bài học về quy trình thẩm định
Vụ việc làm dấy lên câu hỏi về quy trình thẩm định trong các cuộc thi ảnh. The Phoblographer chỉ trích ban giám khảo Tokina vì không yêu cầu file RAW gốc, bước kiểm tra cơ bản giúp xác minh ảnh. Giải thưởng được chấm điểm bởi toàn bộ nhân viên tham gia phát triển, sản xuất và kinh doanh ống kính Tokina, không phải ban giám khảo chuyên nghiệp.
Sự phát triển của AI mở ra nhiều tiềm năng nhưng cũng đặt ra nhiều thách thức cho ngành nhiếp ảnh. Các cuộc thi cần có công cụ đủ mạnh để xác minh tính chân thực của tác phẩm, tránh những sự cố tương tự trong tương lai.
