Sáng 18 tháng 5, tại Lễ chào mừng Ngày Khoa học và Công nghệ Việt Nam và Hội nghị triển khai công nghệ chiến lược do Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức, Thủ tướng Lê Minh Hưng đã có những chỉ đạo quan trọng, nhấn mạnh vai trò động lực của khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo đối với tăng trưởng kinh tế đất nước.
Khoa học công nghệ phải trở thành động lực tăng trưởng
Phát biểu tại buổi lễ, Thủ tướng Lê Minh Hưng cho biết, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết 57 về đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Đồng thời, Ban Chấp hành Trung ương cũng đã có Kết luận 18 về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026 - 2030, trong đó xác định chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chính để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số.
Thủ tướng thẳng thắn nhìn nhận rằng hoạt động khoa học công nghệ thời gian qua vẫn chưa thực sự trở thành động lực đột phá cho phát triển kinh tế - xã hội. Việc huy động nguồn lực cho khoa học công nghệ chưa được chú trọng đúng mức; cơ chế chính sách còn chậm hoàn thiện; công tác đào tạo, trọng dụng nhân lực khoa học công nghệ vẫn còn bất cập. Nhiều vấn đề hiện nay vẫn cần tiếp tục tháo gỡ, từ hoàn thiện thể chế, cơ chế tài chính đến phát triển công nghệ lõi, công nghệ chiến lược và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.
Người đứng đầu Chính phủ nhấn mạnh: "Chúng ta thúc đẩy mạnh mẽ hơn nữa cho hoạt động phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, thực sự để đưa Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị đi vào cuộc sống, và quan trọng nhất - mục tiêu chúng ta đặt ra, đó là phải đóng góp vào việc tăng năng suất, tăng chất lượng và sức cạnh tranh của nền kinh tế".
Tập trung phát triển công nghệ chiến lược, công nghệ lõi
Thủ tướng yêu cầu Bộ Khoa học và Công nghệ đóng vai trò hạt nhân trong triển khai phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, cùng với các bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp, viện nghiên cứu và trường đại học. Trọng tâm là triển khai hiệu quả danh mục công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược theo các quyết định đã được Thủ tướng ban hành đầu tháng 5 năm 2026.
Thủ tướng nhấn mạnh: "Yêu cầu phát triển công nghệ chiến lược phải gắn với tạo ra sản phẩm cụ thể, có giá trị gia tăng cao, khả năng thương mại hóa và tỷ lệ nội địa hóa lớn. Từ đó, phải có đóng góp thực sự hiệu quả cho tăng năng suất lao động và tăng năng lực và sức cạnh tranh của nền kinh tế".
Thủ tướng cũng yêu cầu doanh nghiệp, viện nghiên cứu và trường đại học phải trở thành trung tâm của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Các bộ, ngành cần nhanh chóng xây dựng cơ chế đặt hàng doanh nghiệp, viện, trường nghiên cứu công nghệ lõi và phát triển sản phẩm công nghệ chiến lược phục vụ công tác quản lý và sản xuất kinh doanh trong từng lĩnh vực.
Tháo gỡ điểm nghẽn tài chính cho khoa học công nghệ
Đáng chú ý, Thủ tướng yêu cầu khẩn trương tháo gỡ các điểm nghẽn liên quan đến cơ chế tài chính cho khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo. Theo đó, việc đầu tư cho khoa học công nghệ cần chấp nhận rủi ro có kiểm soát và lấy sản phẩm đầu ra làm thước đo hiệu quả. Nhà nước đồng thời khuyến khích huy động nguồn vốn từ doanh nghiệp và xã hội để cùng đầu tư vào các sản phẩm công nghệ ưu tiên.
Thủ tướng cũng yêu cầu Nhà nước thực hiện tốt vai trò hướng dẫn, kết nối, đặt hàng và trở thành "người mua đầu tiên" đối với các sản phẩm công nghệ chiến lược đủ điều kiện. "Tinh thần là phải rõ bài toán, rõ sản phẩm, rõ cơ quan chủ trì và rõ doanh nghiệp và viện, trường tham gia, rõ nguồn lực, rõ thời hạn", Thủ tướng lưu ý.
Xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo hiệu quả
Một trong những yêu cầu được Thủ tướng nhấn mạnh là phải xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo hiệu quả, trong đó Nhà nước giữ vai trò kiến tạo thể chế; viện nghiên cứu, trường đại học tạo ra tri thức và nhân lực; còn doanh nghiệp là trung tâm ứng dụng và thương mại hóa công nghệ.
Theo Thủ tướng, cần hình thành các doanh nghiệp công nghệ Việt Nam có năng lực cạnh tranh quốc tế và đủ khả năng dẫn dắt trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược. Bên cạnh đó, Thủ tướng đề nghị tăng cường hợp tác quốc tế, có cơ chế thúc đẩy doanh nghiệp nước ngoài chuyển giao công nghệ khi đầu tư vào Việt Nam, từng bước tham gia sâu hơn vào các chuỗi công nghệ chiến lược toàn cầu.
Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao
Về nguồn nhân lực, Thủ tướng cho rằng cần có cơ chế vượt trội để phát hiện, đào tạo, thu hút và trọng dụng nhân tài, đặc biệt là chuyên gia đầu ngành, nhà khoa học trẻ và nhân lực công nghệ cao. Các trường đại học và viện nghiên cứu cần phấn đấu trở thành trung tâm nghiên cứu mạnh và trung tâm đổi mới sáng tạo quốc gia.
Thủ tướng cũng nhấn mạnh yêu cầu thay đổi tư duy trong triển khai nhiệm vụ khoa học công nghệ, phải chuyển mạnh từ tư duy "làm cho có" sang tư duy "tạo ra sản phẩm" một cách thực chất và có giá trị thực chất, hiệu quả thực chất. Thủ tướng nêu rõ: "Mọi chương trình, nhiệm vụ khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo phải hướng tới giải quyết các bài toán lớn của đất nước và phải phục vụ trực tiếp cho người dân, doanh nghiệp và lấy sản phẩm đầu ra, hiệu quả thực tiễn và mức độ thương mại hóa để làm thước đo đánh giá kết quả thực hiện".
