Xuất phát từ chiến lược tiếp thị độc đáo của Nhật Bản, thú vui sưu tầm thẻ bài đã truyền cảm hứng cho thương hiệu Pokemon. Ngày nay, những thẻ bài cổ điển trở thành khối tài sản triệu đô và là mục tiêu của tội phạm trộm cắp trên toàn thế giới.
Nguồn gốc từ Nhật Bản
Năm 1973, công ty thực phẩm Nhật Bản Calbee khơi mào xu hướng đính kèm thẻ cầu thủ bóng chày miễn phí vào gói khoai tây chiên, bắt chước thành công trên thị trường thuốc lá. Bốn năm sau, Lotte tham gia với nhãn dán Bikkuriman đi kèm bánh xốp sô-cô-la, tạo ra thế giới giả tưởng lan rộng vào anime và manga. Cả hai công ty đã thiết lập khuôn mẫu để đồ sưu tầm trẻ em trở thành đối tượng khao khát và hoài niệm. Hiện nay, nhãn dán Super Zeus từ thập niên 1980 vẫn được mua bán với giá hàng ngàn đô la.
Sự ra đời của Pokemon
Satoshi Tajiri, sinh năm 1965, lớn lên trong bối cảnh văn hóa đó. Lấy cảm hứng từ ký ức tuổi thơ đi bắt côn trùng, ông sáng tạo ra thương hiệu Pokemon. Ban đầu, nó ra mắt dưới dạng trò chơi cho Nintendo Game Boy vào năm 1996 với tên gọi Pocket Monsters Red và Green, sau đó là trò chơi thẻ bài giao dịch. Bộ phim anime năm 1997 với nhân vật chính Satoshi và sự nổi lên của Pikachu đã đưa tên tuổi này vươn xa. Để tiến ra toàn cầu, trò chơi đổi tên thành Pokemon vào năm 1998, kèm theo Anh hóa tên nhân vật như Ash hay Meowth.
Hồi sinh kỹ thuật số
Bất chấp suy thoái đầu thập niên 2010 trước đối thủ Yu-Gi-Oh! hay Yo-Kai Watch, Pokemon hồi sinh mạnh mẽ qua nền tảng kỹ thuật số. Pokemon GO ra mắt năm 2016 do Niantic hợp tác cùng Nintendo và The Pokemon Company, thu hút hơn 500 triệu lượt tải xuống. Người chơi khắp nơi, từ Đài Loan đến Úc, say mê săn lùng quái vật như Kangaskhan. Pokemon TCG Pocket ra đời năm 2024 tiếp tục số hóa trải nghiệm chơi bài, nhưng thế giới vật lý mới chứng kiến sự bùng nổ thực sự.
Đại dịch và giá trị tăng vọt
Những đợt phong tỏa do COVID-19 thúc đẩy giá trị thẻ Pokemon. Khi ở nhà nhiều, mọi người lục lại sổ lưu trữ cũ và khám phá lại thẻ thời thơ ấu, kinh ngạc nhận ra giá trị kinh tế cao. Giao dịch trên không gian mạng để kiếm tiền dẫn đến khao khát mới đối với thẻ cực kỳ hiếm. Ví dụ điển hình là thẻ Pikachu Illustrator, được phân phát hạn chế năm 1998 như phần thưởng cho người thắng cuộc thi minh họa. Với 39 bản sao còn tồn tại, các nhà sưu tập gọi nó là chén thánh của thẻ Pokemon. Đầu năm nay, người có sức ảnh hưởng Logan Paul đã bán thẻ Pikachu Illustrator của mình với giá 16,492 triệu USD, lập kỷ lục đắt nhất lịch sử.
Làn sóng tội phạm
Sự gia tăng giá trị điên rồ biến thẻ Pokemon thành mục tiêu của làn sóng trộm cắp nhắm vào cửa hàng trên toàn thế giới. Tiềm năng sinh lời khổng lồ dẫn đến gia tăng đột biến các loại hình tội phạm liên quan. Thẻ có kích thước nhỏ gọn, dễ mang theo, giấu giếm và di chuyển qua biên giới. Chúng trở thành mục tiêu săn lùng của đạo chích, bị cấm ở trường học và khóa chặt trong tủ kính tại cửa hàng. Làn sóng trộm đột nhập liên tục nhắm vào cửa hàng sở thích ở Úc, Hoa Kỳ và Nhật Bản. Nhiều người hâm mộ không thể mua nổi thẻ do bong bóng kinh tế. Dù vậy, nhu cầu thị trường vẫn cao; khoảng 10,2 tỷ thẻ được in từ năm 2024 đến 2025.
Thẻ Pokemon là vật thể hữu hình hiếm hoi đóng vai trò cầu nối giữa thế giới kỹ thuật số và thực tế vật lý, ký ức quá khứ với hiện tại, văn hóa Nhật Bản với toàn cầu. Chúng không chỉ là đồ sưu tầm vô tri; chúng đã tiến hóa thành một loại tiền tệ văn hóa đầy sức mạnh. Nhưng thật không may, loại tiền tệ đó lại hoàn toàn có thể bị đánh cắp.
