Các chuyên gia cảnh báo xu hướng thiếu niên ngày càng thích tâm sự và hẹn hò với trí tuệ nhân tạo (AI) thay vì người thật, ảnh hưởng trực tiếp đến sự trưởng thành và khả năng xây dựng mối quan hệ ngoài đời thực.
Nghiên cứu cho thấy tỷ lệ đáng báo động
Nghiên cứu mới do tổ chức Male Allies UK thực hiện trên 1.000 nam thiếu niên từ 12 đến 16 tuổi cho thấy 85% từng trò chuyện với chatbot, 20% biết bạn cùng trang lứa đang "hẹn hò" với chatbot AI. Đặc biệt, hơn 25% thích kết nối với đối tác ảo hơn là mối quan hệ thực sự giữa người với người. 58% cho biết các mối quan hệ với AI dễ dàng hơn vì có thể "kiểm soát cuộc trò chuyện".
Nguyên nhân thiếu niên tìm đến AI
Nicholas Velotta, người đứng đầu bộ phận nghiên cứu mối quan hệ tại tổ chức công nghệ Arya, giải thích: "AI luôn công nhận, khen ngợi, không biết mệt mỏi và không bao giờ phản đối. Đối với thiếu niên đang hình thành bản sắc cá nhân, kiểu chú ý không áp lực đó mang lại cảm giác như tình cảm gắn kết thực sự".
Nhiều thiếu niên được dạy phải thể hiện bản thân và làm chủ mối quan hệ, nhưng đồng thời cũng phải biết nhún nhường, im lặng với bạn bè. Điều này tạo ra xung đột bản sắc. Theo Velotta, AI cung cấp một không gian an toàn cho những người trẻ đang cố gắng dung hòa giữa các thái cực. "Không khó hiểu khi một chàng trai trẻ tìm thấy sự an ủi ở AI, đặc biệt khi những tiếng nói thực tế trong cuộc sống bị làm lơ hoặc gạt bỏ", ông nói thêm.
Thực trạng sử dụng chatbot trong thanh thiếu niên
Một nghiên cứu vào tháng 5/2025 cho thấy 52% thanh thiếu niên trên toàn quốc sử dụng chatbot ít nhất một lần mỗi tháng cho các mục đích giao tiếp xã hội, bao gồm luyện tập cách mở lời làm quen, bày tỏ cảm xúc, xin lời khuyên, giải quyết xung đột, định hướng tương tác lãng mạn và học cách tự bảo vệ quyền lợi.
Tác động tiêu cực và lời khuyên từ chuyên gia
Velotta nhấn mạnh AI vẫn có tiềm năng hỗ trợ tâm lý nếu được sử dụng có chủ đích và ranh giới rõ ràng, chỉ để hỗ trợ chứ không thay thế mối quan hệ thực sự. Ông lưu ý hành vi của thanh thiếu niên phản ánh thực trạng người trưởng thành: một khảo sát năm 2024 của Infobip cho thấy gần 20% người Mỹ từng tán tỉnh chatbot, trong khi hơn 45% nam giới thế hệ Z chưa từng chủ động hẹn gặp bạn gái ngoài đời thực.
Việc né tránh mối quan hệ đời thực bằng chatbot AI sẽ kìm hãm sự trưởng thành. "Một thế hệ bỏ qua giai đoạn định hình tính cách không chỉ gặp khó khăn trong việc yêu thương người khác, mà còn chật vật trong công việc, khả năng hợp tác và chấp nhận bị từ chối", Velotta cảnh báo.
